"Świętoszek" - streszczenie

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 24.06.2024 o 11:05

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 21.06.2024 o 7:23

"Świętoszek" to komedia autorstwa Jeana-Baptiste’a Poquelina, znanego powszechnie jako Molier. Dramat ten, którego pierwsze wystawienie miało miejsce w 1664 roku, stał się jednym z najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych dzieł autora. Pisząc tę sztukę, Molier chciał skrytykować obłudę religijną i fałszywe poczucie moralności, które często charakteryzowało ludzi jego czasów. "Świętoszek" nie tylko wywołał kontrowersje, ale również spotkał się z gwałtowną reakcją i zakazem wystawiania przez Ludwika XIV, głównie z powodu zarzutów o niemoralność, które przeciwstawiły się prawdziwym intencjom Moliera. Sztuka ta wpisuje się w kontekst innych, wcześniejszych dzieł Moliera, takich jak "Sztuka żon", które również były krytykowane za poruszanie delikatnych tematów moralnych. Inicjalnie "Świętoszek" miał być trzyaktową komedią, lecz wersja znana nam dzisiaj to dzieło pięcioaktowe.

Krótko o fabule: "Świętoszek" to historia rodziny Orgona, która pada ofiarą manipulacji i obłudy tytułowego bohatera, Tartuffe’a. Pomimo że większość domowników zdaje sobie sprawę z jego fałszywości, Orgon pozostaje ślepo zauroczony jego rzekomą pobożnością. Sytuacja komplikuje się, gdy Orgon postanawia wydać swoją córkę Mariannę za Tartuffe’a, mimo że ta kocha Walerego. Dodatkowo, Tartuffe próbuje uwieść Elmirę, żonę Orgona. Pomimo licznych ostrzeżeń i prób udowodnienia Tartuffe’owi jego obłudy, Orgon przepisuje na niego majątek. Prawdziwe intencje Tartuffe’a wychodzą jednak na jaw dzięki sprytowi Elmiry i cała sytuacja kończy się jego aresztowaniem, a darowizna majątku zostaje unieważniona.

W "Świętoszku" akcja rozgrywa się w pięciu aktach, które dokładnie opisują dynamikę wydarzeń i relacji między postaciami.

Akt I

W pierwszej scenie poznajemy Panią Pernelle, matkę Orgona, która opuszcza dom swojego syna, oburzona postawą pozostałych domowników wobec Tartuffe’a. Aczkolwiek chwali Tartuffe’a jako nieskazitelny wzór cnoty, domownicy starają się ją przekonać, że jest on fałszywą, obłudną postacią. W kolejnych scenach, Kleant, Elwira i Damis debatowali między sobą nad kwestią Tartuffe’a oraz nad planami małżeńskimi Orgona względem swojej córki. Orgon, mimo wyraźnych argumentów podkreślających fałszywość Tartuffe’a, jest bardziej zainteresowany jego zdrowiem niż zdrowiem własnej żony, co jasno ilustruje jego zmanipulowany stan umysłu.

Akt II

W scenach tego aktu, Orgon pyta Mariannę o jej zdanie na temat małżeństwa z Tartuffe’em, jednak zajście przerywa Doryna, która wyraża swój sprzeciw wobec planów Orgona i broni Marianny. Dochodzi do żartów i ironicznych wypowiedzi Doryny, która próbuje na wszelkie sposoby pokazać absurdalność narzuconego małżeństwa. W pewnym momencie Walery, narzeczony Marianny, również próbuje przekonać ją do działania przeciwko planom Orgona. Doryna proponuje plan, który miałby opóźnić ślub, dając czas na zdemaskowanie Tartuffe’a.

Akt III

Damis, rozgorączkowany działaniami ojca, postanawia działać przeciwko Tartuffe’owi. Dochodzi do momentu, w którym Tartuffe, na pokaz, modli się i zachowuje się z przesadną pobożnością. W scenie trzeciej Tartuffe, próbując wykorzystać sytuację, usiłuje uwieść Elmirę. Damis podsłuchuje tę rozmowę i ujawnia ojcu podstępne plany Tartuffe’a, co prowadzi do zabawnej, lecz dramatycznej konfrontacji. Mimo to, Tartuffe udaje pokornego grzesznika, a Orgon, zafascynowany jego rzekomą pokorą, wyrzuca własnego syna z domu, jednocześnie narzucając Tartuffe’a do pozostania w domu i zapisania mu majątku.

Akt IV

Kleant, widząc dramatyzm sytuacji, próbuje przekonać Tartuffe’a do łagodniejszego postępowania, lecz bezskutecznie. W tym czasie Doryna i innych członkowie rodziny szukają sposobów na powstrzymanie małżeństwa Marianny z Tartuffe’em. Marianna błaga ojca o anulowanie małżeństwa, jednak Orgon pozostaje nieugięty. Elmira w końcu proponuje Orgonowi intrygę, mającą na celu ujawnienie prawdziwych zamiarów Tartuffe’a. W podczas tej próby, Tartuffe odkrywa, że Orgon był świadkiem jego niegodziwych zamiarów, co prowadzi do wybuchu konfliktu.

Akt V

Orgon, martwiąc się o dokumenty powierzone Tartuffe’owi, staje przed obliczem jeszcze większego niebezpieczeństwa. Damis, w przypływie gniewu, pragnie zabić Tartuffe’a, lecz zostaje powstrzymany przez Kleanta. Nawet w obliczu dowodów, Pani Pernelle uparcie nie wierzy w winę Tartuffe’a. Kiedy Pan Zgoda przynosi nakaz eksmisji dla Orgona, Pani Pernelle w końcu przyznaje się do swojego błędu. W kulminacyjnym momencie Walery informuje o doniesieniu Tartuffe’a na Orgona. Następnie, w dramatycznym zakończeniu, Tartuffe i żołnierze przybywają, aby aresztować Orgona na podstawie sfabrykowanych zarzutów Tartuffe’a. Jednak interwencja księcia kończy się aresztowaniem Tartuffe’a, a Orgon odzyskuje swoje dobra i nazwisko.

Zakończenie "Świętoszka" niesie ważne przesłanie – roztropność, brak pochopnych ocen i zrozumienie, że zaufanie nie powinno być ślepe. Molier stworzył klasyczne dzieło, które do dziś stanowi ostrą krytykę obłudy i fałszywej pobożności, wpływając na późniejsze dzieła literackie i całą kulturę. Jego twórczość, pełna humoru i satyry, wpłynęła znacząco na rozwój teatru i literatury, pozostawiając trwały ślad w historii dramatopisarstwa. "Świętoszek", poprzez swoje złożone postacie i dynamiczne relacje, zachwyca i uczy, będąc jednym z nieśmiertelnych dzieł europejskiego repertuaru teatralnego.