Streszczenie powieści poetyckiej „Konrad Wallenrod” Adama Mickiewicza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.06.2024 o 22:18

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 14.06.2024 o 22:05

Adam Mickiewicz, jeden z najważniejszych romantycznych poetów polskich, podczas zesłania w Rosji w latach 1825-1827 napisał powieść poetycką „Konrad Wallenrod. Powieść historyczna z dziejów litewskich i pruskich”. Utwór ten powstał w burzliwym okresie historycznym, kiedy poeta i jego towarzysze - filomaci - doznawali represji carski władzy za swoje niepodległościowe działalności. Ta kulminacja cierpienia i tęsknoty za wolnością stanowiła inspirację do stworzenia dzieła, które stało się swoistą alegorią walki narodu o niepodległość.

Głównym celem powieści jest ukazanie dróg walki o niepodległość, które niejednokrotnie okazują się wyniszczające dla człowieka zarówno na poziomie fizycznym, psychicznym, moralnym, jak i etycznym. Mickiewicz, łącząc elementy historyczne i literacką fikcję, przedstawia bohatera, który poświęca wszystko – swoje życie, szczęście osobiste, honor, a nawet tożsamość – w imię wyższej idei niepodległości ojczyzny. Akcja powieści osadzona jest w przeszłości, w czasie wojen litewsko-krzyżackich pod koniec XIV wieku, co pozwala Mickiewiczowi na uniknięcie cenzury i taktowne, choć niebezpośrednie, odniesienie się do sytuacji politycznej Polski po rozbiorach.

Tło historyczne powieści obejmuje lata 1391-1393, gdy Konrad Wallenrod sprawował władzę jako wielki mistrz zakonu krzyżackiego. Autor przenosi nas w czasy Litwy rządzonej przez książąt Olgierda i Witolda, kiedy to państwo stanowiło silny organizm mający wpływy od Bałtyku aż po Morze Czarne. Litwa, konfrontująca się z cywilizacyjnie bardziej rozwiniętymi państwami chrześcijańskimi, stawała w obliczu zagrożenia ze strony Krzyżaków. Zakon, pod pretekstem nawracania pogan, dążył do podboju i utraty niepodległości Litwy.

Model postępowania przyjęty przez Konrada Wallenroda w utworze Mickiewicza odzwierciedla determinację historyczną i konieczność poświęceń w imię dobra narodu. Poprzez przeniesienie akcji w przeszłość, autor dokonuje subtelnego porównania z sytuacją swego współczesnego narodu, pod zaborami, który stracił swoją wolność i tożsamość.

Narracja powieści wskazuje na sympatia narratora do Litwinów, co objawia się przewidywaniem klęski najeźdźców. Wstęp do poematu przedstawia tło polityczne konfliktu litewsko-krzyżackiego, a następnie autor przechodzi do szeregów opisów losów głównego bohatera, Konrada Wallenroda.

W pierwszej części, po śmierci poprzedniego wielkiego mistrza krzyżackiego, bracia zakonni przystępują do wyboru nowego przywódcy. Wybierają Konrada Wallenroda, młodego, poważnego mężczyznę o surowych zasadach zakonnych. Konrad jest postacią tajemniczą, cierpiącą, wyobcowaną, która prowadzi pustelniczy tryb życia, co budzi respekt, a zarazem niepokój pozostałych zakonników.

Tajemniczość Konrada potęguje przepowiednia z pustelniczej wieży, wygłoszona przez pewną pustelnicę, która prorokuje: „Ty masz być mistrzem, abyś ich zabijał!”. Przepowiednię tę odczytuje Halban, jeden z towarzyszy Konrada, jako zapowiedź zwycięstw w bojach z Litwą. Na tej samej wieży znajduje się uwięziona Aldona, tajemnicza postać zakochana w Konradzie, która odgrywa ważną rolę w jego życiu.

W trzeciej części powieści, mimo że został wybrany na wielkiego mistrza, Konrad wstrzymuje działania wojenne przeciwko Litwinom. Wprowadza surowe zasady zakonne, odwleka decyzje o rozpoczęciu wojny, co budzi niepokój wśród braci zakonnych.

Następnie, w czwartej części, autor przedstawia historię Waltera Alfa, przedstawioną w pieśni wajdeloty – litewskiego pieśniarza. Z pieśni tej dowiadujemy się o dzieciństwie Waltera – czyli Konrada Wallenroda – który jako dziecko został porwany przez Niemców. Wychowany przez Winrycha, przeszedł germanizację, ale dzięki Halbanowi, litewskiemu wajdelocie, zachował pamięć o swojej litewskiej tożsamości. W postaci Wallenroda Mickiewicz widzi zmodyfikowaną wersję bohatera łączącego cechy Waltra Alfa i Wilhelma Tella – motyw zdrady w imię wyższych celów narodowych.

Kiedy w piątej części powieści Konrad wreszcie podejmuje działania wojenne, jego dowodzenie okazuje się nieefektywne, osłabiające Krzyżaków. Ostatecznie zostaje pojmany, sądzony na zamkowej radzie i oskarżony o fałsz, zdradę, herezję oraz inne zbrodnie, za co otrzymuje wyrok śmierci. W obliczu końca, Konrad ostatni raz spotyka się z Aldoną, odmawia jednak ucieczki, świadomy swojego losu.

Epilog powieści ukazuje ostatnie chwile Konrada w celi, gdzie rozmawia z Halbanem i zgadza się, że jego śmierć zostanie zasygnalizowana upadkiem lampy. Konrad spożywa truciznę, żegnając się z towarzyszem i przekazując mu pieśń ku przyszłym pokoleniom.

Mickiewicz wprowadza pojęcie „wallenrodyzm”, który przedstawia jako wzbogacony o rys tragiczny makiawelizm. Konrad Wallenrod staje się tu symbolem moralnej walki pełnej osobistych poświęceń w imię narodu, ale także człowiekiem znajdującym się w konflikcie wartości: ojczyzny, miłości i godności rycerskiej. Przekaz tego bohatera można odczytywać jako model postępowania w trudnych momentach historycznych.

„Konrad Wallenrod” ukazuje ważność etosu rycerskiego, w którym osobiste poświęcenie łączy się z moralną walką o naród. Ta powieść poetycka cechuje się uniwersalizmem, gdzie Mickiewicz pokazuje, że ochrona narodowej tożsamości może wymagać nawet pozornie niehonorowych metod. Mickiewiczowi udało się stworzyć głęboko refleksyjne i patriotyczne dzieło, które inspirowało zarówno jego współczesnych, jak i przyszłe pokolenia Polaków tęskniących za wolnością.