Jaki wpływ na sposób widzenia świata przez człowieka mają czasy, w których żyje? "Zbrodnia i kara", "Rok 1984"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.02.2024 o 21:05

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 13.02.2024 o 19:25

Sposób, w jaki ludzie postrzegają świat, zawsze był kształtowany przez kontekst społeczny, polityczny i kulturowy epoki, w której żyli. Literatura, jako zwierciadło rzeczywistości, często przedstawia, w jaki sposób epoka i panujący w niej system wartości oddziałują na ludzką psychikę. Niezwykle celne refleksje na ten temat można odnaleźć w dziełach Fiodora Dostojewskiego "Zbrodnia i kara" oraz George'a Orwella "Rok 1984". Każde z tych dzieł, choć wywodzi się z różnych epok i systemów społecznych, obrazuje wpływ czasów na psychikę człowieka, na jego motywacje, poczucie wolności i odpowiedzialności.

W "Zbrodni i karze", Raskolnikow, główny bohater powieści, jest młodym, ubogim studentem prawa, który żyje w okresie wzmożonych debat filozoficznych i społecznych w dziewiętnastowiecznej Rosji. Jego teoria "nadczłowieka" jest bezpośrednio zainspirowana ideami Nietzschego, dotyczącymi wyjątkowości niektórych jednostek uprawnionych do przekraczania społecznych norm. Zabójstwo, którego dopuścił się Raskolnikow, było nie tylko świadectwem desperacji i ubóstwa, ale również akt próby wyrwania się ponad szarą codzienność, przetestowania swojej "wyjątkowości". Jednakże, ówczesne czasy, obarczone surowym systemem moralnym i religijnym, nie pozwalają mu ujść bezkarnie, nawet w obrębach jego własnej świadomości. Tak więc, czas i rzeczywistość, w których żył Raskolnikow, nie tylko ukształtowały jego światopogląd, ale również wpłynęły na jego decyzje i późniejsze poczucie winy.

Z kolei "Rok 1984" Orwella ukazuje całkowicie odmienny świat, w którym indywidualne postrzeganie rzeczywistości jest ukształtowane przez totalitarne mechanizmy kontroli umysłów obywateli. Winston Smith, główny bohater powieści, żyje w społeczeństwie pod ciągłą obserwacją Wielkiego Brata, w rzeczywistości pozbawionej prywatności, wolności, a nawet prawdy. Obowiązujący w tej dystopii "nowomowa" ma na celu ograniczenie zdolności myślenia, eliminację dysydentów oraz manipulowanie faktami historycznymi w celu utrwalenia obecnego porządku. Mentalność Winstona jest wynikiem oddziaływania wszechobecnych narzędzi propagandy i kontroli, przez co jego poczucie rzeczywistości staje się rozmyte i podważone. Orwell pokazał, jak czasy, w których żyje człowiek, a dokładnie ustrojowe narzędzia kontroli, determinują sposób, w jaki postrzega on siebie i otaczający go świat, uniemożliwiając wolne myślenie i samodzielne formułowanie sądów.

Obydwa dzieła ukazują, jak epoka i przechodzące przez nią prądy intelektualne, społeczne i polityczne wpływają na sposób, w jaki człowiek widzi świat i funkcjonuje w jego obrębie. Mimo że tworzone w odmiennych czasach, zarówno u Dostojewskiego, jak i Orwella, wyraźne jest przesłanie, że czasy nie tylko kreują warunki życia jednostek, ale również kształtują ich mentalność i działania. W obu powieściach bohaterowie doświadczają wewnętrznych rozterek będących wynikiem kolizji ich osobistych przekonań z normami narzucanymi przez otaczającą ich rzeczywistość.

Analizując wpływ czasów na sposób widzenia świata przez człowieka, nie można nie dostrzec, że historyczny i społeczny kontekst w znacznym stopniu określa zarówno możliwości jednostek, jak i ograniczenia, które na nich nakłada. To, jak człowiek odbiera siebie, swoją wolność, odpowiedzialność czy wartość, niezmiennie jest wynikłością er, w których przyszło mu egzystować i społecznych konfiguracji, które te czasy definiują. Dzieła literackie, takie jak "Zbrodnia i kara" i "Rok 1984", są ponadczasowymi studiami ludzkiego umysłu funkcjonującego w określonym czasowo kontinuum, udowadniając, że sposób widzenia świata przez człowieka jest głęboko zakorzeniony w epoce i jej specyfice.