Elementy dramatu antycznego i szekspirowskiego w II cz. Dziadów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.07.2024 o 11:23

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 24.07.2024 o 10:25

"Dziady" Adama Mickiewicza to jedno z najważniejszych dzieł literatury polskiej, które w swojej budowie łączy nowatorskie, romantyczne idee z tradycyjnymi formami literackimi. II część "Dziadów" jest szczególnie interesująca ze względu na elementy dramatu antycznego i szekspirowskiego, które w niej występują. W niniejszym wypracowaniu postaram się przedstawić te elementy oraz przeanalizować ich funkcję i wpływ na konstrukcję oraz treść utworu.

Adam Mickiewicz w "Dziadach" odnosi się do tradycji literackich, z których czerpie inspirację, w tym do dramatu antycznego i szekspirowskiego. Tez mojego wypracowania jest to, że w II części "Dziadów" można znaleźć liczne elementy charakterystyczne dla tych dwóch typów dramatu. Celem niniejszego wypracowania jest analiza tych elementów oraz próba zrozumienia, jak wpływają one na konstrukcję i treść utworu.

Warto zauważyć, że II część "Dziadów" jest skonstruowana w sposób bardzo przypominający dramat antyczny. Jeden z głównych elementów to konstrukcja dialogu i rola chóru. Chór w dramacie antycznym miał za zadanie komentowanie wydarzeń, wyrażanie zbiorowej moralności oraz napędzanie akcji. W "Dziadach" Mickiewicz korzysta z chóru w podobny sposób, gdzie chór pełni funkcję moralizatorską, komentując wydarzenia oraz wyrażając uniwersalne prawdy. Przykładem jest tu Guślarz, który pełni rolę podobną do antycznego choreuta, prowadząc dialogi z duchami oraz chórem. Dialogi te są pełne mądrości ludowych i odwołań do uniwersalnych prawd.

Warto zwrócić uwagę na zasadę trzech jedności (czasu, miejsca i akcji), której przestrzega Mickiewicz w II części "Dziadów". Zasada ta jest charakterystyczna dla dramatu antycznego i polega na ograniczeniu akcji do jednego miejsca, jednego wątku oraz upływu krótkiego czasu. W "Dziadach" cała akcja rozgrywa się w jednym miejscu – w opuszczonej kaplicy – oraz trwa jeden wieczór, kończąc się po północy. Skoncentrowanie na obrzędzie dziadów – zarówno jego przebiegu, jak i emocjach i reakcjach uczestników – sprawia, że fabuła jest zwarte i nie ma wątków pobocznych.

Mickiewicz kreuje również postaci na zasadzie zestawienia kontrastów, co jest widoczne w dramacie antycznym. Przykładem jest tu zestawienie duchów dzieci, które są niewinne i łagodne, z widmem Złego Pana, który symbolizuje zło i niesprawiedliwość. Taka konstrukcja pozwala na ukazanie różnorodności charakterów oraz pozwala lepiej zrozumieć moralne przesłanie utworu. Zestawienie przeciwnych biegunów ukazuje zarówno triumf niewinności, jak i przestrogi przed złymi uczynkami.

Niezwykle istotnym aspektem jest również odwołanie do praw boskich i duchowości, które są głęboko zakorzenione w ludowych wierzeniach i baśniach. Mickiewicz, podobnie jak dramatopisarze antyczni, pokazuje konsekwencje łamania praw boskich. Jednak koncepcja Mickiewicza różni się od antycznego fatum, ponieważ w "Dziadach" większy nacisk kładzie się na osobistą odpowiedzialność oraz moralne przesłanie. Prawdy boskie są ujawniane przez duchy i postacie takie jak Guślarz.

Przechodząc do elementów dramatu szekspirowskiego, Mickiewicz zaczerpnął wiele inspiracji z twórczości Williama Szekspira, szczególnie z jego tragedii "Hamlet". Już na wstępie "Dziadów" natrafiamy na motyw przewodni zaczerpnięty z "Hamleta": „Są dziwy w niebie i na ziemi, o których ani śniło się waszym filozofom”. Motto to wprowadza czytelnika w świat niezwykłości, który jest charakterystyczny zarówno dla "Hamleta", jak i "Dziadów". Motyw zjawiających się duchów i ich przesłania jest kluczowym elementem fabuły II części "Dziadów".

