Napisz rozprawkę, w której uzasadnisz słuszność sentencji Nie szata zdobi człowieka. Odwołaj się do wybranej lektury obowiązkowej i innego tekstu literackiego.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.06.2024 o 19:58

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 22.06.2024 o 19:17

I. Wstęp

Sentencje mają ogromne znaczenie w literaturze oraz kulturze, służąc często jako nośniki mądrości i uniwersalnych prawd. Jednym z takich powiedzeń, które znajduje swoje odbicie w różnych tekstach literackich i jest często przytaczane w kontekście rozważania ludzkiego charakteru, jest maksyma "Nie szata zdobi człowieka". Ta sentencja, odnosząc się do zewnętrznego wyglądu oraz ubioru, sugeruje, że prawdziwa wartość człowieka nie tkwi w tym, jak się prezentuje, ale w jego wnętrzu - w jego wartościach, moralności i zachowaniach.

Interpretując tę sentencję, możemy dojść do wniosku, że nie powinno się oceniać innych na podstawie ich ubioru czy statusu społecznego, ale raczej na podstawie ich czynów i zachowania. Jest to przesłanie, które przewija się przez różne dzieła literackie, przedstawiając postacie, których zewnętrzny wygląd może być mylący i nie oddaje rzeczywistej wartości ich charakteru.

2. Cel pracy:

Celem tej pracy jest poparcie tezy o słuszności sentencji "Nie szata zdobi człowieka" poprzez analizę wybranych przykładów z literatury obowiązkowej oraz innego tekstu literackiego. Przykłady te pozwolą na pokazanie, jak zewnętrzny wygląd postaci literackich może wprowadzać w błąd co do ich prawdziwej wartości moralnej.

II. Przykład z literatury obowiązkowej – "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej

Eliza Orzeszkowa, autorka powieści "Nad Niemnem", maluje obraz polskiego społeczeństwa w XIX wieku, skontrastowany nastrojami po powstaniu styczniowym. W utworze zarysowuje różnorodne postacie, przedstawiające różne warstwy społeczne, w tym ziemiaństwo, które często skupia się na zewnętrznych oznakach statusu społecznego, takich jak elegancki ubiór czy wykwintne maniery.

2. Zygmunt Korczyński – przykład osoby, którą szata nie zdobi:

Zygmunt Korczyński jest postacią, której zewnętrzny wygląd oraz zachowanie mogą budzić respekt w wielu kręgach społecznych. Jest elegancki, zna zwyczaje europejskich salonów, a jego kosmopolityzm i wyrafinowanie mogą oczarować tych, którzy zatrzymują się na powierzchowności. Jednakże, analiza jego charakteru ujawnia, że jajka jedna z tych osób, które w naszej analizie popierają tezę "Nie szata zdobi człowieka". Zygmunt jest hedonistą, skoncentrowanym na własnych przyjemnościach. Nie okazuje szacunku dla ojczyzny, nie docenia wartości pracy ani niższych stanów społecznych. Jego egoizm i brak zaangażowania w sprawy ważne dla narodu, a także brak osadzenia w moralnych wartościach ojczyzny, pokazują, że jego elegancka szata kryje moralną przeciętność. Zewnętrzny blichtr Zygmunta nie jest w stanie ukryć jego negatywnych cech charakteru.

3. Janek Bohatyrowicz – przeciwne spektrum:

Na przeciwległym biegunie znajduje się Janek Bohatyrowicz, który zdaniem wielu na pierwszy rzut oka może nie budzić szczególnego podziwu. Jego fizjonomia, czerstwość oraz brak elegancji sprawiają, że jest widziany jako prosty człowiek z chłopskiego stanu. Ale to właśnie on, mimo skromnego wyglądu, skrywa wewnętrzne bogactwo. Janek jest pracowity, szczery, oddany wartościom patriotyzmu i poszanowania tradycji. Jego prostota, która na pierwszy rzut oka może spodobać się mniej, odkrywa głęboką szlachetność i moralność. To przykład, jak bogactwo wewnętrzne może przewyższać zewnętrzne pozory. Janek pokazuje, że prawdziwe wartości człowieka leżą wewnątrz, a nie w jego ubiorze.

III. Przykład z innego tekstu literackiego – "Profesor Andrews w Warszawie" Olgi Tokarczuk

Olga Tokarczuk w swoim opowiadaniu "Profesor Andrews w Warszawie" skutecznie ukazuje różnice i kontrasty między różnymi klasami społecznymi w PRL-u. Tło opowiadania, osadzone w realiach Polski Ludowej, pozwala na przedstawienie zetknięcia się dwóch światów – profesora Andrews, który pochodzi z zamożnej i zajętej nauką części społeczeństwa, oraz dozorcy, człowieka prostego, o niewielkich środkach materialnych.

