Czy o człowieku można powiedzieć, że jest definitywnie dobry lub zły? Rozwiąż problem w odwołaniu do bohaterów Zbrodni i kary oraz innego tekstu kultury

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 6.07.2024 o 10:51

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 6.07.2024 o 10:32

Czy o człowieku można powiedzieć, że jest definitywnie dobry lub zły? Rozwiąż problem w odwołaniu do bohaterów "Zbrodni i kary" oraz innego tekstu kultury

Wprowadzenie do problemu: Kwestia, czy człowiek jest z natury dobry czy zły, stanowi odwieczny dylemat filozoficzny oraz literacki. Przez wieki myśliciele, pisarze i artyści próbowali odpowiedzieć na to pytanie, przedstawiając różnorodne charaktery i sytuacje, w których człowiek ujawnia swoją prawdziwą naturę. Kiedy przyjrzymy się klasykom literatury, takim jak "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego oraz "Opowieść wigilijna" Charlesa Dickensa, dostrzegamy skomplikowaną mozaikę ludzkiej moralności, która nie pozwala na jednoznaczne określenie, czy człowiek może być definitywnie dobry lub zły.

Kontekst historyczny i społeczny: Historia zna wiele przykładów, które można interpretować jako dowody na skrajną naturę człowieka. Wojny, genocydia, okrucieństwa, które wielokrotnie zdarzały się w dziejach ludzkości, świadczą o tym, że człowiek jest zdolny do ekstremalnego zła. Z drugiej strony, czyny heroiczne, altruistyczne gesty pomocy oraz poświęceń wskazują, że człowiek potrafi osiągnąć najwyższy poziom moralnego dobra.

Cel pracy: Celem niniejszej pracy jest analiza koncepcji moralnej natury człowieka w oparciu o dwie kluczowe postacie literackie: Rodiona Raskolnikowa z "Zbrodni i kary" Fiodora Dostojewskiego oraz Ebenezera Scrooge’a z "Opowieści wigilijnej" Charlesa Dickensa. Poprzez szczegółowe przyjrzenie się ich życiu, decyzjom, przemianom oraz kontekstom, w jakich działają, postaramy się odpowiedzieć na pytanie, czy można jednoznacznie określić naturę człowieka.

2. Główna część

Analiza postaci Rodiona Raskolnikowa z „Zbrodni i kary”

Opis postaci: Rodion Raskolnikow jest młodym, ubogim studentem prawa, który mieszka w Petersburgu. Jego życie jest naznaczone biedą, brakiem perspektyw i poczuciem wyobcowania społecznego. Przekonany o swojej wyjątkowości oraz predestynacji do wielkich rzeczy, rozwija teorię, wedle której ludzkość dzieli się na "wyjątkowe jednostki" oraz "masy". W jego mniemaniu, osoby wyjątkowe są ponad moralnością i społecznymi normami.

Morderstwo jako akt zła: Raskolnikow, pragnąc przetestować swoją teorię, dokonuje morderstwa starej lichwiarki Alony Iwanowny, uważanej za człowieka bezwartościowego, który pasożytuje na innych. Przypadkowo, świadkiem zbrodni staje się jej siostra, Lizawieta, którą Raskolnikow również zabija. Ten akt jest jednoznacznym przejawem zła - przekroczeniem moralnych granic, które bohater stara się uzasadnić swoją ideologią.

Moralne dylematy po zbrodni: Po dokonaniu zbrodni, Raskolnikow doświadcza poważnych wyrzutów sumienia i wewnętrznych konfliktów. Jest rozdarty między potrzymywaniem swojej teorii a poczuciem winy, które go dręczy. Dopiero spotkanie z Sonią Marmieładową, prostytutką o głębokim poczuciu moralności, oraz wynikające z niego rozmowy, prowadzą go do uznania winy.

Kara i odkupienie: Ostatecznie Raskolnikow zostaje skazany na zsyłkę na Syberię. Przytłoczony ciężarem moralnym, w końcu przyznaje się do winy i zaczyna proces oczyszczenia. Zsyłka staje się dla niego symbolem pokuty, co wskazuje na możliwość moralnego odrodzenia, mimo wcześniejszych zbrodni. Raskolnikow odkrywa, że nawet człowiek upadły jest zdolny do zmiany i odkupienia swoich win.

