Zemsta Bolesława Prusa - streszczenie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.06.2024 o 20:14

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 22.06.2024 o 20:00

"Zemsta Bolesława Prusa - streszczenie

Bolesław Prus, jeden z najwybitniejszych pisarzy polskiego pozytywizmu, zajął się w swoim opowiadaniu „Zemsta” tematyką zemsty, rozważając ją z różnych perspektyw. Akcja tej krótkiej formy literackiej rozgrywa się w egzotycznym otoczeniu paryskiej kawiarni, gdzie trzech Polaków – Jan Czerski, Zygmunt Goldberg i Władysław Miler – spotykają się, by dyskutować o sposobach zemsty na pruskich zaborcach za wieloletnie upokorzenia i krzywdy wyrządzone Polsce podczas zaborów. Utwór, choć oparty na rzeczywistych dziejach rozbiorów Polski, zawiera również elementy futurystyczne oraz próby filozoficznych rozważań nad moralnością zemsty.

W „Zemście” Prusa główną osią fabuły jest właśnie dyskusja odbywająca się w ekscentrycznie urządzonej sali indyjskiej paryskiej kawiarni. Atmosfera tego miejsca, określanego mianem „sali indyjskiej”, jest tajemnicza i pełna egzotyki, co może symbolizować odległość geograficzną i kulturową od Polski, a jednocześnie neutralny grunt do poruszania takich ważnych i trudnych tematów.

Jan Czerski to jedna z trzech głównych postaci opowiadania. Jego poglądy na zemstę są radykalnie odmienne od tego, co reprezentuje Zygmunt Goldberg. Czerski, będący gorącym przeciwnikiem przemocy, stawia na rozwój narodowy jako formę odpłaty za wyrządzone krzywdy. Wskazuje na cztery kluczowe elementy integralności narodu: dobrobyt, pracowitość, mądrość oraz cnotę. Dla Czerskiego ważniejsza niż zemsta jest idea budowania lepszej, silniejszej Polski przez konstruktywną pracę i edukację. Ciekawym wątkiem w jego opowieści jest wzmianka o hinduskim cudotwórcy, Ahamkarze, który staje się symbolem moralnej rozterki i duchowej przemiany, jaka może wynikać z niestrudzonego dążenia do zemsty.

W opozycji do pokojowej wizji Czerskiego stoi Zygmunt Goldberg. Jego przekonania na temat zemsty są nacechowane surowością i brutalnością. Goldberg jest zdecydowanym zwolennikiem przemocy i opowiada się za zasadą „oko za oko”. Podkreśla ekonomiczne, moralne i społeczne koszty zemsty, ale jednocześnie przedstawia rozmaite metody i sposoby jej przeprowadzenia, w tym nawet użycie trucizn i bakterii. Jego wizja zemsty jest niewątpliwie bezwzględna i globalna, marzy on o ściganiu Prusaków na całym świecie.

Władysław Miler, trzecia kluczowa postać, początkowo oscyluje pomiędzy różnymi koncepcjami zemsty. Jego postać jest bardziej niezdecydowana, co znajduje wyraz w jego kontaktach z Ahamkarą, którzy przynoszą znaczącą przemianę w jego postawie. Przez ten mistyczny kontakt, Miler doświadcza wizji przyszłości, które w znaczący sposób kształtują jego poglądy. Ahamkara proponuje mu umowę, w której dusza Milera miałaby być oddana w zamian za moc wyrządzania krzywd. Wizje przyszłości przedstawione przez Ahamkarę pokazują negatywne scenariusze zarówno dla Prus, jak i Polski.

