Trzy obrazy rewolucji: "Nie-Boska komedia", "Przedwiośnie", "Szewcy". Co je łączy, a co dzieli?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.06.2024 o 8:58

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 10.06.2024 o 8:36

Rewolucja to jedno z najważniejszych i najbardziej dramatycznych zjawisk w dziejach ludzkości, definiowane jako gwałtowna zmiana społeczna i polityczna. Te przemiany niosą ze sobą zarówno grozę, jak i ekscytację. W literaturze polskiej temat rewolucji został podjęty przez różnych autorów, którzy zaprezentowali różnorodne wizje tego zjawiska. "Nie-Boska komedia" Zygmunta Krasińskiego, "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego i "Szewcy" Witkacego to trzy utwory, które ukazują różne perspektywy rewolucji. Niniejsze wypracowanie ma na celu przedstawienie tych wizji oraz analizę wspólnych cech i różnic w podejściu autorów do tematu rewolucji.

"Nie-Boska komedia" Zygmunta Krasińskiego to dramat, w którym konflikt między arystokratami a rewolucjonistami stanowi oś fabularną. Głównym bohaterem jest hrabia Henryk, arystokrata przeżywający dylematy moralne w związku z rewolucją. Arystokraci w dziele Krasińskiego są przedstawieni jako zdegenerowana klasa społeczna, pełna tchórzostwa i zmurszałości feudalnej. Rewolucjoniści natomiast to siła przemocowa, pełna chaosu i rozpusty. Krasiński, poprzez postać Pankracego, początkowo idealistycznego przywódcy rewolucji, ukazuje, że rewolucja to niemożność naprawy ludzkiej natury. W koncepcji "młodszego brata szatana", Krasiński ukazuje, że rewolucja jest końcem starego porządku, ale nie prowadzi do stworzenia nowego ładu. W utworze padają znamienne słowa: "Widziałem wszystkie stare zbrodnie świata ubrane w szaty świeże..." oraz "Tyś młodszym bratem szatana..." – świadczące o pesymizmie autora wobec idei rewolucji.

Inny obraz rewolucji przedstawia Stefan Żeromski w "Przedwiośniu". Tu rewolucja jest ukazana przez pryzmat losów Cezarego Baryki, młodego Polaka żyjącego w Baku. Cezary początkowo fascynuje się rewolucyjnymi ideałami i widzi w nich szansę na lepszy świat. Jednak rzeczywistość rewolucyjna okazuje się krwawa i brutalna. Młodzieńcza fascynacja szybko przeradza się w rozczarowanie, gdy Cezary doświadcza morderstw i rabunków. Rewolucja kosztuje go utratę rodziny i prowadzi do poczucia bezsensu. Żeromski krytycznie podchodzi do utopijnej wizji komunizmu, ukazując rewolucję jako bezcelową zamianę władzy i narzędzie przemocy, a nie społecznej sprawiedliwości. W utworze można znaleźć liczne opisy brutalnych działań rewolucjonistów oraz dialogi Cezarego z innymi postaciami, podkreślające krytyczny stosunek autora do rewolucji.

Trzecie dzieło, "Szewcy" Witkacego, przedstawia rewolucję jako proces prowadzący do totalitaryzmu. W tym awangardowym dramacie rewolucja wybucha w środowisku szewców, a bohaterowie – Czeladnicy, Prokurator Scurvy i Sajetan Tempe – ukazują różne aspekty tego zjawiska. Witkacy prezentuje rewolucję jako efekt duchowej pustki społeczeństwa, która prowadzi do totalitaryzacji. Rewolucja w "Szewcach" to proces zacierania indywidualności i triumf masowej mentalności. Prokurator Scurvy mistrzowsko manipuluje rewolucjonistami, ukazując rewolucję jako narzędzie władzy i opresji. Sajetan Tempe symbolizuje stary świat, który nie potrafi przystosować się do nowych warunków. Witkacy demistyfikuje ideały rewolucji, ukazując jej fatalne konsekwencje.

Pomimo różnic w fabule i podejściu do tematu rewolucji, utwory Krasińskiego, Żeromskiego i Witkacego łączy kilka wspólnych cech. Wszystkie te dzieła ukazują rewolucję jako siłę niszczycielską, pełną przemocy i chaosu. Bohaterowie każdego z utworów przeżywają deziluzję wobec rewolucyjnych ideałów, dostrzegając brutalną rzeczywistość przemian społecznych. Rewolucja w każdej z tych literatur jest przedstawiona jako zjawisko groźne i destabilizujące, które nie przynosi upragnionych zmian społecznych.

Różnice między utworami są jednak znaczące. Krasiński ukazuje rewolucję jako koniec starego świata, ale nie widzi nadziei na nowy ład. Żeromski przedstawia rewolucję jako brutalną zamianę ról, krytykując utopijne wizje komunizmu. Witkacy widzi w rewolucji proces prowadzący do totalitaryzmu i dehumanizacji społeczeństwa. Te różnice w podejściu do rewolucji wynikają z perspektyw ideologicznych autorów oraz ich indywidualnych doświadczeń.

Podsumowując, "Nie-Boska komedia", "Przedwiośnie" i "Szewcy" ukazują trzy różne obrazy rewolucji, które mimo wspólnych elementów różnią się w ocenie i przedstawieniu tego zjawiska. Rewolucja w literaturze polskiej jest ukazywana jako siła niszczycielska, pełna przemocy i deziluzji, ale różnice w podejściu do tematu u trzech autorów ukazują bogactwo i różnorodność polskiej myśli literackiej. Każdy z tych utworów skłania do refleksji nad naturą ludzką oraz złożonością społecznych zmian, podkreślając, że rewolucja, choć ekscytująca, nie zawsze jest narzędziem naprawy świata.