Obraz Moskwy ukazany w Mistrzu i Małgorzacie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 3.07.2024 o 6:27

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 3.07.2024 o 6:08

Obraz Moskwy ukazany w „Mistrzu i Małgorzacie”

1. Zarys kontekstowy

„Mistrz i Małgorzata” Michaiła Bułhakowa to jedna z najbardziej znanych powieści rosyjskiej literatury XX wieku. Utwór powstawał na przełomie lat 20. i 30. XX wieku, a jego ostateczna wersja została ukończona w 1940 roku, tuż przed śmiercią autora. Powieść była wielokrotnie cenzurowana i wydana w pełnej wersji dopiero w 1967 roku. „Mistrz i Małgorzata” to książka, która łączy różnorodne wątki – realistyczny obraz Moskwy lat trzydziestych, misterium diabła i jego świty oraz filozoficzne rozważania o Jezusie Chrystusie (w powieści nazywanym Jeszuą Ha-Nocri) i Piłacie. Główną treść książki stanowią jednak losy Mistrza, autora powieści o Poncjuszu Piłacie, oraz jego ukochanej Małgorzaty, którzy starają się odnaleźć szczęście w brutalnym i opresyjnym świecie.

Moskwa, będąca miejscem akcji „Mistrza i Małgorzaty”, to kluczowy element powieści. To tutaj Bułhakow umieszcza swoją satyrę na ówczesne życie w Związku Radzieckim, krytykując system totalitarny, wszechobecną inwigilację i życie w strachu.

2. Teza

Moskwa jest w „Mistrzu i Małgorzacie” przedstawiona w sposób negatywny – jest brzydka, przygnębiająca i pełna nieustannego napięcia związanego z systemem totalitarnym. Życie w niej jest ukazane jako pełne strachu, kontrolowane przez państwo, a Woland i jego świta dodatkowo wydobywają i wyostrzają absurdy społeczne.

Główna część

1. Obraz Moskwy w latach trzydziestych XX wieku

- Opis fizyczny miasta

Moskwa, jaką przedstawia Bułhakow, jest miastem brzydkim, ponurym i przygnębiającym. Architektura jest zimna, nieprzyjazna i zdominowana przez szarość, typową dla okresów intensywnej rozbudowy przemysłowej i dominacji monumentalnych gmachów podporządkowanych surowym normom estetycznym. Porównując ją do przeszłości, Moskwa jawi się jako zrujnowane miasto, którego dawna świetność była jedynie odległym wspomnieniem. Szerokie aleje, monumentalne budowle i jednocześnie zaniedbane dzielnice tworzą obraz miasta, które straciło swą duszę na rzecz bezdusznego systemu.

- Atmosfera panująca w mieście

Hierarchia oparta na strachu i donosach tworzy atmosferę Moskwy, która przypomina piekło na ziemi. Codzienność mieszkańców to życie w stałym, nieopisanym napięciu i lęku przed systemem. Porównanie Moskwy do piekła znajduje swoje odzwierciedlenie w pojawieniu się Wolanda – diabła i jego świty, którzy jedynie potęgują tę atmosferę. Woland, przynosząc ze sobą chaos, wydobywa na światło dzienne najgorsze cechy systemu i ludzi, którzy muszą się w nim odnaleźć.

2. Wpływ systemu totalitarnego na życie mieszkańców Moskwy

- Inwigilacja i donosy

Każdy mieszkaniec Moskwy w Bułhakowowskiej powieści żyje pod nieustanną obserwacją. Inwigilacja i donosy to codzienność, która wpisała się w rzeczywistość mieszkańców. Przykłady z samej powieści, jak choćby historia bohatera literackiego Iwana Bezdomnego, pokazują, jak wszechobecna kontrola wpływa na każdą dziedzinę życia. Strach przed donosami i ich potencjalnymi konsekwencjami jest paraliżujący, a życie w takiej rzeczywistości prowadzi do utraty zaufania między ludźmi oraz powszechnego poczucia zaszczucia.

- Propaganda i jednolity światopogląd

System totalitarny narzuca swoim obywatelom jednolity światopogląd. Propaganda państwowa, wszechobecna we wszystkich dziedzinach życia, wpływa również na literaturę i twórczość. Rola Massolitu w powieści jest tego doskonałym przykładem – stowarzyszenie literatów, które ma być centrum literatury, jest w istocie instrumentem kontroli i cenzury. Twórczość literacka jest podporządkowana ideologii, a każda forma niezależnej myśli jest tłumiona. Przymus ateizmu, narzucony przez państwo, jest kolejnym aspektem tej kontrolowanej rzeczywistości. Bułhakow, pokazując zmagania Mistrza z wydaniem powieści o Poncjuszu Piłacie i Jeszui, ukazuje tragizm artysty, który musi walczyć nie tylko o wolność słowa, ale i o własną godność.

