Tango Mrożka: Co to jest groteska?

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 17.01.2026 o 13:35

Sławomir Mrożek, jeden z najwybitniejszych polskich dramatopisarzy, zasłynął jako mistrz groteski. Jego sztuka „Tango” doskonale ilustruje, czym jest groteska i w jaki sposób wpływa na odbiorcę oraz przedstawia absurd współczesnej rzeczywistości. Groteska w literaturze to zabieg artystyczny, który łączy elementy komiczne i tragiczne, często w nietypowy i przesadzony sposób, co prowadzi do przedstawienia świata w sposób absurdalny, a jednocześnie prowokujący do refleksji.

„Tango” Mrożka zadebiutowało w 1964 roku i od tego czasu nieprzerwanie zaskakuje swoją oryginalnością. Dramat ten opowiada o rodzinie Stomila, w której panuje chaos spowodowany nieograniczoną swobodą i zanikaniem tradycyjnych wartości. Bohaterowie żyją w świecie pełnym absurdów, co staje się doskonałym polem do zastosowania groteski.

W sztuce Mrożka groteska objawia się nie tylko na poziomie fabuły, ale także poprzez kreację postaci oraz ich wzajemnych relacji. Na przykład Stomil, patriarcha rodziny, jest wynalazcą i artystą, który nie potrafi zaprowadzić ładu w swoim domu. Jego małżonka, Eleonora, to kobieta z zasłoną na oczach, symbolizującą niezdolność do dostrzeżenia rzeczywistości. Ich syn Artur, który paradoksalnie próbuje wprowadzić porządek przy pomocy rewolucji, jest uosobieniem absurdu – młodzieniec pragnie ładu poprzez wprowadzenie nowego rodzaju chaosu, co prowadzi do irracjonalnych sytuacji.

Groteska w „Tangu” to także sposób, w jaki autor przedstawia tematy ideologiczne. Mrożek portretuje społeczeństwo, które, choć pragnie wolności, nie potrafi z niej sensownie korzystać. Związki pomiędzy tradycją a nowoczesnością są ironicznie zdeformowane, co świetnie obrazuje tragikomedię ludzkiego losu. Bohaterowie sztuki żyją w świecie, w którym nic nie jest takie, jak się wydaje, a ich dążenia do celu prowadzą do groteskowych wyników.

Mrożek korzysta również z elementów farsy, która wzbogaca groteskowy charakter dzieła. Przykładem może być postać Eugeniusza, wujka Artura, który przez całą sztukę kręci się wokół stołu, dodając do sztuki komiczny wymiar. Innym elementem jest Edzio, którego nieumiejętności i nieporadność przyczyniają się do zabawnych, a jednocześnie gorzkich sytuacji.

Groteska w „Tangu” jest również widoczna na poziomie językowym. Dialogi bohaterów są pełne sprzeczności, ironii i nieoczekiwanych zwrotów, co intensyfikuje absurdalny wydźwięk całej sztuki. Oznacza to, że Mrożek z premedytacją posługuje się dialogiem, aby uzyskać efekt niepewności i chaosu, które stanowią serce groteskowego świata.

Kolejnym istotnym aspektem groteski w „Tangu” jest scenografia. Scena przypomina stertę przypadkowych przedmiotów, które kiedyś miały znaczenie, ale teraz są jedynie reliktami przeszłości. Ten wizualny chaos odzwierciedla mentalny i emocjonalny chaos bohaterów, który prowadzi do tragikomicznych sytuacji. Elementy dekoracji scenicznych, takie jak znoszone meble czy porozrzucane ubrania, potęgują odczucie absurdu i przypadkowości.

Groteska w „Tangu” jest również narzędziem do krytyki polityczno-społecznej. Mrożek w swojej sztuce ukazuje świat, w którym społeczne i polityczne ideały są przeinaczone do granic absurdu. Zderzenie ideologii z rzeczywistością, a także niezdolność bohaterów do ziszczenia swych planów, tworzy dramat komiczny, który zmusza widza do myślenia o kondycji ludzkiej i społecznej naturze.

Podsumowując, „Tango” Sławomira Mrożka to arcydzieło groteski, które w niezwykle trafny sposób uchwyca absurd współczesnej rzeczywistości. Groteska, poprzez swoją deformację, wyolbrzymienie i połączenie sprzecznych elementów, staje się doskonałym narzędziem artystycznym, które Mrożek wykorzystuje do przedstawienia złożonych, często paradoksalnych zależności ludzkiego życia. Ta sztuka, mimo że napisana kilkadziesiąt lat temu, wciąż porusza istotne problemy związane z naturą ludzką i nieustannie inspiruje kolejne pokolenia czytelników oraz widzów.