Dwie koncepcje nowej Polski w Przedwiośniu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 5.06.2024 o 7:42

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 5.06.2024 o 7:34

"Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego to powieść powstała w latach 1921-1924, wkrótce po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, kiedy naród doświadczał zarówno ogromnej euforii, jak i chaosu politycznego, gospodarczego i społecznego. Żeromski, poprzez "Przedwiośnie," starał się przedstawić różnorodne wizje i ścieżki rozwoju nowo odrodzonej Polski, ukazując konflikt pomiędzy koncepcją ewolucyjną a rewolucyjną.

Pierwszą koncepcją rozwoju Polski jest ta reprezentowana przez Szymona Gajowca. Gajowiec to dojrzały, cierpliwy i uduchowiony urzędnik Ministerstwa Skarbu, którego postać mogła być inspirowana polskimi patriotami takimi jak Józef Potocki, Stanisław Krzemiński czy Edward Abramowski. Gajowiec przede wszystkim wierzy w stabilność gospodarczą jako fundament budowy nowego państwa. Jego wizja obejmuje wprowadzenie stałej narodowej waluty – złotego – co miało przyczynić się do stabilizacji finansowej kraju. Kolejną istotną kwestią jest rozwój oświaty i systemu opieki zdrowotnej, co Gajowiec uważa za kluczowe narzędzia w budowaniu podwalin niezależnego i silnego państwa.

Jest realistą, zdającym sobie sprawę z trudów i wyrzeczeń, jakie czekają Polskę po tak długim okresie zależności. Uważa, że niezależnie od przeciwności, rozwój powinien opierać się na pracy organicznej, długofalowych reformach i rozwijaniu edukacji. W jego opinii niezbędne jest również budowanie silnej i zorganizowanej armii, która zapewni krajowi bezpieczeństwo. Przez pryzmat swoich doświadczeń i głębokiej wiary w boską opatrzność, Gajowiec dąży do budowy Polski krok po kroku, unikając drastycznych i gwałtownych zmian.

Z kolei Antoni Lulek, reprezentując koncepcję rewolucyjną, jest całkowitym przeciwieństwem Gajowca. Lulek to chorowity, pesymistyczny i zarazem fanatyczny student prawa, który odrzuca ideę odrodzonej Polski i gardzi istniejącym rządem. Jego poglądy są mocno osadzone w ideologii komunistycznej. Sprzeciwia się kapitalizmowi, wyzyskowi oraz burżuazji, uważając rewolucję za jedyną drogę do zrealizowania równości społecznej. Lulek wierzy, że obecny porządek musi być obalony siłą, aby stworzyć społeczeństwo bezklasowe, gdzie granice Polski zostaną zniesione na rzecz internacjonalistycznej solidarności robotników.

Jego inspiracją jest rosyjska rewolucja bolszewicka, którą podaje jako przykład do naśladowania. Uczestnictwo w rewolucyjnych zebraniach wydaje się być dla Lulka jedyną drogą do osiągnięcia swoich celów. Jednak Cezary Baryka, główny bohater powieści, na jednym z zebrań komunistów wyraża swoje wątpliwości co do możliwości zarządzania przez robotników i wspomina negatywne doświadczenia z rosyjskiej rewolucji, takie jak ubóstwo, chaos i bezprawie.

Gajowiec i Lulek, choć obaj marzą o silnej Polsce, prezentują skrajnie różne metody osiągnięcia celu. Gajowiec wierzy w pokojową, ewolucyjną zmianę poprzez pracę, reformy i stopniowy rozwój. W jego koncepcji kluczowe są cierpliwość i realistyczne podejście do trudności, które stoją na drodze. Z drugiej strony, Lulek proponuje rewolucyjne, gwałtowne zmiany, nie bojąc się przemocy i przewrotów społecznych, by zdemolować stary porządek i wprowadzić nowy, komunistyczny system.

Jednakże Żeromski, poprzez rozwinięcie charakterystyki i losów bohaterów, zdaje się sympatyzować bardziej z koncepcjami Gajowca. Żeromski ukazuje, że realistyczne i patriotyczne podejście, praca u podstaw i długofalowe plany budowy są bardziej wartościowe i praktyczne niż ideologiczny fanatyzm i rewolucyjna gorączka, która może prowadzić do nieprzewidzianego chaosu, ubóstwa i zniszczenia. Poprzez postać Cezarego, który ostatecznie odrzuca skrajności, autor przestrzega przed przyjmowaniem rewolucyjnych rozwiązań, zamiast tego zachęcając do współpracy i wkładu w rozwój kraju w bardziej wyważony sposób.

W okresie, w którym powieść zyskała rozgłos, nie wszyscy czytelnicy poprawnie zrozumieli intencje Żeromskiego. Autora skrytykowano za pewne wątpliwe nuty w treści, co zmusiło go do publicznego wyjaśnienia zamysłu w artykule „W odpowiedzi Arcybaszewowi i innym”. Żeromski podkreślił, że "Przedwiośnie" miało być właśnie przestrogą przed nieodpowiedzialnymi rewolucyjnymi hasłami oraz nawoływaniem do trzeźwego myślenia i pracy na rzecz ojczyzny.

Na koniec warto wspomnieć, że "Przedwiośnie" mimo upływu lat, wciąż jest niezwykle aktualne. Konflikt ideologii, dylematy dotyczące przyszłości kraju, a także pytanie o właściwą drogę ku jego rozwojowi pozostają ważne nawet dla współczesnych czytelników. Powieść Żeromskiego inspiruje do refleksji nad własnym wkładem w budowę społeczeństwa i państwa oraz radzi, aby unikać skrajności na rzecz wyważonych decyzji, które mogą zapewnić trwały postęp i stabilność.