Opowieść wigilijna – kompozycja, styl, język

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.06.2024 o 15:03

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 16.06.2024 o 14:30

„Opowieść wigilijna” to jedno z najbardziej rozpoznawalnych dzieł Charlesa Dickensa. Utwór został opublikowany w grudniu 1843 roku i od tego czasu stał się nieodłącznym elementem literatury bożonarodzeniowej. Tytuł oryginalny, „A Christmas Carol,” odnosi się bezpośrednio do świątecznej piosenki, co ma swoje odzwierciedlenie w strukturze utworu. Historia opowiada o duchowej przemianie Ebenezera Scrooge'a, zatwardziałego skąpca, który dzięki wizytom trzech duchów Bożego Narodzenia odkrywa prawdziwe wartości świąt i człowieczeństwa. Celem tego wypracowania jest analiza kompozycji, stylu oraz języka „Opowieści wigilijnej” i ukazanie, jak te elementy współgrają, wpływając na odbiór i znaczenie utworu.

„Opowieść wigilijna” jest opowiadaniem, czyli krótkim utworem literackim o prostej i jednowątkowej akcji. Składa się z pięciu części, które Dickens nazywa strofami, nawiązując tym samym do formy kolędy. Ta struktura nadaje opowiadaniu harmonijną i rytmiczną kompozycję, przypominającą muzyczną formę, co podkreśla świąteczny charakter utworu. Narratorem jest osoba trzecia, wszechwiedzący obserwator, który nie uczestniczy bezpośrednio w wydarzeniach, ale jest w stanie przekazać czytelnikowi pełny obraz sytuacji i bohaterów.

Fabuła „Opowieści wigilijnej” skupia się na życiu i duchowej przemianie Ebenezera Scrooge'a. Bohater jest zgorzkniałym, samolubnym i skąpym staruszkiem, który nie ma w życiu innej radości poza pomnażaniem swojego majątku. W Wigilię, po powrocie do domu, nawiedza go duch zmarłego wspólnika Jakuba Marleya, ostrzegając przed tragicznymi konsekwencjami jego obecnego stylu życia. Następnie Scrooge'a odwiedzają trzy duchy: Duch Przeszłych Świąt Bożego Narodzenia, Duch Obecnych Świąt Bożego Narodzenia i Duch Przyszłych Świąt Bożego Narodzenia. Każde spotkanie odkrywa przed Scrooge'em inne aspekty jego życia, przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, co prowadzi do jego głębokiej refleksji i przemiany.

Równocześnie, w tle głównego wątku, poznajemy losy rodziny Cratchitów. Bob Cratchit, pokorny i oddany pracownik Scrooge'a, mimo ubóstwa stara się zapewnić swojej rodzinie szczęśliwe i pełne miłości święta. W szczególności zaś uwagę zwraca postać młodszego syna Cratchita, Tiny'ego Tima, chorego chłopca, którego postać staje się symbolem niewinności i rodzinnych wartości.

Mimo że utwór koncentruje się na postaci Scrooge'a, zawiera liczne opisy przyrody, charakterystykę bohaterów oraz dygresje – elementy te nadają utworowi bogactwa literackiego i głębi interpretacyjnej. Dickens swobodnie posługuje się też dialogami, które nie tylko przybliżają charaktery postaci, ale również przekazują istotne informacje, pomagając czytelnikowi wczuć się w atmosferę i zrozumieć relacje między bohaterami.

Styl i język „Opowieści wigilijnej” są nieodłącznym elementem jej uroku. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie, co pozwala narratorowi na obiektywne przedstawienie wydarzeń. Narrator przyjmuje pozę wszechwiedzącego obserwatora, udzielając czytelnikowi wskazówek i subtelnych komentarzy, które niosą ze sobą humor i refleksję. Ta wszechobecność narratora umożliwia także bogatą interpretację moralną i społeczną opowieści.

Forma opowiadania nawiązuje do gawędy, gatunku wywodzącego się z tradycji ustnych przekazów. Jest to styl swobodny, pełen anegdot, dygresji i powtórzeń, co nadaje tekstowi żywego i dynamicznego charakteru. Dickens łączy elementy gawędy z bardziej uporządkowaną strukturą opowiadania, co sprawia, że utwór jest zarówno przystępny, jak i literacko wartościowy.

Styl Dickensa łączy elementy realistyczne z fantastyką, co dodaje „Opowieści wigilijnej” głębi i niezwykłości. Realistyczne są opisy codziennego życia Scrooge'a i sytuacji biednych ludzi, takich jak Bob Cratchit. Dickens precyzyjnie odwzorowuje warunki życiowe, obyczaje i nastroje epoki wiktoriańskiej. Z kolei elementy fantastyczne, takie jak duchy Marleya i trzy zjawy, wprowadzają do utworu atmosferę tajemnicy i nadprzyrodzoności. Dzięki nim Dickens buduje napięcie i prowadzi bohatera oraz czytelnika przez niezwykłe doświadczenia duchowe.

Język postaci jest zróżnicowany i dostosowany do ich społecznego statusu oraz cech charakterologicznych. Scrooge posługuje się językiem surowym i chłodnym, odzwierciedlającym jego zgorzknienie i egoizm. Natomiast dialogi Boba Cratchita i jego rodziny są ciepłe i pełne życzliwości, co podkreśla ich rodzinne wartości i miłość mimo trudności życiowych.

Charles Dickens umieszcza „Opowieść wigilijną” w kontekście społecznym i historycznym epoki wiktoriańskiej. Był to czas wielkich kontrastów społecznych: z jednej strony ogromne bogactwo, z drugiej – skrajne ubóstwo. Dickens, poprzez postać Scrooge'a, krytykuje społeczne niesprawiedliwości i wyzysk, apelując o moralną przemianę i większą wrażliwość na potrzeby innych. Opowieść niesie ze sobą przesłanie o nadziei, dobroci i solidarności, a jej bohaterowie symbolizują różne aspekty społeczeństwa – Scrooge jako bezduszny bogaty człowiek, który doznaje przemiany, oraz rodzina Cratchitów jako przedstawiciele ubogich, ale pełnych miłości i ciepła ludzi.

„Opowieść wigilijna” odniosła ogromny sukces od chwili publikacji i do dziś jest jednym z najważniejszych utworów literatury świątecznej. Jego popularność zaowocowała licznymi adaptacjami filmowymi, teatralnymi i radiowymi, które pozwalają współczesnym odbiorcom odkrywać tę historię na nowo. Wpływ „Opowieści wigilijnej” na literaturę bożonarodzeniową jest niezaprzeczalny; utwór ten ustanowił wzorzec dla wielu późniejszych dzieł podejmujących tematykę świąteczną.

Podsumowując, „Opowieść wigilijna” Charlesa Dickensa jest nie tylko pasjonującą opowieścią o duchowej przemianie, ale również literackim arcydziełem, w którym kompozycja, styl i język doskonale współgrają, tworząc pełen głębi i znaczenia utwór. Narracyjna forma gawędy, połączona z realistycznymi i fantastycznymi elementami oraz zróżnicowanym językiem postaci, sprawia, że czytelnik z łatwością wchodzi w świat przedstawiony przez Dickensa. Przekaz moralny, zakotwiczony w kontekście społecznym epoki wiktoriańskiej, pozostaje uniwersalny i aktualny także we współczesnym świecie, przypominając o wartościach, które zawsze powinny przyświecać ludzkości – dobroci, współczuciu i solidarności.