Harpagon – śmieszy, przeraża czy budzi litość?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.02.2024 o 11:09

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 23.02.2024 o 9:00

Harpagon, centralna figura komedii „Skąpiec” Moliera, jest postacią nad wyraz skomplikowaną, wywołującą przemyślenia nie tylko o ludzkiej chciwości, ale i o samotności czy strachu przed utratą. Analiza tej postaci umożliwia zrozumienie, że budzi ona w czytelniku mieszane uczucia: od śmiechu, poprzez przerażenie, a kończąc na litości.

Z jednej strony, Harpagon jest postacią komiczną. Jego obsesja na punkcie oszczędzania, nawet kosztem własnego dobrobytu oraz dobrostanu swojej rodziny, ma zabarwienie humorystyczne. Jego absurdalne metody oszczędności, takie jak nakazanie kucharzowi gotowania bez użycia ognia, aby zaoszczędzić na drewnie, czy nieustanne podejrzenia wobec służby i własnych dzieci o kradzież złotego grosza, budzą śmiech. Komizm Harpagona wynika również z jego naiwności i złudnej wiary w to, że może kontrolować wszystko i wszystkich wokół siebie.

Jednakże, kiedy bliżej przyjrzymy się motywacjom Harpagona, postać zaczyna budzić w naszym sercu przerażenie. Jego chciwość jest tak wielka, że nie waha się poświęcić osobistego szczęścia własnych dzieci, gotów jest ich „sprzedać” za długi, które pomogłyby mu powiększyć majątek. Świadczy to o jego skrajnym egoizmie i braku empatii, co jest o tyle przerażające, że Harpagon nie jest postacią fantastyczną; ludzie podobni do niego mogą istnieć naprawdę. Jego obsesja na punkcie pieniędzy przeraża również dlatego, że prowadzi ona do zupełnego osamotnienia, a nawet powoduje, że Harpagon jest gotowy poświęcić relacje z bliskimi. Budzi to przerażenie związane z pytaniem, na ile nasze własne życie jest wolne od podobnych obsesji.

Mimo wszystko, nie sposób nie poczuć litości wobec Harpagona. Jest on ofiarą własnych lęków - lęku przed ubóstwem, przed utratą kontroli, przed samotnością, choć paradoksalnie właśnie te lęki prowadzą go do tej samotności. Harpagon jest niewątpliwie postacią tragiczną, której obsesja przesłania zdolność do doświadczania prawdziwych ludzkich relacji i radości. Jego życie, pozbawione miłości, zdaje się być bardziej karą niż życiem wartym przeżycia.

Podsumowując, Harpagon jest postacią, która jednocześnie śmieszy, przeraża i budzi litość. Śmieszy swoim zachowaniem, przeraża egocentryzmem i chciwością, a litość budzi poprzez swoją głęboką samotność i nieszczęście spowodowane własnymi obsesjami. Molier, poprzez postać Harpagona, zmusza nas do refleksji nad naszymi własnymi wartościami, pokazując, jak łatwo można stracić z oczu to, co w życiu najważniejsze.