Różne postawy bohaterów literackich wobec zła świata: Ideowiec czy oportunista? - analiza na podstawie lektury obowiązkowej, innego utworu literackiego oraz wybranych kontekstów

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 18.10.2023 o 21:29

W literaturze spotykamy się często z postaciami o różnych postawach wobec zła świata. Część z nich przedstawia przed czytelnikiem postawę ideowca, innych zaś można nazwać oportunistami. W poniższej rozprawce porównam te dwie postawy.

W literaturze często spotykamy różne postaci, które prezentują szerokie spektrum postaw wobec otaczającego ich świata, a w szczególności wobec zła. Zło, manifestujące się w różnych formach - być może społecznym niesprawiedliwościom, okrucieństwu, czy totalitarnej kontroli - często staje się katalizatorem rozwijających się charakterów bohaterów. Analizując dzieła "Lalka" Bolesława Prusa oraz "Rok 1984" George'a Orwella, można dostrzec interesujący kontrast w postawach głównych bohaterów. W "Lalce" mamy do czynienia z ideowcem w osobie Stanisława Wokulskiego, zamożnego handlarza o romantycznych aspiracjach, natomiast w "Roku 1984" z opieszałym, acz w końcu zbuntowanym Winstonem Smithem, który w obliczu wszechobecnej tyranii stawia opór jako oportunista.

Wokulski, główna postać "Lalki", postrzega zło w świecie jako coś co można i należy walczyć. Jego ideały są związane z romantyczną wizją miłości do Izabeli Łęckiej oraz z próbami społecznej naprawy. Jest człowiekiem, który swoje bogactwo i pozycję społeczną pragnie wykorzystać, aby zrealizować swoje marzenia o lepszym świecie. Przepełniony wizją postępu naukowego, który ma służyć ludzkości, Wokulski podejmuje ryzyko, by pokonać przeszkody społeczne i bariery między klasami, aby zdobyć serce ukochanej, będącej symbolem wyższych sfer, do których on sam nie należy.

Natomiast w "Roku 1984" Winston Smith, choć pozorny oportunista, ostatecznie również odkrywa w sobie ducha buntu. Pracując dla Wielkiego Brata i Partii, na początku wydaje się być posłuszny systemowi, który każdego dnia niszczy wszelkie przejawy indywidualizmu. Jednak z czasem, kiedy w jego myślach zaczyna kiełkować nienawiść do reżimu, szuka on sposobów na subwersję - choćby przez zapisywanie swoich myśli w tajnym dzienniku. Miłość do Julii staje się dla niego sposobem na sprzeciw i ucieczkę od wszechobecnej kontroli. Postawa Winstona zyskuje na sile, stając się bardziej ideowa - z desperacką chęcią obalenia reżimu, co w konsekwencji prowadzi go do zdrady przez ukochaną i tortur w Ministerstwie Miłości.

Porównując obu bohaterów, trudno jest jednoznacznie ich sklasyfikować jako czystych ideowców lub oportunizmów. Zło w ich świecie ma różne oblicza, które wpływają na ich rozumienie własnej roli w społeczeństwie. Wokulski, choć nazywany ideowcem, to postać tragiczna, której marzenia legły w gruzach pod ciężarem rzeczywistości. Jego postawa wobec świata charakteryzuje się pewną naiwnością i romantycznym przywiązaniem do odkupienia przez miłość i naukę.

Z kolei Winston, pomimo swojego początkowego oportunizmu, w głębi duszy przejawia sprzeciw wobec zła poprzez swoje tajne działania. Jego postawa, choć długo ukrywana, to wyraz buntu przeciw dehumanizacji i totalitarnemu zniewoleniu. Przy tym jednak, w przeciwieństwie do Wokulskiego, który nie traci życia, ale traci wszelką nadzieję, Winston traci wolność, gdy zostaje złamany przez system.

W konsekwencji, postawy bohaterów "Lalki" i "Roku 1984" wobec zła świata wydają się być przede wszystkim manifestacją ludzkiej natury zmagającej się z okolicznościami i własną tożsamością. Bohaterowie ci, mimo różnych dróg, jakimi podążają, ostatecznie zostają pokonani przez system, który okazuje się być potężniejszym wrogiem niż mogli przypuszczać. Zarówno ideowiec, jak i oportunista często zmagają się z nieuniknioną porażką w starciu z okrutną rzeczywistością.

Podsumowując, literatura często przedstawia nam różne postawy bohaterów wobec zła świata. Zarówno ideowcy, dążący do naprawy świata, jak i oportunisci, próbujący przystosować się do nieuniknionego zła, mają swoje racje i wady. Wybór postawy może zależeć od czasu i miejsca akcji, a także od osobistych przekonań. Jednakże, ważne jest to, że literatura pozwala nam zastanowić się nad tymi postawami i wydać własne poglądy na temat zła w świecie.