2. Postać dozorcy – przykład osoby, którą niepozorna szata nie definiuje:

Dozorca w opowiadaniu Tokarczuk jest postacią, której zewnętrzny wygląd może świadczyć o niskim statusie społecznym i ubóstwie. Jego czerwona twarz i biedne ubranie nie budzą na pierwszy rzut oka większego podziwu czy szacunku. Jednak to właśnie on, poprzez swoje czyny, ukazuje prawdziwe wartości, które w nim tkwią. Pomaga zagubionemu profesorowi, wykazując się gościnnością, szczodrością i empatią. Mimo swojego ubóstwa materialnego, dozorca pokazuje, że szlachetność i dobroć serca są wartością przewyższającą jego niepozorną szatę.

3. Kontrast z Andrews:

Profesor Andrews, mimo swojego zamożnego i wykształconego pochodzenia, znajduje się w nowym, obcym dla niego środowisku, w którym jest całkowicie zagubiony. Jego zewnętrzny wygląd sugeruje inteligencję i sukces, ale w obliczu zmiany otoczenia traci on orientację i pewność siebie. To właśnie dozorca, z prostym wyglądem i skromnymi możliwościami, okazuje człowieczeństwo, pokazując, że prawdziwe wartości nie zależą od bogactwa materialnego czy zewnętrznego wyglądu.

IV. Analiza porównawcza

Porównanie Zygmunta Korczyńskiego z Jankiem Bohatyrowiczem wyraźnie pokazuje, jak szata (wygląd zewnętrzny) może mylić w ocenie rzeczywistych wartości człowieka. Zygmunt, z jego elegancją i wyrafinowaniem, kontrastuje z prostym, ale szlachetnym Jankiem. Mimo zewnętrznego błysku Zygmunta, jego moralne niedoskonałości i brak szacunku do ważnych wartości sprawiają, że te nie są ukryte pod jego elegancką powłoką. Z kolei Janek, mimo swojego prostego wyglądu, pokazuje, że prawdziwe bogactwo człowieka leży w jego wnętrzu.

2. Podobieństwa między dozorcem z opowiadania Tokarczuk a Jankiem:

Podobieństwo między dozorcem z opowiadania Tokarczuk a Jankiem Bohatyrowiczem polega na tym, że obaj pokazują, jak wartości moralne mogą przewyższać zewnętrzne pozory. W obu przypadkach osoby te, mimo skromnego wyglądu, prezentują wewnętrzne bogactwo i szlachetność. Dozorca dzięki swojej empatii i gościnności oraz Janek poprzez pracowitość i patriotyzm pokazują, że to nie zewnętrzny wygląd, ale wartości moralne i czyny definiują prawdziwą wartość człowieka.

V. Wnioski

Przeanalizowane przykłady z literatury jasno pokazują, że sentencja "Nie szata zdobi człowieka" jest trafna i wartościowa. Zewnętrzny wygląd może wprowadzać w błąd i nie oddawać prawdziwej wartości moralnej człowieka. Literatura, zarówno w kontekście XIX-wiecznej polskiej powieści, jak i współczesnego opowiadania, przedstawia postacie, które swoim życiem i czynami udowadniają, że to, co najważniejsze, skrywa się wewnątrz człowieka, a nie w jego szacie.

2. Odwołanie do uniwersalności sentencji:

Sentencja "Nie szata zdobi człowieka" ma uniwersalne znaczenie, które odnosi się zarówno do przeszłości, jak i teraźniejszości. Jest to przesłanie, które pozostaje aktualne w każdej epoce, przypominając o wartościach, które naprawdę liczą się w życiu.

3. Przesłanie:

Przemyślenia na podstawie analizy literatury prowadzą do konkluzji, że szata, czyli zewnętrzny wygląd, jest jedynie powierzchownością, która może być myląca. To wartości moralne, czyny i wewnętrzna szlachetność są tym, co naprawdę zdobi człowieka. Sentencja "Nie szata zdobi człowieka" nosi ciężar prawdy i ważności, przypominając o konieczności zwracania uwagi na to, co w człowieku najważniejsze - jego wnętrze.

VI. Zakończenie

W dzisiejszym świecie, gdzie kult zewnętrznego wyglądu często dominuje nad wartościami moralnymi, sentencja "Nie szata zdobi człowieka" zyskuje na szczególnym znaczeniu. Refleksja nad aktualnością tej mądrości w kontekście współczesności pokazuje, że wartości duchowe i moralne są tym, co naprawdę kształtuje nasze relacje z innymi i naszą wartość jako ludzi.

2. Zachęta do przemyśleń:

Propozycja do przemyśleń nad własną postawą wobec materializmu i powierzchowności jest wyraźnym apelem o większą świadomość i docenianie wnętrza człowieka. Sentencja "Nie szata zdobi człowieka" powinna służyć jako przypomnienie o szacunku do wartości duchowych i moralnych, które są prawdziwym wyznacznikiem naszej wartości i człowieczeństwa.