Odprawa posłów greckich jako tragedia antyczna - podobieństwa i różnice

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.06.2024 o 12:44

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 1.06.2024 o 12:22

Odprawa posłów greckich jako tragedia antyczna - podobieństwa i różnice"

Dramat Jana Kochanowskiego „Odprawa posłów greckich” jest uważany za jedno z najważniejszych dzieł polskiej literatury renesansowej. Tworząc ten utwór, Kochanowski czerpał inspirację z antycznej tragedii greckiej, jednocześnie wprowadzając liczne innowacje dostosowujące dramat do nowych realiów oraz swojego przesłania. W niniejszej pracy analizie poddane zostaną podobieństwa i różnice między „Odprawą posłów greckich” a tradycyjną tragedią grecką, co pozwoli na lepsze zrozumienie, jak Kochanowski adaptował klasyczne wzorce do renesansowych kontekstów Polski XVI wieku.

Pierwszym aspektem pokazującym nawiązania do antycznej tragedii jest zasada trzech jedności, która jest fundamentalną cechą konstrukcji dramatu greckiego. Kochanowski przestrzega jedności miejsca, czasu i akcji. Cała akcja „Odprawy posłów greckich” rozgrywa się pod pałacem królewskim w Troi, co odpowiada jedności miejsca. Jedność czasu zostaje zachowana poprzez ograniczenie wydarzeń do jednej doby, co jest zgodne z duchem tragedii antycznej. Jedność akcji jest widoczna w skupieniu na jednym wątku – przybyciu posłów greckich, co czyni fabułę spójną i skoncentrowaną na jednym znaczącym wydarzeniu.

Pod względem budowy, „Odprawa posłów greckich” również nawiązuje do greckiej tradycji. Struktura dramatu składa się z prologu, epejsodiów i stasimonów oraz epilogu. Prolog przedstawia wprowadzenie do fabuły i zawiązuje akcję, co jest typowe dla tragedii greckiej. Naprzemienne epejsodiony, będące dialogami bohaterów, oraz stasimony, czyli partie chóru, również są charakterystyczne dla tego gatunku. Epilog zamyka utwór, co odpowiada końcowej części dramatu antycznego.

Chór, jako element tragedii greckiej, również pojawia się u Kochanowskiego. W „Odprawie posłów greckich” funkcja chóru polega na komentowaniu przebiegu wydarzeń, udzielaniu pouczeń moralnych oraz ostrzeganiu bohaterów przed następstwami ich działań. Styl chóru jest dramatyczny, wysublimowany i pełen patosu, co również jest charakterystyczne dla chóru w tragedii antycznej.

Zasada decorum, czyli stylistyczne dopasowanie języka do powagi tematu, jest również przestrzegana w dramacie Kochanowskiego. Język „Odprawy posłów greckich” jest poważny i podniosły, a bohaterowie występują jako postacie tragiczne, reprezentujące określone cechy moralne, bez zbytniego pogłębiania ich charakterystyki psychologicznej. Tematyka utworu opiera się na fabule mitologicznej, jaką jest opowieść o wojnie trojańskiej, co również zbliża utwór do starogreckiej tragedii.

Jednakże, mimo licznych nawiązań, „Odprawa posłów greckich” różni się od tragedii antycznych w kilku kluczowych aspektach. Jednym z najważniejszych odstępstw jest brak fatum, czyli przeznaczenia decydującego o losach bohaterów. W dramacie Kochanowskiego losy Troi zależą od decyzji ludzi – Aleksandra i rady trojańskich panów. To ludzkie decyzje, a nie działania bogów czy przeznaczenia, determinują rozwój wydarzeń. Przekaz moralny dramatu podkreśla odpowiedzialność człowieka za swoje czyny i ich konsekwencje.

Różnice widoczne są także w składzie chóru. Zamiast tradycyjnego chóru mężczyzn, Kochanowski wprowadza chór panien trojańskich. Jest to istotne odejście od greckiej tradycji, gdzie chór mężczyzn pełnił centralną rolę. Kolejnym odstępstwem jest sposób przedstawienia postaci Heleny. U Kochanowskiego Helena jest nie tylko obiektem pożądania, ale również postacią głębiej zakorzenioną w ludzkich emocjach, jako matka i żona tęskniąca za rodziną. To subtelniejsze podejście do charakterystyki Heleny czyni ją bardziej ludzką i wielowymiarową, w przeciwieństwie do jednowymiarowych postaci znanych z tragedii greckiej.

Struktura wiersza w „Odprawie posłów greckich” również różni się od klasycznych form greckich. Kochanowski stosuje wiersz biały o różnych długościach wersów (11, 12 lub 13 zgłoskach), co odróżnia jego dramat od tradycyjnego heksametru antycznego.

Odstępstwo od klasycznej struktury tragedii greckiej obejmuje również brak parodosu i exodosu – wejść i wyjść chóru, które były nieodłącznym elementem rytuału w tragedii greckiej. W utworze Kochanowskiego te elementy nie są wyraźnie zaznaczone, co może świadczyć o swobodniejszym podejściu autora do klasycznych wzorców.

Tytuł utworu „Odprawa posłów greckich” również wprowadza innowację, zawierającą różnicę wobec greckiej tradycji, w której tytuły tragedii często odnosiły się do głównego bohatera. W tym przypadku tytuł odwołuje się do konkretnego wydarzenia, co sugeruje centralne znaczenie tegoż wydarzenia w fabule dramatu.

Podsumowując, „Odprawa posłów greckich” Jana Kochanowskiego jest mistrzowskim przykładem adaptacji greckiej tragedii do renesansowych realiów polskich. Kochanowski umiejętnie przestrzegał klasycznych zasad jedności, strukturalnych elementów dramatu i funkcji chóru. Jednocześnie wprowadził liczne innowacje, takie jak brak fatum, skład chóru, sposób przedstawienia postaci Heleny, forma wiersza oraz strukturalne odstępstwa, które nadały dziełu oryginalność i nowatorski charakter. Dzieło Kochanowskiego stanowi most łączący antyczną tradycję z renesansowym humanizmem, kładąc szczególny nacisk na odpowiedzialność jednostki i narodu za swoje czyny. Dzięki temu „Odprawa posłów greckich” zyskała nie tylko literacką wartość, ale także głęboką moralną i edukacyjną wymowę, co czyni ją aktualną i wartościową lekturą do dziś.