Rozprawka

Funkcje i znaczenie literatury polskiej w czasach zaborów: analiza dwóch utworów.

Rodzaj zadania: Rozprawka

Streszczenie:

Literatura epoki zaborów była wyrazem walki o zachowanie polskości i narodowej tożsamości. Dzieła Mickiewicza i Orzeszkowej integrowały społeczeństwo i wzmacniały charaktery Polaków, inspirując do dalszej walki o niepodległość. ✅

Literatura każdej epoki odzwierciedla kondycję społeczeństwa, które ją wytworzyło. W okresie zaborów, kiedy Polski jako państwa nie było na mapie, literatura pełniła szczególne funkcje. Była ona nie tylko wyrazem dążeń narodu do zachowania własnej tożsamości, ale i narzędziem walki o zachowanie polskości oraz przeniesieniem w czasie idei niepodległościowych. Zajmę się teraz analizą tych funkcji na przykładzie dwóch istotnych dzieł: "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza oraz "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej. Adam Mickiewicz w swoim dziele "Pan Tadeusz", będącym epopeją narodową, stworzył idealistyczny obraz Ojczyzny straconej, przywołując jednocześnie to, co w polskości najważniejsze: tradycję, wartości rodzinne, honor i miłość do ziemi ojczystej. Utwór pełni funkcję integrującą społeczeństwo wokół wspólnych wartości, co jest niezmiernie ważne w czasach, gdy naród zmaga się z zewnętrznymi naciskami zaborców. "Pan Tadeusz" jest też wyrazem tęsknoty za utraconą wolnością i swego rodzaju wezwaniem do jej odzyskania. Mickiewicz, poprzez idealizowany opis Litwy i jej mieszkańców, przede wszystkim jednak podkreśla znaczenie zachowania pamięci narodowej. Wskazuje na to chociażby słynne otwarcie utworu: "Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie...", które już na wstępie budzi emocje i poczucie straty. Eliza Orzeszkowa w "Nad Niemnem" ukazuje rzeczywistość zaboru rosyjskiego w drugiej połowie XIX wieku, przedstawiając życie szlachty i chłopów na Litwie oraz problemy społeczne i gospodarcze wywołane przez niesprawiedliwy porządek feudalny i represje władz carskich. Orzeszkowa nie tworzy utopia, lecz realistyczny obraz zmagań z codziennością. Literatura staje się w "Nad Niemnem" środkiem do analizy i krytyki społecznej, obnażającej problemy narodu. Pisarka, tak jak Mickiewicz, mocno akcentuje konieczność zachowania polskiej tożsamości i kultury. Jednocześnie wskazuje na potrzebę pracy organicznej, którą można zrozumieć jako zaangażowanie w rozwój gospodarczy i społeczny kraju, pracę na rzecz przyszłości Polski, nawet pomimo braku niepodległości. Oba dzieła, choć różne pod względem formy i stylu, pełnią ważną funkcję konsolidującą naród polski w czasach zaborów. Są wyrazem tego, że literatura nie była tylko sposobem na ucieczkę od przykrej zawieruchy historycznej, ale wspierała Polaków w ich dążeniach do samookreślenia i zachowania narodowej tożsamości. Pisarze w swoich dziełach stawiali opór rusyfikacji i germanizacji, przeciwstawiając im polską kulturę, historię i język. Służyła ona jako most między pokoleniami, przekazując młodszym ducha przodków i ich pragnienia wolności. W literaturze polskiej czasu zaborów można doszukać się także ważnej funkcji wychowawczej i moralizującej. Dzieła te przekazywały wartości, które miały wzmacniać charaktery i ducha przeczytujących je Polaków. Dawały nadzieję, że nie wszystko jest stracone, oraz motywowały do poszukiwania w sobie siły niezbędnej do dalszej walki o niepodległość, zarówno tej zewnętrznej, jak i tej prowadzonej na co dzień w obrębie własnego życia i pracy nad sobą. Podsumowując, literatura czasu zaborów pełniła rolę wyjątkowo ważną. Była strażnikiem narodowej pamięci, mówiła o potrzebie zachowania i umacniania tożsamości, inspirowała do aktywności społecznej i była orężem w walce o niepodległość. Pomimo różnic w formie i tematyce poszczególnych dzieł, ich przesłanie było jedno: Polacy nie powinni zapomnieć kim są, skąd przyszli i do czego dążą – wolności i niezawisłego bytu na przekór konkurencyjnym mocarstwom.

Napisz za mnie dowolne zadanie domowe jako Rozprawka

Oceń:

Zaloguj się aby ocenić pracę.

Zaloguj się