Jaką uniwersalną refleksję o świecie wyraża Makbet w jednej z ostatnich swoich wypowiedzi?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.06.2024 o 9:13

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 25.06.2024 o 8:22

#

1. Wprowadzenie do tematu W literaturze światowej trudno o dzieło równie dramatyczne i pełne emocji co "Makbet" Williama Szekspira. Akcja tragedii kulminuje w ostatnim akcie, kiedy tytułowy bohater staje w obliczu swojej ostatecznej klęski. Otoczony przez siły Malkolma i Makdufa, Makbet znajduje się w oblężonym zamku Dunzynan. Jego władza, tak brutalnie zdobyta i utrzymywana, rozpada się na naszych oczach, a do tego dopada go osobisty dramat – śmierć Lady Makbet. To właśnie w tym momencie, na granicy szaleństwa i desperacji, Makbet wypowiada swoje jeden z najbardziej znanych monologów, który stanowi głęboką refleksję na temat ludzkiego losu i egzystencji.

2. Zapowiedź analizy monologu Makbeta Monolog rozpoczynający się od słów "To życie tylko cieniem jest przelotnym..." stanowi kluczowy moment dzieła, w którym Szekspir ukazuje uniwersalne prawdy o ludzkim życiu. Skłania nas do refleksji nad sensem istnienia i wartością podejmowanych działań. Główne pytanie, jakie się nasuwa, brzmi: Co oznaczają te słowa w kontekście śmierci Lady Makbet i całej fabuły? Odpowiedź na to pytanie wymaga analizy zarówno samej wypowiedzi, jak i jej miejsca w całym dramacie.

Rozwinięcie

Topos to powtarzający się motyw literacki, który pojawia się w różnych okresach literatury i różnych kulturach. Jednym z najbardziej uniwersalnych toposów jest "theatrum mundi" – teatr świata. Termin ten pochodzi z łaciny i dosłownie oznacza "teatr świata". W literaturze i filozofii często używa się go do opisywania idei, że życie ludzkie jest niczym grane na scenie przedstawienie, w którym ludzie odgrywają swoje role.

Szekspir nie był pierwszym, który wykorzystał ten topos. Jego korzenie sięgają czasów starożytnych, pojawiając się w myśli filozoficznej i twórczości literackiej takich autorów jak Platon czy Epiktet. W średniowieczu i renesansie motyw ten zyskiwał na popularności, znajdując swoje miejsce w dziełach Dantego Alighieri i Giovanni Boccaccia. Szekspir, wykorzystując ten topos, wpisuje się w długą tradycję refleksji nad ludzkim życiem i przeznaczeniem.

2. Analiza monologu Makbeta

Pełen cytat monologu Makbeta brzmi:

"To życie tylko cieniem jest przelotnym, Nędznym aktorem, co przez swą godzinę Na scenie świata pawi się i puszy, I milknie potem; to opowiadana Z krzykiem i furią powieść przez idiotę, Nic nie znacząca."

Monolog jest wyrazem głębokiego pesymizmu i rozczarowania. Słowa te, wypowiedziane po śmierci Lady Makbet, ukazują życie jako "cieniem przelotnym" – zjawisko ulotne i niepewne, które nie pozostawia po sobie żadnych trwałych śladów. Metafora "nędznego aktora, co przez swą godzinę / Na scenie świata pawi się i puszy" podkreśla krótkość i powierzchowność ludzkiego życia. Ludzie są niczym aktorzy odgrywający swoje role, by potem zniknąć w ciszy, pozbawieni jakiegokolwiek znaczenia.

Życie jest przez Makbeta określane jako "opowiadana z krzykiem i furią powieść przez idiotę", co sugeruje, że wszystkie ludzkie działania, bez względu na to, jak dramatyczne czy intensywne, są ostatecznie bezsensowne i pozbawione głębszego znaczenia. To stwierdzenie odzwierciedla pesymistyczną refleksję na temat ludzkiego losu, gdzie makabryczne i tumultuozne wydarzenia są niczym więcej niż bezsensowną opowieścią.

