Czy Józio jest bohaterem zniewolonym przez formę? Rozprawka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.06.2024 o 13:30

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 8.06.2024 o 13:12

Powieść "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza jest jednym z najważniejszych dzieł literatury polskiej XX wieku, w której autor podejmuje problematykę formy oraz jej wpływu na życie człowieka. Główny bohater, Józio Kowalski, jest postacią na wskroś niejednoznaczną, która stara się wyrwać spod władzy narzucanych mu form społecznych i kulturowych. Niniejsze wypracowanie ma na celu przedstawienie Józia jako bohatera zniewolonego przez formę, mimo jego świadomej walki o niezależność.

Józio Kowalski to trzydziestoletni mężczyzna, który na początku powieści zostaje ponownie sprowadzony do roli ucznia. Ten zabieg literacki symbolizuje uwikłanie bohatera w przeszłość oraz jego niemoc w wyzwoleniu się z narzuconych mu form. Józio, mimo swojej dojrzałości, czuje się jak młodzieniec, nierozwinięty, nieskompletowany, co jest kontrastowane z jego rówieśnikami, którzy wpisali się w społeczne ramy – mają rodziny, kariery, są społecznie akceptowani. Józio jest jednak odmienny, co wyraźnie zaznacza Gombrowicz, stawiając go na tle postaci takich jak Młodziakowie, którzy żyją w przekonaniu o swojej nowoczesności, czy Hurleccy, będący karykaturą polskiej szlachty.

Zniewolenie przez formę jest wyraźnie widoczne w relacji Józia z profesorem Pimką. Spotkanie z tym autorytetem akademickim nie tylko fizycznie cofa bohatera do lat szkolnych, lecz również symbolicznie redukuje go do bezsilnego dziecka. Pimko upupia Józia, narzucając mu rolę ucznia szóstej klasy i zmuszając do absurdalnych działań, takich jak powrót do szkoły i przystępowanie do egzaminów. Józio, mimo swojej świadomości absurdu sytuacji, nie jest w stanie wyzwolić się spod wpływu Pimki, co jest wyrazistym przykładem jego zniewolenia przez formę.

Szkoła, do której trafia Józio, to kolejna arena jego walki z formą. Bohater, będąc tutaj, nie tylko nie jest w stanie wyróżnić się na tle innych uczniów, lecz także ponosi porażkę w obronie własnych przekonań. Dobrym przykładem jest tu jego bierne podejście w konflikcie między Miętusem a Syfonem. Miętus reprezentuje bunt przeciwko sztuczności i hipokryzji, podczas gdy Syfon stoi na straży konwencji i formalizmów. Józio, choć bardziej sympatyzuje z Miętusem, zostaje wciągnięty w konflikt bez wyraźnej możliwości samostanowienia, co dowodzi jego braku niezależności i świadomej walki z narzucanymi formami.

Kolejną próbą Józia jest pobyt na stancji u Młodziaków. Zuta, pensjonarka i obiekt westchnień Józia, stanowi symbol nowoczesności i wyzwolenia, o których na pozór marzy bohater. Młody student jest zafascynowany jej niezależnością i swobodą, nawet ulega chwilowej zazdrości o jej relacje z Kopyrdą. Jednakże, ostatecznie, próba zbliżenia do Zuty kończy się klęską. Józio, niezdolny do przyjęcia nowej formy, ucieka do Bolimowa, licząc na uwolnienie się od jednego narzucić formy poprzez wpadnięcie w inną.

W Bolimowie czeka na Józia nowe wyzwanie – relacja z polską szlachtą, co ukazuje rodzina Hurleckich. Mimo prób przyjęcia nowej roli jako młody szlachcic, Józio ponownie zostaje upupiony, tym razem przez swoją ciotkę Hurlecką, która narzuca mu swój sposób życia. Plan porwania Zosi jako sposób na powrót do tradycji jest kompromitacją, ukazującą zarówno niemożność, jak i groteskę prób wyzwolenia się z narzuconych schematów.

Kulminacja rozważań Józia następuje, gdy dociera do zrozumienia, że ucieczka z jednej formy oznacza jedynie popadnięcie w inną. Jego walka o niezależność okazuje się iluzją, gdyż zawsze jest poddawany nowym społecznym schematom i normom. Nie może wyrwać się spod jarzma formy, niezależnie od miejsca, w którym się znajduje.

Podsumowując, Józio Kowalski jest bohaterem zniewolonym przez formę, co wyraźnie wynika z analizy jego relacji z innymi postaciami i sytuacji, w których się znajduje. Mimo świadomej walki o niezależność, nie udaje mu się uwolnić od narzucanych mu schematów społecznych. Gombrowicz w "Ferdydurke" ukazuje nieuniknioność formy w życiu człowieka, podkreślając, że walka o autentyczność i swobodę często kończy się porażką w starciu z potężnymi i wszechobecnymi formami, które kształtują naszą tożsamość i zachowanie.