Ciekawym elementem opowiadania jest spotkanie bohaterów z Iswarem Ahamkarą, mistyczną postacią, która wprowadza elementy fantastyki i ducha orientu do realistycznego opowiadania. Zaproszenie na spotkanie z Ahamkarą następuje niespodziewanie, dodając opowieści nutę tajemnicy. To z Ahamkarą bohaterowie zawierają swego rodzaju demoniczną umowę, w której Miler zobowiązuje się do zemsty w zamian za wyjątkowe moce. Umowa zawiera surowe warunki, kara za jej niedotrzymanie jest dotkliwa i ostateczna. Wizje przyszłości pokazane przez Ahamkarę są alarmujące: Prusy ukazane są jako kraj pogrążający się w chaosie społecznym, alienacji, pijaństwie, bunty, aż po wywołanie wojny domowej i konieczność prośby o pomoc ze strony Francji.

Równocześnie Ahamkara przedstawia wizję Polski, kraju pracowitego, rozwijającego się technologicznie i kulturowo, otoczonego sojusznikami i kwitnącego dobrobytem. Ta wizja idealnej Polski prowadzi Milera do istotnej przemiany wewnętrznej. Zdając sobie sprawę z konsekwencji podjętych działań, Miler przechodzi wewnętrzną metamorfozę, która prowadzi go do odrzucenia umowy z Ahamkarą. Te moralne wahania i wewnętrzna walka czynią z Ahamkary kluczową postać moralną całego utworu, nauczyciela, który wskazuje na groźne konsekwencje mściwości.

Kulminacją tych rozważań jest ostateczna zmiana postaw Milera. Pod wpływem ukazanej w wizji świetlanej przyszłości Polski, Miler decyduje się zrezygnować z zemsty i pozostawić ją w rękach Boga. Ocknięcie się bohatera może symbolizować duchowe przebudzenie. Droga Milera do ponownego rozważenia swoich wyborów i zmiana postanowień kończą się opuszczeniem Paryża, co jest symbolicznym zerwaniem z jego dawnymi, destrukcyjnymi pomysłami oraz poszukiwaniem nowych, bardziej konstruktywnych celów życiowych.

Utwór Prusa, choć wpisany w futurystyczne i fantastyczne ramy, stanowi dogłębną analizę moralnych rozterek związanych z zemstą i odpowiedzialnością za swój naród. Wskazuje, że odpowiedzią na przemoc nie musi być przemoc, a najlepszą formą odwetu na zaborcach może być narodowy rozwój i praca nad sobą. Studium postaci pokazuje różne ścieżki reakcji na przemoc: od przemocy fizycznej, po moralne rozważania i duchowe odrodzenie.

Elementy fantastyki dodają utworowi głębszego kontekstu i umożliwiają spojrzenie na rzeczywistość w nowym świetle. Wprowadzenie postaci Ahamkary, mistyka i proroka, oraz jego wizji, podkreśla, jak bardzo utwór, mimo swojej krótkości, próbuje zgłębić filozoficzne i moralne aspekty zemsty. Realizm zmieszany z elementami futurystycznymi tworzy coś więcej niż tylko opowieść o zemście; staje się pouczającą przypowieścią o skutkach naszych wyborów.

„Zemsta” Bolesława Prusa, mimo że jest krótkim opowiadaniem, niesie ze sobą głębokie przesłania i refleksje. Uświadamia, że najlepszym odwrotem za doznane krzywdy niekoniecznie muszą być działania oparte na przemocy, ale konstruktywna praca nad sobą i rozwój społeczny oraz moralny. Opowiadanie, wpisujące się w ramy literatury polskiej, nadal pozostaje aktualne, zarówno w kontekście historycznym, jak i współczesnym, skłaniając do zastanowienia się nad słusznością stosowania przemocy jako odpowiedzi na przemoc.

Podsumowując, "Zemsta" Bolesława Prusa porusza ważne moralne kwestie dotyczące zemsty i odpowiedzialności, ukazując różnorodne poglądy bohaterów i ich przemiany. Prus, łącząc realia historyczne z elementami fantastyki, tworzy utwór, który jest zarówno literacko interesujący, jak i głęboko pouczający. Te przesłania nie tracą na aktualności, podkreślając uniwersalność problematyki zemsty i moralnych dylematów ludzi wszystkich epok."