Jak władza wpływa na człowieka w pracy: analiza literacka "Balladyny" i "Makbeta".

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.01.2024 o 10:57

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 29.01.2024 o 20:40

Władza jest jednym z najsilniejszych czynników wpływających na charakter, zachowanie i moralność człowieka. Potrafi wynieść prowincjonalistę na piedestał czci lub zepchnąć szlachetną osobę w otchłań zepsucia. Zagadnienie to jest nieustannie aktualne i rozpracowywane w literaturze na przestrzeni wieków. W niniejszej rozprawce dokonam analizy sposobu, w jaki władza wpływa na ludzi, opierając się na przykładach z wybranej lektury obowiązkowej "Makbet" Williama Szekspira, innego utworu literackiego, jakim jest "Balladyna" Juliusza Słowackiego oraz na przykładach zaczerpniętych z kontekstów literackich.

W tragedii "Makbet" Szekspira obserwujemy tytułowego bohatera, który pod wpływem pragnienia władzy i pobudzony przez proroctwo wiedźm oraz namowy żony, decyduje się na najgorsze z możliwych czynów – mord. Makbet początkowo jest lojalnym i odważnym wojownikiem, jednak ambicja i perspektywa uzyskania władzy zaczynają stopniowo zatruwać jego umysł. Władza mieni kordy sercowe Makbeta, prowadzi go do paranoi, nieufności i kolejnych przestępstw. Kiedy w końcu staje się królem, zdaje sobie sprawę, że koszt, jaki ponosi, jest nieproporcjonalnie wielki w stosunku do otrzymanego tytułu. Władza nie tylko nie przynosi mu spokoju i szczęścia, ale staje się źródłem nieustającego strachu i poczucia winy. Jego własna niedoskonałość moralna, potęgowana przez pragnienie zachowania władzy za wszelką cenę, prowadzi do jego upadku.

Podobną drogę przebywa Balladyna, główna bohaterka dramatu Juliusza Słowackiego. Również ona, niewinna na początku dziewczyna, skuszona perspektywą władzy, oddaje się złu. Nie cofa się przed zbrodnią, by osiągnąć swój cel. Trując swoją siostrę Alinę, zamach na króla Kirkora, a nawet uśmiercając swą matkę spełniają w niej rosnący głód władzy. Jej pragnienie dominacji przemienia ją w okrutnego tyrana, który terroryzuje otoczenie. Ostateczny upadek Balladyny jest wyrazem literackiego przesłania, że władza, uzyskana bez względu na moralne granice, jest jednak pułapką, która czyni z człowieka własnego kata.

Konteksty literackie obu tych dzieł prezentują władzę jako siłę, której oddziaływanie na psychikę i postępowanie jednostek jest ogromne. W obu przypadkach transformacja postaci jest drastyczna i pełna negatywnych konsekwencji. W obu przypadkach władza przedstawiona jest jako próba dla charakteru, która może albo uwznioślić jednostkę, albo ją zgubić – zależnie od początkowych predyspozycji moralnych i wyborów, które podejmuje po drodze.

W obu dramatach przewija się również zbliżona wizja konsekwencji władzy – prowadzi ona do izolacji, strachu, a w konsekwencji – do upadku i zatraty. Makbet i Balladyna, dążąc do coraz większej władzy, oddalają się od własnej ludzkości i wartości, na których początkowo opierały swoje życie. W wyniku tego oddziaływania z osoby będącej wcześniej w jakiś sposób szlachetnej, zamieniają się w oprawców i tyranów.

Podsumowując, władza ma ogromny wpływ na człowieka i kreuje jego życiowe ścieżki, często niezgodne z pierwotnymi zamiarami. Zarówno "Makbet" Szekspira, jak i "Balladyna" Słowackiego ukazują brutalność tego wpływu i demonstrowane przez nie przeistoczenie postaci w autorów oraz ofiary własnych ambicji i pragnienia dominacji. Literatura dostarcza wielu podobnych przykładów, ostrzegając przed pochopnym dążeniem do władzy bez refleksji nad własną moralnością i ludzkimi wartościami.