Analiza postaci Ebenezera Scrooge’a z „Opowieści wigilijnej”

Opis postaci: Ebenezer Scrooge to starszy, bogaty przedsiębiorca i skąpiec, który licznych lat żył w izolacji i zgorzknieniu. Jego relacje z innymi ludźmi charakteryzują się brakiem empatii i ciepła. Scrooge jest uważany za człowieka bezwzględnie nastawionego na zysk, bez jakichkolwiek skrupułów moralnych.

Złe czyny: Scrooge regularnie źle traktuje swojego pracownika, Boba Cratchita, oraz jest obojętny wobec potrzeb swoich bliskich. Jego skąpstwo i obojętność manifestują się w odmowie pomocy charytatywnej oraz zimnym odnoszeniu się do świąt Bożego Narodzenia, które uważa za stratę czasu i środków.

Przemiana pod wpływem duchów: W noc wigilijną, Scrooge’a odwiedza duch zmarłego wspólnika, Jakuba Marleya, oraz trzy duchy Bożego Narodzenia (przeszłości, teraźniejszości i przyszłości). Wizyty te mają na celu pokazanie mu konsekwencji jego zachowania oraz przyszłego losu, jeśli nie zmieni swojego postępowania.

Odkrycie dobra w sobie: Pod wpływem wizyt duchów, Scrooge przechodzi radykalną przemianę. Zaczyna dostrzegać własne błędy i decyduje się na zmianę swojego życia. Zmienia się z obojętnego skąpca w człowieka pełnego empatii, który wspiera swoich bliskich oraz angażuje się w pomoc potrzebującym. Przemiana Scrooge’a wskazuje, że nawet najbardziej zgorzkniała osoba może odnaleźć w sobie dobro i zmienić swoje postępowanie.

3. Wnioski

Podsumowanie analizy: Postaci Raskolnikowa i Scrooge’a doskonale ilustrują dynamiczny charakter ludzkiej natury. Ukazują, że okoliczności życiowe, doświadczenia oraz wewnętrzne przemyślenia mogą prowadzić człowieka do manifestacji zarówno zła, jak i dobra. Ich postępowanie i zmiany, jakie przechodzą, przeczą tezie, że człowiek może być jednoznacznie określony jako dobry lub zły.

Refleksja filozoficzna: Filozoficzne rozważania na temat natury człowieka wskazują na brak jednoznaczności w jej określaniu. Niezależnie od wrodzonych cech, człowiek jest zdolny do zmiany pod wpływem czynników zewnętrznych i wewnętrznych, co sprawia, że jest bytem skomplikowanym i dynamicznym.

Zaakcentowanie zmienności ludzkiej natury: Literatura, taka jak "Zbrodnia i kara" oraz "Opowieść wigilijna", stanowi lustro skomplikowanej moralności człowieka, prezentując mozaikę cech ludzkich, które ujawniają się w różnych sytuacjach życiowych. Te dzieła literackie pokazują, że ludzka natura nie jest stała, a raczej podlega ciągłym zmianom, będąc jednocześnie zdolnym do najgorszego zła i największego dobra.

4. Zakończenie

Uniwersalny wniosek: Przez pryzmat literackich postaci dostrzegamy, że nie sposób jednoznacznie określić natury człowieka raz na zawsze. Każdy człowiek nosi w sobie potencjał zarówno do dobra, jak i zła, a sytuacje i decyzje życiowe mogą wydobyć różne aspekty jego charakteru.

Moralny apel: Warto, abyśmy byli wrażliwi na okoliczności i działania innych ludzi oraz zastanawiali się nad własnymi postępowaniami i ich konsekwencjami. Refleksja nad naszą moralnością i motywacjami może prowadzić do pozytywnych zmian w naszym życiu.

Otwarte pytanie: Czy jesteśmy w stanie zrozumieć i kontrolować tę skomplikowaną naturę, która kieruje naszymi decyzjami? Zachęcam do dalszych badań i przemyśleń na temat ludzkiej natury w kontekście dojrzewającej literatury oraz filozoficznych dyskusji.