Raport o stanie wojennym - problematyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 31.05.2024 o 9:11

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 31.05.2024 o 8:47

„Raport o stanie wojennym” Marka Nowakowskiego to zbiór opowiadań, które w szerokiej i różnorodnej perspektywie przedstawiają życie codzienne w Polsce podczas stanu wojennego. Stan wojenny, wprowadzony przez władze PRL 13 grudnia 1981 roku, wywarł ogromny wpływ na społeczeństwo, skutkując represjami, cenzurą oraz głębokim strachem. Nowakowski doskonale uchwycił różnorodność ludzkich reakcji na tamte wydarzenia, opisując losy zarówno tych, którzy się bali, jak i tych, którzy zdecydowali się walczyć. W niniejszym wypracowaniu skupimy się na analizie wielopłaszczyznowego podejścia do tego trudnego okresu w historii Polski, uwzględniając różne grupy społeczne i ich reakcje na rzeczywistość tamtych dni.

W okresie stanu wojennego strach przed władzą był wszechobecny. Społeczeństwo żyło w ciągłym lęku spowodowanym ścisłą kontrolą, represjami i cenzurą. Skrócone godziny policyjne, obowiązujące od 22 do 6 rano, miały duży wpływ na codzienne życie, wprowadzając jeszcze większy element kontroli i ograniczając swobodę obywateli. Przykładem tego jest opowiadanie „Taksówkarz”, w którym Nowakowski przedstawia postać kierowcy taksówki, symbolizującą zwykłego człowieka, który musi dostosować się do nowej, trudnej rzeczywistości. Pasażerowie taksówek, z obawy przed represjami, unikali rozmów o polityce, co odbijało się na ich psychice i relacjach międzyludzkich. W kontraście do ogólnego strachu, młodzież – bardziej zdeterminowana do walki – wydawała się mniej podatna na ten paraliżujący lęk.

Opowiadanie „Boże, zlituj się nad Wilnem!” ukazuje brutalne interwencje sił porządkowych, które często kierowały swoją agresję na młodzież. Młodzi ludzie byli pałowani za brak dokumentów, a takie brutalne traktowanie pozostawiało głębokie rany, zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Również dziennikarze i opozycjoniści doświadczali licznych represji, takich jak internowania czy długie i wyniszczające przesłuchania. W opowiadaniu „Co mam robić?” autor przedstawia szczegółowy opis przesłuchań dziennikarzy, którzy wielokrotnie musieli milczeć jako strategię przetrwania.

Niezłomna działalność opozycyjna stanowiła przeciwwagę dla wszechobecnych represji. Mimo zakazu działalności, NSZZ „Solidarność” kontynuowała swoją misję poprzez nielegalne druki i „bibuły”. Opowiadania „Bibuła” i „Powielacz” przedstawiają trudności związane z prowadzeniem działalności opozycyjnej – rewizje, aresztowania i liczne przygody z potajemnym drukowaniem ulotek i gazet.

Społeczna solidarność była widoczna na każdym kroku, a wsparcie dla osób aresztowanych miało ogromne znaczenie. Opowiadanie „Składka” opisuje organizowanie zbiórek pieniędzy na pomoc dla aresztowanych i ich rodzin, co pokazuje, jak silny był duch solidarności w obliczu trudnych czasów. Jednak inwigilacja i zdrady były stałą groźbą dla opozycji. Szpiedzy i donosiciele, często współpracownicy SB, prowadzili do tragedii poprzez zdradę najbliższych. W „Sekretne oblicze” Nowakowski ukazuje dramatyczne skutki zdrady wewnątrz rodziny i w kręgach przyjaciół.

Perspektywa dzieci, jako świadków stanu wojennego, również jest istotnym elementem narracji Nowakowskiego. Przemiany społeczne i polityczne były dostrzegane również przez najmłodszych, którzy często, mimo że byli chronieni przed trudnymi rozmowami dorosłych, intuicyjnie rozumieli powagę sytuacji. Opowiadania takie jak „Srebrzysty ptak”, „Politolog”, „Kolporter” i „Wróg” pokazują, jak dzieci interpretowały wydarzenia polityczne oraz jak ich niewinność kontrastowała z brutalną rzeczywistością stanu wojennego. Kostiumy milicji i protesty młodzieży przeciw internowaniu nauczycieli były dla nich nie tylko elementami codzienności, lecz także bodźcami kształtującymi ich wczesne postawy społeczne i polityczne.

Podsumowując, literatura Nowakowskiego dokumentuje wszechobecny strach i represje, ale także niezłomną działalność opozycyjną i nieoczywistą, ale pełnowartościową formę walki z reżimem, którą była perspektywa dziecka. „Raport o stanie wojennym” to ważny dokument historyczny, który ukazuje prawdę o stanie wojennym, a jego wieloperspektywiczne podejście pozwala na lepsze zrozumienie ówczesnych realiów. Literatura ta ma ogromne znaczenie dla współczesności, przypominając o wartości odzyskanej wolności i ucząc cennych lekcji, które mogą chronić przyszłe pokolenia przed podobnymi traumami.