Kwestia zła i kary w literaturze.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.01.2024 o 19:35

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 15.01.2024 o 19:06

Zło jako odwieczny motyw literacki towarzyszył ludzkości na przestrzeni wieków, przybierając różnorakie formy i manifestacje. W analizowanym zagadnieniu pragnę skoncentrować się na wzajemnej relacji między złem a karą, która wydaje się być naturalnym następstwem grzechu, jakby wszechświat dążył do przywrócenia równowagi moralnej. Wiedziony tym tropem, odwołam się do dwóch fundamentalnych dzieł literatury światowej – "Makbeta" Williama Szekspira oraz "Boskiej Komedii" Dantego Alighieri, rozpatrując również problem w kontekście wiersza "Lilia" Adama Mickiewicza.

Niewątpliwie Makbet, tytułowy bohater tragedii Szekspira, jest postacią, która własnymi czynami przekracza granice moralne. Kierowany żądzą władzy, dokonuje zbrodni na królu Duncanie, ustanawiając własne prawo, gdzie zło ma służyć ambicji i pragnieniu absolutnej dominacji. Jest to karykaturalny obraz tego, jak człowiek poddający się złym impulsom, przekształca się w monstrum. Makbet rwie się do władzy, nie bacząc na konsekwencje, skazując się przez to na nieuchronną karę. W tragedii Szekspira widzimy, iż zbrodnia wzywa zbrodnię, a zło domaga się kary. Karę dla Makbeta można rozpatrywać nie tylko jako fizyczną śmierć z ręki Macduffa, ale również jako rozpad psychiczny i metafizyczny upadek, gdzie poczucie winy i lęk stają się jego wewnętrznymi katakumbami.

Boska Komedii Dantego ukazuje inną perspektywę – opowieść o podróży przez światy pozaziemskie, gdzie kara staje się konsekwencją życiowych czynów. Zło w tym dziele ma swoje precyzyjnie przypisane miejsce w piekle, gdzie według zasady kara odpowiada przewinieniom grzeszników. I tak np. zdrajcy, jak Judasz czy Brutus, są poddani wiecznej torturze w najgłębszych kręgach piekielnych. Ideą przewodnią "Boskiej Komedii" jest sprawiedliwość Boża, która wszystko wie i rozumie, a zarazem uczciwie odpłaca za grzechy ludzkie. Przez pryzmat tak rozumianej sprawiedliwości, widzimy, że zło nieuchronnie pociąga za sobą karygodne skutki.

Prócz dzieł Szekspira i Dantego, warto przywołać również "Lilię" Mickiewicza, w której przedstawiony jest kontrast pomiędzy niewinną dziewiczością i zepsuciem, między dobrem i złem. Inspiracją do powstania wiersza Mickiewicza była powieść Waltera Scotta pt. "Ivanhoe". Lilia w poezji romantycznej symbolizuje czystość, piękno i niewinność. Jednak wobec czekającego ją zła, ukazanego poprzez obraz "węża lśniącego" i "kwiatów powabnych", ukazuje się nieuchronność cierpienia niewinności w świecie pełnym zła. Mickiewicz w swoim utworze odnosi się do uniwersalnej idei, że świat materialny jest miejscem, w którym zło jest nieuniknione, ale także podejmuje temat kary i cierpienia niewinności jako zadośćuczynienia.

Rozpatrując kwestię zła i kary w literaturze, nie można pominąć innych dzieł i kontekstów stających się ilustracją tego, że zło ma swoje konsekwencje. Przykładowo, w powieści "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego zbrodnia Raskolnikowa rodzi wewnętrzne męki i przymus poszukiwania odkupienia, które finalnie przybierają formę wymiaru sprawiedliwości poprzez samosąd oraz wyrok prawa.

W zbadanych dziełach literackich, pomimo różnic w czasie ich powstania czy kulturze, które z nich wyrosły, wspólnym mianownikiem jest przekonanie, że zło domaga się kary. To uniwersalny postulat w ramach poszukiwania porządku moralnego w świecie, który często wydaje się być pozbawiony sprawiedliwości. Literatura oferuje rozpoznanie tego mechanizmu i staje się głosem narracji, gdzie konsekwencja stoi w słusznej zależności od uczynku, a kara przybiera formę zarówno metafizycznego wyroku, jak i realnych skutków dla tkanki społecznej.