Syzyfowe prace - motywy literackie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.06.2024 o 21:23

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 18.06.2024 o 20:48

#

"Syzyfowe prace" to powieść autorstwa Stefana Żeromskiego, publikowana po raz pierwszy w 1897 roku. Dzieło to jest głęboko osadzone w realiach Polski pod zaborami, kiedy to młode pokolenie Polaków zmagało się z narzuconą przez carat rusyfikacją. Powieść ta stanowi niezwykle ważny dokument literacki, który nie tylko opowiada historię bohaterów, ale także ukazuje codzienną walkę o zachowanie tożsamości narodowej. Żeromski, będący jednym z czołowych polskich pisarzy doby modernizmu, w "Syzyfowych pracach" mistrzowsko przedstawia różnorodne motywy literackie, które w sposób barwny i realistyczny oddają realia tamtych czasów. W utworze znajdziemy między innymi motyw młodości, patriotyzmu, szkoły, rusyfikacji, nauczyciela, miłości oraz wsi, które splatają się, tworząc obraz życia młodych ludzi w trudnym okresie końca XIX wieku.

Rozwinięcie

W "Syzyfowych pracach" młodość jest centralnym motywem, który prowadzi czytelnika przez różne etapy dorastania bohaterów. Główni bohaterowie, takich jak Marcin Borowicz, Jędrzej Radek i Bernard Zygier, to uczniowie gimnazjum w Klerykowie. Powieść pokazuje, jak zmieniają się ci młodzi ludzie pod wpływem zewnętrznych przeżyć i wewnętrznych przemian. Marcin Borowicz, główny bohater, przechodzi przez skomplikowany proces dojrzewania – od zagubionego dziecka, któremu brakuje autorytetów, aż po młodego mężczyznę, świadomego swej tożsamości narodowej i gotowego do walki o nią. Warto zauważyć, że proces dojrzewania Marcina nie jest łatwy. Jego przemiana z zastraszonego dziecka, które pada ofiarą rusyfikacyjnych andragogik, do pewnego siebie młodego mężczyzny, świadomego swojej polskości, jest kluczowym elementem utworu.

Motyw patriotyzmu

Patriotyzm w "Syzyfowych pracach" jest nie tylko tłem, ale również siłą napędową, która motywuje bohaterów do działania. Początkowo uczniowie są zagubieni i zdezorientowani, a ich uczucia narodowe są tłumione i marginalizowane przez rusyfikacyjne praktyki szkoły. Jednak kluczowym momentem powieści jest recytacja "Reduty Ordona" przez Bernarda Zygiera. Ta scena działa jak katalizator, budząc w uczniach drzemiące uczucia patriotyczne. Marcin Borowicz wraz z kolegami zaczyna odkrywać piękno polskiej literatury i poezji, co stopniowo prowadzi ich do głębszego zrozumienia i docenienia własnej narodowości. Rusyfikacja, początkowo postrzegana przez uczniów jako przymus i coś, czemu należy się podporządkować, staje się wrogiem, przeciw któremu zaczynają walczyć.

Motyw szkoły

Szkoła w "Syzyfowych pracach" to nie tylko miejsce nauki, ale również areną walki ideologicznej i narodowej. Przez literacką narrację Żeromski przedstawia dwie szkoły – szkołę przygotowawczą w Owczarach i gimnazjum w Klerykowie. Pierwsza z nich, kierowana przez pana Wiechowskiego, to miejsce, gdzie język polski jest marginalizowany, a nauka odbywa się wyłącznie po rosyjsku. Surowe kary za najmniejsze przewinienia są na porządku dziennym. Gimnazjum w Klerykowie to następny etap edukacyjnej drogi bohaterów, gdzie rusyfikacja osiąga ekstremalne poziomy. Dyrektor Kriestioobriodnikow oraz inspektor Zabielskij dbają o to, by była ona jak najbardziej skuteczna. Polscy nauczyciele, tacy jak profesor Sztetter, mimo że są Polakami, często ulegają naciskom, aby nie stracić swoich stanowisk.

Motyw rusyfikacji

Rusyfikacja to motyw przewodni powieści, który determinuje losy jej bohaterów. Zmuszanie uczniów do nauki w języku rosyjskim, fałszowanie podręczników, zakaz mówienia po polsku – to tylko niektóre z metod stosowanych w celu wynaradawiania młodego pokolenia Polaków. Żeromski ukazuje, jak te działania wpływają na uczniów, wprowadzając chaos w ich tożsamości i wywołując początkową adaptację do narzuconych realiów. Przykładem takiej początkowej adaptacji jest Marcin Borowicz, który pod wpływem rusyfikacyjnych działań zakłada koło miłośników literatury rosyjskiej. Kluczowym momentem jest jednak wpływ Bernarda Zygiera, który swoją recytacją "Reduty Ordona" budzi w uczniach miłość do polskiej kultury i historii, przyczyniając się do ich wewnętrznego przebudzenia.

Motyw nauczyciela

Nauczyciele są w powieści ukazani jako postacie o różnorodnych rolach i wpływach. Rosyjscy nauczyciele, tacy jak pan Wiechowski czy Kostriulew, są narzędziami rusyfikacji, bezwzględnie realizującymi narzucone im zadania. Polscy nauczyciele, jak profesor Sztetter, często balansują między swoim poczuciem narodowym a strachem o utratę pracy. Jednakże w powieści występują również postacie, które stawiają opór rusyfikacji, jak Antoni Paluszkiewicz, który poświęca swój czas na nauczanie Jędrzeja Radka i budzenie w nim polskiej świadomości. Nauczyciele odgrywają kluczową rolę w przedstawieniu Polski w negatywnym świetle, jednak ich działania nie są w stanie zabić ducha narodowego w młodzieży, co udowadnia historia Marcina Borowicza i jego kolegów.

Motyw miłości

Motyw miłości w "Syzyfowych pracach" jest przedstawiony przez wątek Marcina Borowicza i Anny Stogowskiej. Spotkania w parku, ich platoniczne uczucie i brak odwagi Marcina, by nawiązać głębszy kontakt z Anną, są obrazem młodzieńczej, niespełnionej miłości. Miłość ta zostaje brutalnie przerwana przez wyjazd Anny z ojcem do Rosji, co jest bolesnym doświadczeniem dla Marcina. Żeromski ukazuje jednak, że nawet w tak trudnych czasach młodzi ludzie nie są obojętni na uczucia i potrafią przeżywać je w sposób intensywny.

Motyw wsi

Wieś w "Syzyfowych pracach" to miejsce ukazujące kontrasty społeczne i odrębne realia życia. Żeromski kreuje różne postacie, by pokazać zróżnicowanie społeczne na wsi. Lejba Koniecpolski to przykład skrajnej biedy, podczas gdy Scubioła reprezentuje zamożność chłopskiego stanu. Powieść pokazuje, jak różnorodne mogą być losy ludzi na wsi oraz jak różnorodne są ich możliwości. Postać Jędrzeja Radka jest tu kluczowa – jego próby wyrwania się z wiejskiej rzeczywistości i dążenie do zdobycia wykształcenia oraz lepszej przyszłości ukazują zarówno wstyd za swoje pochodzenie, jak i determinację do zmiany swojego losu.

Zakończenie