Od rozumu do wiary: wpływ wartości na wybór drogi życiowej człowieka w lekturze "Przedwiośnie" oraz innym utworze literackim i wybranych kontekstach

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 22.10.2023 o 20:44

Człowiek od wieków stara się odnaleźć drogę życia, która będzie dla niego najbardziej satysfakcjonująca i zgodna z jego wartościami. Wybór tych wartości i drogi życiowej często podlegają wpływom zarówno rozumu, jak i wiary. W literaturze często spotykamy się z przedstawieniem tego dylematu, który jest poruszany m.in. w powieści "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego czy w "Zbrodni i karze" Dostojewskiego.

W "Przedwiośniu" młody bohater, Cezary Baryka, wyrusza w podróż, by odnaleźć swoje miejsce w świecie ogarniętym rewolucyjnymi zmianami społecznymi. Na jego drodze pojawiają się liczne ideologie, które w zróżnicowany sposób wpływają na kształtowanie jego wartości. Z jednej strony mamy tutaj motyw wiary w postępowe idee, z drugiej - praktyczną rozważność i pragmatyzm. Baryka, kształtując swoje życie, próbuje odnaleźć równowagę między tymi wartościami, co jest symptomatyczne dla wielu młodych ludzi starających się odnaleźć własną tożsamość. Na koniec dochodzi do wniosku, że prawdziwym rozwiązaniem jest nie tyle wybór między rozumem a wiarą, ile harmonijne ich połączenie.

Podobne wątki porusza również inny utwór literacki, którym jest powieść "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego. Główny bohater, Raskolnikow, jest przede wszystkim człowiekiem rozumu. Wierzy w intelektualną wyższość i prawo jednostki do podejmowania "właściwych" decyzji. Jednak w wyniku popełnienia zbrodni, jego życie zaczyna się rozpadać, a rozum nie daje mu odpowiedzi na pytania dotyczące moralności i sensu życia. Raskolnikow zaczyna zmagania z własnym sumieniem i wewnętrznymi wartościami, co prowadzi go ku rozważaniu odrzucenia rozumu i poszukiwaniu sensu w innych aspektach życia, np. w wierzeniach religijnych. Przemiana Raskolnikowa, przede wszystkim za sprawą postaci takiej jak Sonia, ukazuje, jak przejście od nihilistycznego rozumu do wiary w podstawowe wartości ludzkie może prowadzić do zbawienia.

Obie powieści pokazują, że wybór drogi życiowej przez człowieka to złożony proces, w którym wpływają zarówno rozum, jak i wiara. Wartości wynikające z racjonalnych argumentów mogą być ważne na początku drogi, kiedy człowiek formuje swoje przekonania i cele. Jednak w trudnych momentach życiowych, emocje, intuicja i wartości moralne zaczynają odgrywać znaczącą rolę.

Oba te dzieła literackie pokazują, że wybór drogi życiowej nie jest ani łatwy, ani jednoznaczny. Decydując się na kierowanie życiem według określonych wartości, postaci tych powieści przemierzają długą i trudną drogę, na której raz za razem zmuszone są przewartościować swoje poglądy. Ważnym wnioskiem płynącym z "Przedwiośnia" i "Zbrodni i kary" jest fakt, że ani surowy rozum, ani bezgraniczna wiara nie są w stanie w pełni zaspokoić potrzeb człowieka. To właśnie zdolność do harmonijnego połączenia tych dwóch aspektów ludzkiej egzystencji wydaje się kluczowa dla odnalezienia prawdziwego sensu życia. W konsekwencji, wartości, które przyjmujemy za swoje, są nie tylko subiektywnym wyborem, ale również odzwierciedleniem naszej gotowości do szukania kompromisu między ideałem, a rzeczywistością.