Profesor Andrews w Warszawie - problematyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 5.07.2024 o 14:35

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 5.07.2024 o 13:45

Olga Tokarczuk, laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, w swym zbiorze opowiadań "Gra na wielu bębenkach" ukazuje szeroki wachlarz tematów i postaci, skupiając się na różnych aspektach współczesnego społeczeństwa. Jednym z opowiadań wchodzących w skład tej fascynującej mozaiki jest "Profesor Andrews w Warszawie", opowieść osadzona w dramatycznym okresie polskiej historii, jakim był stan wojenny. To opowiadanie, ukazujące zderzenie kultury, historii i ludzkich emocji, stanowi interesujący przykład lustracji totalitarnego systemu poprzez oczy zagranicznego obserwatora.

Profesor Andrews, główny bohater opowiadania, to angielski psycholog polskiego pochodzenia. Choć jego korzenie sięgają polskiej ziemi, nie posiada on realnego związku ani ze swą przeszłością, ani z krajem swych przodków. Przybywa do Warszawy w celu przedstawienia nowatorskiej szkoły psychologicznej, mając nadzieję na potencjalne nawiązanie zawodowej współpracy. Wybór terminu jego przyjazdu okazuje się fatalny, ponieważ datuje się na 12 grudnia 1981 roku, przed samym wprowadzeniem stanu wojennego w Polsce. Ta data stanowi nie tylko kulminację politycznej opresji, ale również punkt zwrotny w życiu głównego bohatera.

Osadzenie fabuły w kontekście historycznym daje czytelnikowi głębszy wgląd w realia PRL-u. Okres stanu wojennego, trwający od 13 grudnia 1981 roku, był czasem masowych represji, obejmujących ograniczenia wolności osobistej, brutalne tłumienie opozycji, wszechobecną cenzurę i trudności życia codziennego. Właśnie w te realia wpada niczego nieświadomy Andrews. Dotąd przyzwyczajony do względnej swobody i wolności słowa w swoim kraju, przybywa do państwa, gdzie każda decyzja obywatela podlega ścisłej kontroli władz. Dezorientacja Andrewsa spowodowana jego brakiem wiedzy historycznej i kulturowej dodatkowo potęguje tragizm sytuacji.

Postać profesora Andrewsa przedstawiona jest przez Tokarczuk jako wykształcony psycholog, który mimo polskiego pochodzenia, nie posługuje się językiem polskim i jest kompletnie nieświadomy realiów PRL-u. Jak wynika z narracji, jego korzenie wcale nie pomagają mu w nawiązaniu żadnej rzeczywistej więzi z ojczyzną przodków. Wizyta w Warszawie zaczyna się od zakrapianej alkoholem kolacji powitalnej, zorganizowanej przez polskich kolegów. Jest to swoista metafora jego pragnienia doświadczenia autentycznej "polskości", która jednak szybko zostaje skonfrontowana z brutalną rzeczywistością.

Doświadczenia Andrewsa po wprowadzeniu stanu wojennego są pełne groteski i absurdu. Bohater budzi się 13 grudnia 1981 roku w kompletnie odmienionej rzeczywistości. Początkowe próby adaptacji do nowej sytuacji są nieudolne i pełne dezorientacji. Andrews jest samotny, odcięty od kontaktu z przewodniczką, z którą miał spotkać się w Warszawie. Jego nieudolne próby porozumienia się z mieszkańcami miasta to kolejne dowody na jego kompletne nieprzygotowanie do sytuacji, w której się znalazł.

Obraz Polski w stanie wojennym, który Tokarczuk rysuje poprzez perspektywę Andrewsa, jest przerażający. Szare, pokryte brudnym śniegiem ulice Warszawy, patrolowane przez żołnierzy i czołgi, groteskowo kontrastują ze świątecznymi przygotowaniami do Bożego Narodzenia. To wszystko tworzy scenerię pełną napięcia i absurdu. Sklepy z musztardą i octem, kolejki po żywego karpia, to obrazy codziennego życia w PRL-u, które dla obcego obserwatora, jakim jest Andrews, są nie do pojęcia.

Profesor Andrews, mimo swego naukowego wykształcenia i doświadczenia, nie potrafi zrozumieć czy analizować rzeczywistości, w której się znalazł. Jego refleksje na temat PRL-u są przesycone poczuciem groteskowości i absurdu. Zwyczajne życie Polaków, adaptujących się do okrutnej rzeczywistości stanu wojennego, przypomina teatr absurdu, w którym każda scena jest surrealistycznie przerysowana.

Jego frustracja jest potęgowana przez fakt, że teorie psychologiczne, na których się opiera, okazują się być niewystarczające w obliczu panujących warunków. Staje się jasne, że teorie oparte na podświadomości, które działały w stabilnym, zachodnim społeczeństwie, są kompletnie nieprzystawalne do brutalnych realiów stanu wojennego. Ta dysonansowa sytuacja sprawia, że Andrews zaczyna wątpić w sens swoich dotychczasowych osiągnięć naukowych.

Pomoc, którą Andrews otrzymuje od nieznajomego Polaka z czerwoną twarzą, jest jak iskra nadziei w tej wrogiej rzeczywistości. Jest to postać symbolizująca ludzką życzliwość i braterstwo, które przetrwały mimo opresji. Pomoc ta, choć niespodziewana, pokazuje, że nawet w najcięższych czasach istnieje możliwość znalezienia wspólnoty i wsparcia.

Uratowanie Andrewsa przez tego życzliwego Polaka ma wielkie znaczenie. Pomoc w odnalezieniu drogi do angielskiej ambasady stanowi symboliczne ocalenie, ale również przypomnienie, że w każdej, nawet najcięższej sytuacji, człowiek potrafi pokazać człowieczeństwo i życzliwość.

Olga Tokarczuk, poprzez opowiadanie "Profesor Andrews w Warszawie", ukazuje nie tylko brutalne warunki życia w PRL-u podczas stanu wojennego, ale również groteskowy i absurdalny obraz tej rzeczywistości. Ta literacka konfrontacja ze światem totalitarnego reżimu jest jednocześnie krytyką i głęboką refleksją nad tym, jak radzić sobie w trudnych czasach.

Dla polskich czytelników, opowieść ta jest ważnym przypomnieniem o trudach przeszłości, ale i przesłaniem o nadziei i człowieczeństwie, które przetrwa nawet w najtrudniejszych warunkach. Andrews, jako obcy, który na własnej skórze doświadcza realiów PRL-u, pozwala nam spojrzeć na ten okres z innej perspektywy. Jego historia podkreśla uniwersalność ludzkich doświadczeń i potrzebę solidarności wobec opresji.

Refleksje nad współczesnością pokazują, że przesłanie Tokarczuk jest nadal aktualne. W dzisiejszym świecie, pełnym konfliktów, podziałów i niepewności, opowieść o Profesorze Andrewsie przypomina o ludzkim dążeniu do przetrwania, dobroci i braterstwa, które są niezmiennymi wartościami, niezależnie od czasów i sytuacji, w jakich się znajdujemy.