Co decyduje o ludzkim losie: człowiek czy siły od niego niezależne? Na podstawie „Makbeta”

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: godzinę temu

Człowiek jest istotą, która od wieków zadaje sobie pytanie o rolę własnych decyzji i wpływ sił od niego niezależnych na kształtowanie losu. To zagadnienie porusza także William Szekspir w swoim dramacie „Makbet”. Analiza losów tytułowego bohatera pozwala dostrzec, jak skomplikowana i niejednoznaczna bywa odpowiedź na pytanie, co w większym stopniu decyduje o życiu człowieka: wolna wola czy nieuchronne fatum. Moim zdaniem, chociaż siły od człowieka niezależne mogą wpływać na jego życie, to jednak ostateczny los jednostki zależy przede wszystkim od jej własnych wyborów. W mojej argumentacji posłużę się przykładami z „Makbeta”, by poprzeć swoją tezę.

Przede wszystkim, kluczowy dla losów Makbeta moment to spotkanie z wiedźmami. Wiedźmy przepowiadają mu przyszłość, zwiastując, że zostanie królem Szkocji. Przepowiednia ta jest w pewnym sensie „siłą od niego niezależną”, ponieważ pojawia się nagle i, przynajmniej z pozoru, wskazuje mu przeznaczenie. Jednak analiza dramatu pokazuje, że wiedźmy nie narzucają Makbetowi konieczności działania ani nie zmuszają go do podejmowania konkretnych kroków. Przepowiednie są raczej sugestią, która budzi w Makbecie ambicję i pragnienie władzy. To on sam podejmuje decyzje, by uczynić wszystko, co w jego mocy, aby spełnić przypowiedziane mu przeznaczenie. Gdyby Makbet nie postanowił zabić króla Dunkana, być może los ułożyłby się inaczej. Tym samym – choć okoliczności pojawiły się niezależnie od niego – to wolna wola Makbeta była decydująca.

Drugi ważny argument dotyczy odpowiedzialności za własne czyny. Postawa Makbeta wskazuje, że ponosi konsekwencje nie tylko za to, do czego został nakłoniony (przez żonę czy przez przepowiednie), ale przede wszystkim za podjęte przez siebie działania. Po morderstwie Dunkana Makbet popada w paranoję, zabija kolejnych ludzi, by utrzymać władzę, a jego dalsze zbrodnie prowadzą go do zguby. Nie był do tego przymuszony żadną „siłą wyższą” – każda zbrodnia jest wynikiem jego indywidualnych wyborów. To, że źle rozumiana ambicja i nieumiejętność sprzeciwienia się własnym pragnieniom oraz naciskom żony prowadzą go do przekroczenia granic moralnych, pokazuje, że ostateczny los człowieka kreują osobiste decyzje i odpowiedzialność za nie.

Z drugiej strony można dostrzec, że pewne okoliczności są rzeczywiście od człowieka niezależne. Przepowiednie wiedźm, śmierć Lady Makbet czy reakcja społeczeństwa szkockiego na tyranię Makbeta to elementy od niego niezależne, które mają wpływ na rozwój sytuacji. Podobnie i w rzeczywistości wiele wydarzeń życiowych leży poza naszą kontrolą. Jednak o losie decyduje to, jak się wobec tych okoliczności zachowamy – czy pozwolimy, by one wyznaczały nasze działania, czy też sami świadomie wybierzemy swoją drogę.

W przypadku Makbeta przesądziła jego własna decyzja o zabiciu Dunkana. Miał wybór – mógł być lojalny wobec króla lub podążyć za żądzą władzy. Wybrał drugie rozwiązanie, za które poniósł tragiczną karę. Z tego względu dzieło Szekspira można odczytywać jako przestrogę pokazującą, że wolna wola człowieka, nawet wobec działania niezależnych od niego sił, pozostaje najistotniejszym czynnikiem kształtującym jego los.

Podsumowując, powieść Szekspira „Makbet” przekonuje, że chociaż siły od człowieka niezależne mogą inspirująco bądź destrukcyjnie wpłynąć na jego życie, to ostateczny kształt losu zależy od tego, jak człowiek na nie zareaguje i jakie decyzje podejmie. Własna wola i wybory – nawet jeśli trudne i naznaczone pokusami – decydują o drodze życiowej każdego z nas. Przekaz ten nie traci na aktualności do dziś, gdy codziennie mierzymy się z okolicznościami, na które nie mamy wpływu, ale zawsze możemy wybrać, jak na nie odpowiemy.

---

Podsumowanie argumentów: 1. Przepowiednie wiedźm były jedynie bodźcem – Makbet świadomie wybrał zbrodnię. 2. Każda kolejna decyzja Makbeta to dowód na jego wolną wolę. 3. Okoliczności niezależne mogą wpływać na życie, ale to wybory są decydujące.

Tym samym wykazałem, że ludzki los w największym stopniu zależy od niego samego, a nie jedynie od działania sił od niego niezależnych.