Łączenie realizmu z fantastyką to kolejny motyw charakterystyczny zarówno dla Szekspira, jak i Mickiewicza. W "Dziadach" świat realny (uczestnicy obrzędu) przenika się z zaświatami (duchy zmarłych). Przykładem tego połączenia są odwiedziny dusz zmarłych w kaplicy, które przekazują żywym swoje przesłania oraz ostrzeżenia. Takie połączenie realizmu z fantastyką przyczynia się do budowania napięcia oraz pozwala lepiej zrozumieć przesłanie utworu.

Zaświaty odgrywają kluczową rolę w konstrukcji fabuły "Dziadów". Funkcja dydaktyczna zjaw z zaświatów polega na przekazywaniu żywym konkretnych informacji oraz ukazaniu konsekwencji ich czynów. Misja ducha ojca Hamleta, który ukazuje się swojemu synowi, aby wyjawić prawdę o swojej śmierci i nawoływać do zemsty, jest analogiczna do zadań duchów w "Dziadach", które również przekazują swoje przesłania uczestnikom obrzędu. Tego rodzaju interakcja między zaświatami a rzeczywistością wprowadza elementy dramatyczne oraz moralizatorskie.

Mickiewicz w "Dziadach" sięga także po synkretyzm rodzajowy, łącząc różne gatunki literackie: poezję, epikę i dramat. W II części "Dziadów" można znaleźć fragmenty o charakterze poetyckim oraz momenty inspirowane epiką. Jednym z przykładów jest stylizacja mowy Guślarza, który pełni rolę poetycko-epickiego narratora. Mickiewicz mistrzowsko łączy te gatunki, co pozwala na stworzenie bogatej i wielowymiarowej opowieści.

Postać Widma w "Dziadach" jest kolejnym przykładem kreacji wybitnej jednostki, która wykracza poza ramy rytuału. Widmo, podobnie jak bohaterowie szekspirowscy, wprowadza element napięcia oraz zakłóca rytm obrzędu, co prowadzi do refleksji nad moralnością i etycznymi wyborami. Widmo nie tylko zakłóca obrzęd, ale również wprowadza emocjonalne napięcie oraz ukazuje skomplikowany stosunek Mickiewicza do pojęcia winy i kary. Kreacja tej postaci pozwala także na głębsze zrozumienie przesłania utworu.

Podsumowując, "Dziady" Adama Mickiewicza, a zwłaszcza ich II część, są bogate w elementy dramatów antycznego i szekspirowskiego. Mickiewicz umiejętnie łączy te tradycyjne formy literackie z nowatorskimi rozwiązaniami romantycznymi, co sprawia, że "Dziady" stają się dziełem ponadczasowym. Konstrukcja dialogu, rola chóru, zasada trzech jedności, zestawienie postaci z przeciwnych biegunów, odwołania do praw boskich i duchowości, motyw przewodni, łączenie realizmu z fantastyką, rola zaświatów w fabule, synkretyzm rodzajowy oraz kreacja wybitnej jednostki – wszystkie te elementy mają kluczowe znaczenie dla ogólnej konstrukcji i treści utworu.

Analiza tych elementów pozwala lepiej zrozumieć, dlaczego Mickiewicz zastosował je w "Dziadach" i jakie znaczenie mają one dla ogólnej konstrukcji i sukcesu utworu. "Dziady" są dowodem na to, że Mickiewicz był twórcą, który potrafił łączyć nowoczesność z szacunkiem dla tradycji, co czyni jego dzieło uniwersalnym i ważnym także współcześnie.

Na zakończenie warto podkreślić, że "Dziady" Adama Mickiewicza mają ogromny wpływ na literaturę polską i są dowodem na to, że tradycja i nowoczesność mogą współistnieć w jednym dziele. Zachęcam do dalszej analizy innych dzieł romantycznych, w których również można odnaleźć przenikanie tradycyjnych form literackich, co z pewnością pozwoli na jeszcze lepsze zrozumienie bogactwa literatury romantycznej.