Raport o stanie wojennym - czas i miejsca akcji

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.05.2024 o 8:44

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 30.05.2024 o 8:27

Marek Nowakowski, polski prozaik i publicysta, w swoim dziele „Raport o stanie wojennym” szczegółowo dokumentuje dramatyczny okres w historii Polski, który rozpoczął się 13 grudnia 1981 roku. Proza Nowakowskiego, cechująca się wyjątkową dbałością o realizm i autentyczność, przedstawia trudną rzeczywistość stanu wojennego. Główne wydanie książki miało miejsce w Paryżu, z powodu cenzury politycznej w PRL, która uniemożliwiła publikację w kraju. Autor, skupiając się na czasie i miejscu akcji, idealnie oddaje charakter tamtych lat oraz życie pod rządami komunistycznego reżimu.

Akcja „Raportu o stanie wojennym” rozpoczyna się od momentu, gdy minęły trzy dni od ogłoszenia stanu wojennego, czyli od 16 grudnia 1981 roku. Jest to świadomy zabieg literacki, który podkreśla bezpośrednie odczucie chaosu i zaskoczenia, jakie towarzyszyły pierwszym chwilom stanu wojennego. Obejmuje on czas aż do 22 lipca 1983 roku, czyli do oficjalnego zakończenia tego okresu represji. Kluczowe wydarzenia historyczne, takie jak pacyfikacja kopalni „Wujek” 16 grudnia 1981 r., są nie tylko wspomniane, ale i szczegółowo opisane, podkreślając brutalność i bezwzględność reżimu.

Internowanie działaczy opozycji stało się jednym z symboli stanu wojennego, co również znalazło odbicie w twórczości Nowakowskiego. Opisuje on bezbronnych ludzi, często inteligencję, którzy zostali wciągnięci w tryby bezdusznej machiny państwowej. Ukazuje to zmiany, jakie zaszły w społeczeństwie - od początkowej mobilizacji i oporu, po późniejsze zniechęcenie i adaptację do nowych, brutalnych realiów życia codziennego. Literackie wątki Nowakowskiego oddają nie tylko przemiany polityczne, ale także społeczne, podkreślając narastające poczucie beznadziei wśród obywateli.

Warszawa została przedstawiona jako główne miejsce akcji, pokazywane jako tętniące serce politycznego i społecznego napięcia. Autor kieruje uwagę czytelników na ważne budynki i instytucje rządowe, jak np. siedziby ministerstw, oraz strategiczne miejsca demonstracji, które stają się symbolem oporu, jak Plac Zwycięstwa czy okolice Pałacu Kultury i Nauki. Przeciwstawia temu obrazy ulic, gdzie wprowadzenie godzin policyjnych i patrole wojskowe zmieniają codzienne życie mieszkańców w koszmar permanentnej kontroli.

Inne miasta, takie jak Gdańsk, Wrocław czy Katowice również odgrywają kluczową rolę w relacjach i przestrzennej narracji książki. Nowakowski opisuje Gdańsk jako miejsce narodzin Solidarności, co stawia go na mapie jako miasto-symbol walki o wolność. Katowice, z kolei, to miejsce tragicznych wydarzeń w kopalni „Wujek”, które na trwałe zapisały się w pamięci Polaków. Jego opisy Wrocławia podkreślają ważność uniwersytetów i intelektualistów w dążeniu do wolności.

Przestrzeń, którą Nowakowski opisuje, to nie tylko miejsca publiczne, ale i prywatne. Mieszkania prywatne, gdzie toczy się codzienne życie poddane ciągłej presji, stają się kontrastem do zimnych, opresyjnych ulic. Prywatne rozmowy i przekomarzania się, pełne aluzji do polityki, stają się aktem odwagi i sprzeciwu wobec władzy. Autor nie pomija także podziemia - nielegalne drukarnie, schowki i skrytki to przestrzenie, gdzie rodzi się opór, gdzie konspiracja nabiera realnego kształtu. Produkcja i dystrybucja ulotek oraz zakazanych materiałów stają się swoistą misją dla tych, którzy nie zgadzają się na rzeczywistość stanu wojennego.

Nowakowski zręcznie zestawia czas i miejsce akcji, ukazując dynamiczne zmiany w zależności od fazy stanu wojennego. Na początku dominują opisy brutalnych działań wojska i milicji, które tłumiły protesty i demonstracje z użyciem siły. Z czasem jednak autor pokazuje, jak społeczeństwo adaptuje się do nowej sytuacji, jak początkowy entuzjazm i opór przechodzą w znużenie i próbę przystosowania do nowych warunków. Dzięki temu dynamika książki oddaje różnorodność wydarzeń na przestrzeni całego okresu stanu wojennego.

W narracji Nowakowskiego odnajdujemy różne perspektywy. Perspektywa zwykłych obywateli, którzy próbują prowadzić normalne życie w ekstremalnych warunkach, kontrastuje z oficjalnymi działaniami wojska i milicji, które są przedstawione jako bezduszne machiny represji. Opisuje również perspektywy opozycjonistów, których codzienna walka i życie w konspiracji stają się symbolem niezłomności i heroizmu. Nie pomija także perspektyw żołnierzy i funkcjonariuszy, którzy zostali zmuszeni do egzekwowania stanu wojennego, ukazując ich wewnętrzne konflikty i moralne dylematy.

Podsumowując, Marek Nowakowski w „Raporcie o stanie wojennym” stworzył niezwykle sugestywny obraz jednego z najbardziej dramatycznych okresów w najnowszej historii Polski. Poprzez precyzyjny opis czasu i miejsca akcji, ukazuje całą złożoność rzeczywistości tamtych lat. Dzięki szczegółowym opisom miejsc i wydarzeń, autor z jednej strony dokumentuje brutalność reżimu, a z drugiej - pokazuje ludzką twarz oporu, codziennych zmagań i życia w konspiracji. „Raport o stanie wojennym” to nie tylko wartościowy dokument historyczny, ale także literackie świadectwo, które pozostaje ważne dla zrozumienia polskiej historii i losów jej obywateli.