3. Codzienność mieszkańców Moskwy

- Życie literatów i twórców

Rola Massolitu jako przykład cenzury i kontroli nad twórczością literacką jest nie do przecenienia. Wstanienie tej instytucji to metafora dla całej sfery twórczości kontrolowanej przez system. Literaci i twórcy, których życie powinno być bogate w intelektualne poszukiwania, są zmuszeni do podporządkowania się narzuconym normom i regulacjom. Problemy, z jakimi spotyka się Mistrz przy wydaniu swojej powieści, odzwierciedlają trudności, z jakimi zmagają się wszyscy twórcy w tamtym czasie.

- Zniknięcia, zsyłki, aresztowania

Moskwa, jaką ukazuje Bułhakow, jest miejscem, gdzie zniknięcia, zsyłki i aresztowania są powszechnym zjawiskiem. Postacie takie jak Mistrz czy Małgorzata pokazują, jak nagłe zniknięcie może zmienić życie obywatela w koszmar. Życie w ciągłym strachu i zaszczuciu prowadzi do braku więzi społecznych, co dodatkowo wzmacnia izolację jednostek i ich podatność na manipulacje systemu.

- Korzyści dla uprzywilejowanych

Nie wszyscy jednak w Moskwie są równie dotknięci systemem totalitarnym. Uprzywilejowani, tacy jak członkowie Massolitu, mogą cieszyć się dostępem do zasobów, które są niedostępne dla reszty społeczeństwa. Umożliwia im to korzystanie z lepszego jedzenia, mieszkań i usług, podkreślając tym samym nierówności społeczne i klasyfikację obywateli według ich lojalności wobec systemu.

4. Rola Wolanda i jego świty w Moskwie

- Wprowadzanie chaosu

Woland i jego świta działają jako katalizator wszystkich uśpionych i skrywanych problemów Moskwy. Ich przybycie wprowadza chaos, który obnaża absurdy i patologie miasta. Przez różne tricki i manipulacje Woland pokazuje, jak powierzchowna jest moralność mieszkańców i jak głęboko zakorzenione są w nich strach i zakłamanie. Reakcje mieszkańców na działania Wolanda są różnorodne – od panicznego strachu po próby skorumpowania się i zyskania na życiu innych.

- Wpływ na mieszkańców

Obecność Wolanda i jego świty zmienia życie i świadomość wielu mieszkańców Moskwy. Ich działania sprawiają, że bohaterowie powieści zaczynają zdawać sobie sprawę z absurdów, w jakich żyją. Pojawia się ulga i refleksja, choćby u Małgorzaty, która, dzięki pomocy Wolanda, odzyskuje swoją miłość. Zmienia to jej percepcję otaczającej rzeczywistości i pokazuje, że nawet w najbardziej opresyjnym systemie możliwe jest odnalezienie chwili szczęścia i spełnienia.

Zakończenie

1. Podsumowanie obrazu Moskwy ukazanego w powieści

Moskwa przedstawiona w „Mistrzu i Małgorzacie” jest miejscem brzydkim, pełnym strachu i nieustannego napięcia. System totalitarny, który kontroluje każdy aspekt życia, sprawia, że miasto jest zamknięte, duszne i przygnębiające. Ludzie są zaszczuci, żyją w nieustannym lęku przed donosami, a twórczość artystyczna jest podporządkowana propagandzie. Woland i jego świta pokazują, jak powierzchowny jest porządek tego miasta, obnażając jego absurdalność i brutalność.

2. Znaczenie wymowy powieści

Powieść Bułhakowa jest ostrą krytyką systemu totalitarnego i jego destrukcyjnego wpływu na życie obywateli. Przez swoje dzieło autor demaskuje hipokryzję, fałsz i upodlenie, jakie niesie ze sobą autorzitarianizm. Bułhakow ukazuje jednocześnie głęboki humanizm, stawiając pytania o wartość wolności, godności i prawdy w świecie zdominowanym przez kłamstwo i przemoc.

3. Osobista refleksja

Czytając „Mistrza i Małgorzatę”, można dojść do wniosku, jak ogromny wpływ ma środowisko na człowieka. System totalitarny, opisany przez Bułhakowa, jest w stanie zniszczyć nie tylko jednostki, ale i całe społeczeństwo, deprawując moralnie i psychicznie. Warto również zastanowić się nad aktualnością problemów poruszonych w powieści – choć systemy polityczne się zmieniają, mechanizmy opresji i kontroli społeczeństw wciąż istnieją. Refleksje nad „Mistrzem i Małgorzatą” mogą być przestrogą przed oddaniem zbyt dużej władzy w ręce nielicznych i wartościować wolność jako niezwykle cenną cechę życia ludzkiego.