Martwe dusze - obraz Rosji w utworze

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.05.2024 o 11:23

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 30.05.2024 o 11:18

Martwe dusze" to dzieło autorstwa Mikołaja Gogola, które w niezwykle barwny i krytyczny sposób przedstawia ówczesną Rosję połowy XIX wieku. Gogol, uznany pisarz rosyjski, swoimi utworami potrafił wzbudzać głęboką refleksję nad społeczeństwem, jego wadami i zasiedzeniem w moralnej degrengoladzie. "Martwe dusze" zyskały wartościowe miejsce w literaturze światowej właśnie dzięki surowej ocenie ówczesnej Rosji oraz ukazaniu jej licznych patologii społecznych i systemowych.

Rosja połowy XIX wieku była krajem, gdzie nowoczesność niespodziewanie spotykała się z przestarzałymi instytucjami feudalnymi. Realia gospodarcze i społeczne sprawiały, że różnice majątkowe były ogromne, a władza państwowa niechętnie przyjmowała jakiekolwiek zmiany. "Martwe dusze", będąc swego rodzaju lustrzanym odbiciem społeczeństwa, szybko zdobyły uznanie, ukazując szeroką panoramę ludzkich wad, od chciwości po niemoralność na każdym szczeblu życia publicznego i prywatnego.

Głównym miejscem akcji "Martwych dusz" jest prowincjonalne miasteczko NN, które symbolizuje typową rosyjską prowincję. Gogol przedstawia je jako miejsce ubogie i moralnie zepsute. Brak konkretyzacji odnośnie jego położenia sugeruje, że miasteczko mogłoby istnieć wszędzie w Rosji, co wzmacnia wydźwięk jego krytyki. Małość i ubogość tego miejsca są odzwierciedlone w warunkach, w jakich żyją jego mieszkańcy oraz w jakości zarządzania. Gogol pokazuje, że władze miejskie są niekompetentne i skorumpowane, co prowadzi do degradacji zarówno infrastruktury, jak i jakości życia mieszkańców.

Stan zarządzania miasteczkiem NN można ocenić jako skrajnie niewłaściwy. Włodarze miejscy wykazują niewielką troskę o dobrobyt społeczności, skupiając się przede wszystkim na realizacji własnych interesów. Gogol prześmiewczo przedstawia ich obojętność, chciwość oraz niekompetencję. System administracyjny jest przeżarty korupcją do tego stopnia, że nieefektywność staje się codziennością, co nieuchronnie wpływa na życie zwykłych obywateli.

Życie mieszkańców NN jest naznaczone kontrastem pomiędzy dostatnim życiem włodarzy, a nędzą doświadczaną przez zwykłych chłopów. Gogol w wyjątkowo ostry sposób krytykuje ich warunki pracy oraz traktowanie przez właścicieli ziemskich. Chłopi są redukowani do roli przedmiotów, pozbawionych godności i nadziei na poprawę swojego losu. Ich przyszłość jest beznadziejna, a wszelkie starania o zdobycie lepszych warunków pracy są systematycznie ignorowane przez niesprawiedliwy system społeczny.

Główne cechy charakteryzujące postacie w "Martwych duszach" to chciwość i oszustwo. Bohaterowie są przekonani, że osiągnięcie sukcesu i dobrobytu możliwe jest wyłącznie poprzez nieuczciwość oraz wykorzystywanie innych. Centralną postacią, wokół której koncentruje się akcja, jest Cziczikow – drobny, lecz niezwykle przebiegły urzędnik, który w swojej działalności polega na kupowaniu "martwych dusz". Kupuje od właścicieli ziemskich dusze zmarłych chłopów, których nazwiska nadal figurują w rejestrach podatkowych, aby później przedstawić ich jako żywych i czerpać korzyści finansowe. Manipuluje wszystkimi, z którymi ma do czynienia, wykorzystując ich naiwność i chciwość.

Opisując system społeczny i prawny, Gogol przedstawia opieszałość władzy oraz organów ścigania. Nie tylko prawo, ale również jego egzekwowanie, jest skorumpowane albo nieudolne. Bohaterowie, w tym Cziczikow, poruszają się w tej mierze jak ryby w wodzie, czerpiąc pełną garścią z możliwości, jakie daje im iście zahamowany system spowalniający wszelkie zmiany na lepsze.

Warto dodać, że "Martwe dusze" są wyjątkowym traktatem krytyki społecznej, która obrazuje szerokie spektrum patologii ówczesnego społeczeństwa. Bohaterowie Gogola w zdecydowanej większości są skorumpowani, niemoralni i niezdolni do uczciwej pracy społecznej. Gogol ukazuje, że chciwość i oszustwo stają się niemal cechami narodowymi, a społeczne poziomy degeneracji są tak głębokie, że ciężko dostrzec jakiekolwiek pozytywne postawy. Zamiast cnoty i uczciwości, dominują nawet w najbardziej podstawowych strefach życia codziennego cechy negatywne.

Funkcjonowanie systemu państwowego ilustruje nierówności majątkowe – bogaci stają się coraz bogatsi, wykorzystując luki w prawie i systemie administracyjnym, podczas gdy biedni giną w nędzy. Hierarchia społeczna jest skutecznie utrwalana przez niezdolność bądź brak chęci władz do wprowadzenia jakichkolwiek korzystnych zmian. System ten promuje "radzenie sobie" w sposób naganny, utrwalając status quo i moralną degrengoladę.

Podsumowując, "Martwe dusze" Mikołaja Gogola są bezlitosną diagnozą społeczeństwa rosyjskiego połowy XIX wieku. Gogol nie tylko miał odwagę dostrzec, ale i zdecydowanie opisać liczne wady swojego narodu. Dzieło to zdobyło wielkie uznanie nie tylko dla swojej społecznej diagnozy, ale również mistrzowskiego przedstawienia ludzkiej natury i narodowych wad. Dzięki literackiej maestrii Gogol stał się ważnym głosem wzywającym do moralnej refleksji i poszukującym prawdy o kondycji rosyjskiego społeczeństwa, które mogą wpływać na przyszłe przemiany społeczne.