3. Życie jako scena, człowiek jako aktor

Sam Makbet widzi siebie jako aktora na scenie życia. Jego monolog odzwierciedla jego własne odczucia i przemyślenia na temat roli, jaką odegrał w swoim życiu. Mógł być wielkim wojownikiem, królem, lecz ostatecznie, w jego oczach, wszystko to stało się pustą pokazówką bez trwałej wartości. Lady Makbet, która również uczestniczyła w tej grze, zakończyła swoją rolę przedwcześnie w wyniku szaleństwa i śmierci.

Determinacja losu i wpływ przepowiedni czarownic były kluczowymi motywami w "Makbecie". Makbet jest postacią, która pozornie podejmuje decyzje, ale jego działania są w dużej mierze zdeterminowane przez przepowiednie i przemożne fatum. To zniechęcenie i poczucie braku kontroli nad własnym losem odbijają się w jego monologu. Choć wydaje się, że Makbet działa z własnej woli, w rzeczywistości jest on marionetką sił wyższych, które manipulują jego losem.

4. Głębsze refleksje nad człowieczym losem

Monolog Makbeta stawia również pytania o odpowiedzialność za własne czyny. Choć sam bohater wypowiada swoje słowa w tonie pesymistycznym i pełnym rezygnacji, można je interpretować również jako wyraz zrzucenia odpowiedzialności za swoje czyny. Makbet opisuje życie jako "opowieść idioty", co może sugerować, że nie rozumie istoty swoich działań ani ich konsekwencji. W ten sposób stara się usprawiedliwić swoje postępowanie i znaleźć sens w swoim przekleństwie.

Jednakże kontrastuje to z ideą wolnej woli, która jest obecna w całym dramacie. Makbet miał wybór w każdym momencie swojego życia, mógł odejść od swej roli mordercy i tyrana, ale za każdym razem podejmował decyzje, które przybliżały go do katastrofy. Jest to symboliczne przedstawienie człowieka, który, będąc uwikłanym w sieć wyższych sił, wciąż posiada pewien stopień wolnej woli i odpowiedzialności za swoje czyny. To wprowadza uniwersalną refleksję na temat ludzkiej kondycji – czy jesteśmy tylko aktorami na scenie, czy też mamy wpływ na rolę, jaką odgrywamy?

Zakończenie

Podsumowując, monolog Makbeta jest głęboką i pesymistyczną refleksją nad ludzkim losem i znaczeniem życia. Wykorzystanie toposu theatrum mundi pokazuje, jak Szekspir widzi świat jako scenę, a ludzi jako aktorów odgrywających swoje role. Wypowiedź Makbeta, pełna rezygnacji i goryczy, pokazuje, jak kruche i bezsensowne może wydawać się ludzkie życie, gdy jest postrzegane jedynie z perspektywy ulotności i brutalności egzystencji.

2. Ostateczna refleksja

Szekspir ukazuje, że ludzkie życie, mimo że może wydawać się grą na scenie świata, ma w sobie element wolnej woli. Nawet w obliczu przewidywalnych tragedii i wpływu sił wyższych, człowiek zawsze posiada możliwość wyboru i odpowiedzialność za swoje czyny. Makbet jest przykładem postaci, która, mimo że była zdominowana przez przepowiednie i los, miała swoje momenty wyboru i mogła postępować inaczej.

3. Otwarte pytanie do czytelnika

Czy rzeczywiście możemy w pełni uwolnić się od ról narzucanych przez świat, czy też jesteśmy skazani na bycie aktorami w wielkim teatrze życia? To pytanie pozostaje otwarte dla każdego czytelnika, zapraszając do dalszej refleksji nad istotą ludzkiego istnienia i sensu naszych działań w obliczu nieprzewidywalności i ulotności życia.