W pustyni i w puszczy - motywy literackie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.06.2024 o 8:07

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 8.06.2024 o 8:04

Henryk Sienkiewicz, jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy, zdobywca Literackiej Nagrody Nobla, jest autorem licznych dzieł, z których „W pustyni i w puszczy” jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych. Powieść ta, napisana w 1911 roku, opowiada o przygodach dwojga młodych bohaterów – Stasia Tarkowskiego i Nel Rawlison – którzy podczas rewolucji mahdystów w Sudanie zostają porwani przez arabskich rebeliantów. Ich podróż przez afrykańskie pustynie i dżungle staje się metaforą dojrzewania i odkrywania samodzielności.

Streszczając "W pustyni i w puszczy", nie sposób pominąć licznych motywów literackich, które nadają książce głębię i czynią ją wartościową zarówno pod względem fabularnym, jak i edukacyjnym.

Pierwszym istotnym motywem w powieści jest motyw podróży. Przygodę dzieci rozpoczyna dramatyczne wydarzenie – porwanie przez idrysa Gebhra i Chamis. Młodzi bohaterowie, początkowo zdani na łaskę swoich oprawców, przemierzają różne geograficznie i kulturowo zakątki Afryki. Ich odyseja prowadzi ich przez Chartum, Omdurman i Faszodę. Próba ucieczki rozpoczyna etap, w którym każde doświadczenie uczy bohaterów odwagi, samodzielności i zaradności. Ich podróż to metafora dojrzewania – stają się oni bardziej odpowiedzialni i świadomi swoich możliwości, a także uczą się radzenia sobie w skrajnie trudnych warunkach – czy to w pustynnych burzach, czy w gęstwinach afrykańskiej dżungli.

Powieść Sienkiewicza nawiązuje również do motywów historycznych. Akcja powieści dzieje się na tle licznych wydarzeń politycznych i społecznych, takich jak budowa Kanału Sueskiego i powstanie mahdystów. Te realia historyczne wpływają na fabułę, kreując kontekst i tło dla przygód Stasia i Nel. Polityka egipska i brytyjska w Afryce oraz bojownicze działania mahdystów bezpośrednio oddziałują na losy bohaterów, kreując atmosferę niepokoju i niepewności. Ta historyczna sceneria wzbogaca fabułę i daje czytelnikom szersze spojrzenie na afrykański kontynent pod koniec XIX wieku.

Motyw afrykańskiej przyrody przewija się przez całą powieść. Sienkiewicz opisuje różnorodność fauny i flory, dodając wielu szczegółów, które przybliżają czytelnikowi egzotyczny krajobraz Afryki. Bohaterowie spotykają na swojej drodze zebry, antylopy gnu, dziki czy drapieżne lwy. Przyroda jest jednocześnie piękna i niebezpieczna – burze piaskowe, brak wody, drapieżnicy, to tylko niektóre z zagrożeń, z jakimi muszą się zmierzyć bohaterowie.

Kultura i społeczność afrykańska również są istotnym elementem powieści. Autor kontrastuje arabską społeczność z rdzennymi mieszkańcami Afryki, ukazując ich odmienne obyczaje, tradycje i wierzenia. Postaci takie jak Kali i Mea, którymi dzieci zaprzyjaźniają się podczas swojej wędrówki, przedstawiają różnorodność etniczną i kulturową kontynentu. Kali i Mea oddają swoją lojalność i zaufanie Stasiowi i Nel, co potwierdza uniwersalne wartości przyjaźni i współpracy ponad podziałami rasowymi.

Religia jest kolejnym ważnym motywem w powieści. Mahdi i jego ruch religijny, a także niezłomna wiara Stasia w chrześcijaństwo, nieustannie przewijają się przez fabułę. Staś, mimo licznych niebezpieczeństw i zagrożeń, pozostaje wierny swoim przekonaniom religijnym. Bohaterowie spotykają na swojej drodze różne postacie związane z religią, takie jak Grek Kaliopuli, który adaptuje praktyki religijne w zależności od okoliczności, pokazując tym samym konformizm religijny.

Niezwykle istotnym motywem jest motyw dojrzewania. Ewolucja Stasia od beztroskiego chłopca do odpowiedzialnego, dorosłego młodzieńca jest centralnym wątkiem powieści. Jego troska o Nel, podejmowanie trudnych decyzji i stawianie czoła nieprzewidzianym wyzwaniom, prowadzą do emocjonalnej i psychicznej przemiany, która przejawia się w jego skromności i dojrzałości po powrocie do cywilizacji.

Motyw przyjaźni w powieści Sienkiewicza jest pięknie rozwinięty w relacjach między Stasiem i Nel. Ich wzajemna troska, zaufanie i współpraca są fundamentem ich przetrwania. Nowe przyjaźnie, jakie nawiązują podczas swojej wędrówki, szczególnie z Kalim i Meą, wzbogacają ich doświadczenia i podkreślają znaczenie lojalności i oddania.

Motyw zwierząt w powieści również odgrywa znaczącą rolę. Staś i Nel spotykają na swojej drodze zarówno pomocników, takich jak pies Saba czy słoń King, jak i zagrożenia w postaci dzikich drapieżników. Sienkiewicz szczegółowo opisuje różnorodność fauny afrykańskiej, co dodaje realności i egzotyki powieści.

Nie można również pominąć motywu choroby. Nel częściej jest chorowita i jednym z dramatycznych momentów powieści jest jej zachorowanie na febrę. Staś, ryzykując własne życie, wyrusza na poszukiwanie lekarstw, które mają ją uratować. Postać pana Lindego, który dostarcza chininy, jest kluczowa w tym wątku, pokazując bezinteresowność i poświęcenie w obliczu ludzkiego cierpienia.

Motyw śmierci również jest obecny w książce, ukazując nieuchronność losu i trudne realia życia w Afryce. Bohaterowie spotykają się ze śmiercią na każdym kroku – od brutalnych działań derwiszów po tragiczne historie takie jak śmierć pana Lindego czy tragiczny los Fumby. Te doświadczenia kształtują ich percepcję życia i śmierci.

Motyw ojca w powieści Sienkiewicza ukazuje relacje rodzinne, podkreślając miłość i troskę ojców o swoje dzieci. Sytuacja Stasia i Nel jako dzieci wychowywanych przez ojców, a także ich dramatyczne poszukiwania, ukazują głębokie więzi rodzinne i wartość rodzicielskiej miłości.

Na koniec warto wspomnieć o motywie sługi, który ukazuje trudne życia niewolników, takich jak Kali i Mea. Ich lojalność wobec Stasia i Nel, a także decyzja Kali'ego o towarzyszeniu dzieciom mimo stania się królem swojej wioski, pokazuje skomplikowane relacje między sługami a wolnymi.

Analizując motywy literackie w "W pustyni i w puszczy", dostrzegamy ich uniwersalność i głębokie znaczenie. Te motywy nie tylko wzbogacają fabułę książki, ale także niosą ze sobą wartości edukacyjne, kształtując młodego czytelnika i inspirując go do refleksji nad różnymi aspektami życia i ludzkich doświadczeń. Powieść Sienkiewicza pozostaje trwałym elementem polskiej literatury, zyskując uznanie kolejnych pokoleń czytelników.