"Dziady" cz. III - streszczenie

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 20.06.2024 o 9:14

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 19.06.2024 o 7:35

„Dziady cz. III” Adama Mickiewicza to jeden z najważniejszych utworów w historii polskiej literatury, będący częścią czwartego tomu „Poezji”. Powstał w Dreźnie w 1832 roku, co często skłania do określenia go mianem „Dziadów drezdeńskich”. Struktura utworu składa się z dziewięciu scen oraz Ustępu, a jego akcja rozciąga się na ponad rok, rozpoczynając się 1 listopada 1823 roku i kończąc w 1824 przed powodzią w Petersburgu. Kluczowe miejsca akcji obejmują klasztor Bazylianów w Wilnie (gdzie znajduje się więzienie), dom wiejski pod Lwowem, apartamenty senatora w Wilnie, salon warszawski i cmentarz.

Prolog do „Dziadów cz. III” osadza akcję na 1 listopada 1823 roku, w celi klasztoru Bazylianów w Wilnie. Główną postacią tej sceny jest Więzień, śpiący mężczyzna odwiedzany przez Anioła Stróża, który przepowiada mu wolność. Istotnym wydarzeniem jest symboliczna przemiana Gustawa w bojownika o wolność, Konrada, co zaznacza przejście bohatera z romantycznego kochanka („Gustaw”) w patriotę oddanego sprawie narodowej.

Akt I składa się z kilku scen. Scena pierwsza rozpoczyna się Wigilią w celi Konrada. Wśród obecnych więźniów są Gustaw (przemieniony już w Konrada), Ksiądz Piotr, Jakub, Adolf, Sobolewski, Frejend, Tomasz, Kołakowski, Suzin, Jacek, Józef i nowy skazaniec, Żegota, który opowiada o swoim błędnym oskarżeniu. Więźniowie dyskutują o niesprawiedliwości procesów i losach młodzieży skazywanej na wywózkę na Syberię. Tomasz snuje opowieść o brutalności wysłanników cara, a Sobolewski opisuje dramatyczną scenę wywozu młodych więźniów. Konrad, zainspirowany wspólnym bólem, śpiewa pieśń zemsty, wyrażając swoją determinację, po czym zaczyna Małą Improwizację, w której widzi siebie jako orła.

Scena druga przynosi Wielką Improwizację, będącą jednym z najważniejszych monologów w literaturze polskiej. Konrad, przepełniony pragnieniem zemsty, żąda od Boga władzy nad duszami ludzkimi i wpada w spór z Bogiem, niemal nazywając Go carem. Przez moment grozi bluźnierstwem, ale powstrzymuje go Duch. Ostatecznie Konrad zostaje opętany i Ksiądz Piotr odprawia nad nim egzorcyzmy.

Trzecia scena przedstawia diabelskie objawienie – Diabeł informuje, że Rollison został pobity, co zmusza Księdza Piotra do pospiesznej misji udzielenia sakramentu umierającemu.

Kolejna scena dzieje się w domu wiejskim pod Lwowem, gdzie Ewa, młoda dziewczyna, modli się za ojczyznę oraz męczenników, przeżywając wizje Maryi i Chrystusa.

Piąta scena przenosi nas z powrotem do celi Księdza Piotra, który doznaje wizji, w której Polska jawi się jako „Chrystus narodów”. Przepowiada on ukrzyżowanie i zmartwychwstanie Polski oraz narodziny obrońcy kraju, określanego symbolicznie jako „czterdzieści i cztery”.

Scena szósta opisuje koszmarne wizje Senatora Nowosilcowa, który dręczony przez diabły doświadcza upadku i odtrącenia przez cara oraz powszechnej pogardy.

Scena siódma umiejscowiona jest w salonie warszawskim, gdzie elity rozmawiają o życiu towarzyskim i losach Cichowskiego, torturowanego przez Rosjan. Adolf przedstawia przejmującą historię tortur Cichowskiego, które radykalnie zmieniły jego osobowość.

Ósma scena rozgrywa się w apartamentach Senatora Nowosilcowa w Wilnie. Tutaj dyskutuje się o losie Rollisona, który po brutalnym przesłuchaniu próbował popełnić samobójstwo. Ksiądz Piotr przewiduje rychłą śmierć doktora więziennego i wieszczy przyszłe konsekwencje działań Senatora, który z ironią zaprasza więźniów na bal.

Ostatnia, dziewiąta scena ma miejsce na cmentarzu, gdzie Guślarz i Kobieta w żałobie przeprowadzają obrzęd Dziadów. Duchy zmarłych biorą udział w obrzędzie, choć Duch Kobiety się nie pojawia.

Ustęp skoncentrowany jest na drodze do Rosji, gdzie młodzi spiskowcy zostają wywiezieni w głąb kraju, co Mickiewicz opisuje jako podróż przez bezkresne, zimne krajobrazy. Następnie przedstawione są przedmieścia Petersburga, zbudowane na krwi i cierpieniach niewolników. Autor opisuje historię miasta, zbudowanego na rozkaz Piotra I, który połączył różne europejskie style. Rozmowa Wieszcza z Pielgrzymem przy Pomniku Piotra Wielkiego przewiduje koniec tyranii carskiej. Opis codziennych wojskowych musztr ukazuje trudy życia zwykłych ludzi w państwie totalitarnym. Dzień przed powodzią petersburską w 1824 roku Oleszkiewicz przepowiada upadek Petersburga i okrucieństwa carów. Utwór kończy się dedykacją dla dekabrystów – Mickiewicz w ten sposób ukazuje swoje poparcie dla rosyjskich rewolucjonistów.

Zakończenie utworu skupia się na podsumowaniu głównych wątków, takich jak patriotyzm, martyrologia narodu, wiara i nadzieja na zmartwychwstanie Polski. „Dziady cz. III” mają znaczenie nie tylko jako dzieło literackie, ale również jako ważny manifest narodowy. Mickiewicz stworzył testament poetycki, który zwraca uwagę na problemy polityczne i moralne swego czasu, a także odgrywa rolę w kształtowaniu polskiej tożsamości narodowej.

„Dziady cz. III” Adama Mickiewicza to literackie arcydzieło, które nie tylko dokładnie przedstawia historyczny kontekst epoki, ale także przesycone jest głębokimi refleksjami na temat losu narodu i jednostki w obliczu wielkich historycznych i moralnych zmagań. Dzieło to, poprzez swoją bogatą symbolikę i wymowę polityczną, do dziś pozostaje ważnym elementem polskiej kultury, apelując o wierność wartościom narodowym i wiarę w odrodzenie ojczyzny.