Na podstawie podanego fragmentu utworu Hanny Krall Zdążyć przed Panem Bogiem przedstaw przemyślenia Marka Edelmana o możliwościach godnego życia w czasach Zagłady i różnych poglądach na temat godnej śmierci.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.06.2024 o 21:51

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 15.06.2024 o 21:24

Wypracowanie: Na podstawie podanego fragmentu utworu Hanny Krall "Zdążyć przed Panem Bogiem" przedstaw przemyślenia Marka Edelmana o możliwościach godnego życia w czasach Zagłady i różnych poglądach na temat godnej śmierci.

#

Wprowadzenie do tematu: Przedstawienie Marka Edelmana jako ostatniego żyjącego przywódcy powstania w getcie żydowskim. Marek Edelman, urodzony w 1922 roku, był jednym z przywódców powstania w getcie warszawskim, które miało miejsce w 1943 roku. Po wojnie stał się wybitnym kardiologiem i działaczem społecznym. Znany jest również jako autor wspomnień i świadek Zagłady, który do końca swojego życia dzielił się swoimi przemyśleniami na temat ludzkiej godności i moralnych wyborów w czasach terroru. Jego wspomnienia, spisane przez Hannę Krall w książce "Zdążyć przed Panem Bogiem", stanowią cenny przekaz dla przyszłych pokoleń.

Znaczenie doświadczeń Edelmana: Edelman przeżył jedno z najtragiczniejszych okresów XX wieku – Holokaust. Jako świadek tych wydarzeń, jego relacje są niezwykle ważne, choć nie zawsze zrozumiałe dla współczesnych. Jego poglądy na temat godnego życia i śmierci wywoływały kontrowersje, zarówno w czasach powojennych, jak i obecnie. Rozmowy z Hanną Krall, które stały się podstawą książki, to głos osamotnionego człowieka, próbującego dociec sensu życia w obliczu wszechogarniającej zagłady.

Rozwinięcie

Przykład Żyda na beczce: Jednym z najbardziej poruszających obrazów, jakie przedstawia Edelman, jest sytuacja, w której Żyd stoi na beczce, a niemieccy esesmani wyrywają mu brodę. Ta scena jest symbolem upokorzenia i dehumanizacji. Edelman tłumaczy, że jego celem było "nie dać się wepchnąć na beczkę", czyli nie poddać się upokorzeniu. Dla niego godność była wartością najwyższą, której nie można było sobie odebrać, jeżeli sam człowiek na to nie pozwolił.

Konsekwencje tego postanowienia: Edelman podkreśla, że taki postanowienie miało daleko idące konsekwencje dla niego i innych. Przykładem są dwoje młodych ludzi, których udało mu się wyciągnąć z Umschlagplatzu – miejsca, skąd deportowano Żydów do obozów śmierci. Ich wkład w działalność Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) był ogromny, m.in. drukowanie i rozpropagowanie gazetki. Ich działania miały nie tylko symboliczne znaczenie, ale również praktyczne, stanowiąc akt oporu i zachowania godności.

Przemyślenia o godnej śmierci: Edelman przeżył wiele strat i widział śmierć z bliska, co skłaniało go do głębokich przemyśleń na temat godnej śmierci. Jego poglądy były różne od tych, które fenomenalizowały heroiczne walczące postawy.

Konflikt z weteranem Normandii: W książce Krall pojawia się konflikt między Edelmanem a profesorem, weteranem z Normandii. Profesor, który walczył na froncie, uważał śmierć w walce za godną. Edelman tymczasem stawiał pytanie, czy śmierć w walce jest jedyną godną formą umierania. W czasach Holokaustu śmierć przyszła w wielu strasznych formach, a Edelman podkreślał, że nawet w komorze gazowej ludzie umierali z godnością, walcząc o każdy oddech. Strach i groza tamtych chwil nie umniejszały ich heroizmu.

Śmierć w walce vs. śmierć w komorze gazowej: Podobnie jak podczas powstania warszawskiego, walka była często postrzegana jako alternatywa pełna dumy i odwagi. Jednak Edelman zaznacza, że walka nie była jedynym wyborem. Nawet ci, którzy nie mieli możliwości walki, zmagali się z własnym losem z godnością. Strach i groza śmierci były uniwersalne – każdy doświadczający tych chwil miał prawo do godności, niezależnie od tego, czy trzymał broń w ręku, czy umierał w komorze gazowej.

Jedyna niegodna forma umierania: Edelman podkreśla, że jedyną niegodną formą umierania było kupowanie sobie życia kosztem innych. Spośród wszystkich wyborów, jakie mogli dokonać ludzie w czasach Holokaustu, ten był dla niego najbardziej nieludzki. Wiskoczenie jednostkowego życia kosztem innych, niezależnie od okoliczności, było według niego największym moralnym upadkiem.

Historia "Adama": Jedna z najbardziej dramatycznych historii przedstawionych przez Edelmana to historia "Adama" – bojownika, który był idolem dla wielu. Adam wychowany był do walki, odważny i oddany sprawie. Mimo to, gdy znalazł się w sytuacji bezbronnego, odczuwał strach i rozpacz. Jego przeżycia ukazują, że odwaga w walce nie zawsze była tożsama z odwagą w obliczu śmierci. Strach i desperacja były naturalnymi reakcjami na zagrożenie, a decyzje o życiu i śmierci podejmowane w takich momentach były równie ważne jak heroiczne czyny na polu bitwy.

Zakończenie

Przesłanie życia i śmierci w czasie Zagłady: Najważniejszym lekcją, którą można wynieść z doświadczeń Edelmana, jest afirmacja wolnej woli. Nawet w najtrudniejszych czasach człowiek miał możliwość wyboru – zarówno w życiu, jak i w obliczu śmierci. Jego przemyślenia, chociaż osadzone w kontekście historycznej tragedii, mają uniwersalne i ponadczasowe znaczenie.

Dodatkowe wskazówki

Kontekst historyczny: Przedstawienie kontekstu historycznego, jakim było powstanie w getcie warszawskim, jest konieczne do pełniejszego zrozumienia działań i przemyśleń Edelmana. Powstanie to uznawane jest za zbiorowy akt godności i walki o życie, będący symbolem oporu przeciwko złu.

Analiza i interpretacja: Głębsza analiza poszczególnych przykładów, takich jak historia Żyda na beczce czy "Adama", pomaga w dokładnym zrozumieniu symbolicznego znaczenia tych sytuacji. Interpretuje się je w kontekście moralnym, ukazując różnorodne aspekty ludzkiej natury i godności w ekstremalnych warunkach.

Perspektywa moralna: Perspektywa moralna, którą przyjmuje Edelman, jest kluczowa dla zrozumienia jego postaw. Rozważania o moralnych aspektach postanowień o życiu i śmierci stawiają pytania o istnienie wyższych wartości, które choć czasem niewidoczne, są fundamentem ludzkiej egzystencji – niezależnie od okoliczności.

---

W ten sposób wypracowanie przedstawia pełny obraz przemyśleń Marka Edelmana na temat godnego życia i śmierci w czasach Zagłady, opierając się na głębokiej analizie jego doświadczeń i refleksji.