Od bierności do buntu. Postawy człowieka wobec rzeczywistości w której żyje

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.01.2024 o 16:04

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 24.01.2024 o 15:10

W literaturze polskiej i światowej niejednokrotnie obserwujemy postawy bohaterów, które ewoluują od bierności do buntu. To dwa kontrastowe sposoby reagowania na otaczającą rzeczywistość, przejawiające się zarówno w utworach klasycznych, jak i współczesnych. Analiza wybranych dzieł literackich pozwala zrozumieć przyczyny takich zmian postaw oraz ich konsekwencje zarówno dla jednostek, jak i dla społeczeństw.

Na wstępie warto zwrócić uwagę na powieść „Lalka” Bolesława Prusa. Główny bohater, Stanisław Wokulski, jest postacią dynamiczną, która początkowo wykazuje bierną akceptację dla społecznych nierówności, jakie obserwuje w ówczesnej rzeczywistości Polski pod zaborem. Z czasem jednak jego postawa ewoluuje w kierunku bardziej aktywnego dążenia do zmian społecznych. Plany utworzenia instytutu naukowego, zaangażowanie w działalność gospodarczą, a w końcu zamach na własne życie to świadectwo przemiany od postawy biernej do buntowniczej. Jego niezrozumienie i alienacja w feudalnych strukturach społeczeństwa warszawskiego prowadzą do ostatecznej konfrontacji z rzeczywistością.

Postać Edypa, bohatera tragedii „Król Edyp” Sofoklesa, również przemierza drogę od bierności do buntu. Na początku, będąc królem Teb, Edyp bierze na siebie odpowiedzialność za odkrycie przyczyny klęski, jaka spadła na jego miasto, jednak jego dążenie do prawdy okazuje się aktem buntu przeciwko przeszłości i bogom. Ta zmiana postawy – od spokojnego przywódcy, który bez zastrzeżeń przyjmuje swoją rolę, do buntownika, który wykracza poza ustalone normy w poszukiwaniu prawdy – staje się przyczyną jego tragedii.

„Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej to kolejne dzieło, w którym bierność i bunt wobec rzeczywistości odgrywają znaczącą rolę. Jan i Justyna, dwoje z bohaterów powieści, stanowią przykład młodych ludzi, którzy buntują się przeciwko ustalonym normom społecznym. Pragną przełamać bariery majątkowe oraz klasowe, które dzielą ich światy. Ich postawa jest symbolem walki z regresywnym i starym systemem, który dławi życiowe aspiracje młodych dusz. Z początkowej rezygnacji wobec przeciwności przechodzą w aktywne działanie, aby zmienić swoją rzeczywistość.

Również literatura współczesna dostarcza nam obrazów zmiany postaw od bierności do buntu. Jeden z bardziej znanych przykładów to Winston Smith, bohater powieści „Rok 1984” George’a Orwella. W świecie panującego totalitaryzmu i uniwersalnego nadzoru Wielkiego Brata, Winston zaczyna buntować się od wewnątrz, choć początkowo przestrzega wszystkich reguł. Jego ewolucja od pracownika Partii, który ukrywa swoje prawdziwe myśli, do człowieka otwarcie kwestionującego prawdomówność Wielkiego Brata, staje się symbolem walki z opresyjnym ustrojem.

Każdy z wymienionych bohaterów literackich symbolizuje uniwersalną zmianę postawy, jaką człowiek może doświadczyć, kiedy zmaga się z ograniczeniami narzuconymi przez otaczającą go rzeczywistość. Bierność często jest początkowym stanem, wynikającym z przyzwyczajenia, strachu lub braku świadomości. Bunt zaś jest świadomą reakcją, pojawiającą się wówczas, gdy dana osoba zyskuje nową perspektywę lub zostaje zmuszona do konfrontacji z niewygodnymi prawdami. Przejście od bierności do buntu to proces pełen ryzyka, ale także konieczny dla rozwoju zarówno indywidualnego, jak i społecznego. Ważne jest, aby pamiętać, że każdy wybór bohaterów literackich ma swoje konsekwencje, a historia literatury pokazuje, że próby zmian często kończą się tragicznie lub nie przynoszą spodziewanych efektów. Nie mniej jednak, postawa buntownicza jest tym, co pozwala na kwestionowanie statusu quo i poszukiwanie lepszej przyszłości.