Mendel Gdański - charakterystyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 7.08.2024 o 10:12

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 7.08.2024 o 9:39

„Mendel Gdański” to nowela autorstwa Marii Konopnickiej, znanej głównie z twórczości dla dzieci, ale również z zaangażowania w kwestie społeczne i polityczne. Pochodząca z XIX wieku nowela porusza problematyczne tematy, takie jak antysemityzm oraz nienawiść. Dzieło opowiada historię Mendla Gdańskiego i jego wnuka Jakuba, którzy są Żydami mieszkającymi w Warszawie. Celem tej charakterystyki jest głębsze zrozumienie postaci Mendla Gdańskiego, jego cech charakteru oraz motywacji, które go kierują.

Mendel Gdański, główny bohater noweli, to postać wyjątkowo barwna i kompleksowa. Mendel to mężczyzna w podeszłym wieku, mający 67 lat. Jego imię, Mendel, zostało mu nadane jako piętnastemu dziecku w rodzinie, co samo w sobie świadczy o wielodzietności rodziny żydowskiej. Od wielu lat, dokładnie trzydziestu, zamieszkuje tę samą izbę w warszawskiej kamienicy. Pomimo upływu lat, Mendel zachowuje swojego ducha i energię, co jest wyraźne w jego codziennych działaniach.

Z zawodu Mendel jest introligatorem, prowadzącym własny zakład introligatorski. Pracuje pilnie w swoim małym, skromnym warsztacie, gdzie wyrównuje papier, miesza farby i kleje oraz oprawia książki. Jego praca jest dla niego bardzo ważna, nie tylko jako źródło utrzymania, ale również jako forma wyrażania siebie oraz swojej wcześniejszej przynależności do społeczności żydowskiej, która ceniona była za rękodzieło i pracę rzemieślniczą.

Stosunki Mendla z sąsiadami są na ogół pozytywne. Jest w dobrych relacjach z zegarmistrzem, kobietą prowadzącą stragan oraz sąsiadką, która przynosi mu posiłki. Przed pogromem jego relacje ze społecznością są harmonijne i pełne współpracy. Mendel cieszy się sympatią i wzajemnym szacunkiem ze strony swoich sąsiadów, co sprawia, że jego późniejsze doświadczenia stają się jeszcze bardziej tragiczne i bolesne.

Rodzina jest dla Mendla niezwykle ważna. Po śmierci żony Resii oraz sześciorga synów i córki Liji, która zmarła przy porodzie, Mendel pozostaje z dziesięcioletnim wnukiem Jakubem. Wnuk ten jest dla niego źródłem radości, ale także ogromnej troski, zwłaszcza że jest on chorowity. Mendel dba o Jakuba, starając się go wychowywać w duchu żydowskich tradycji i wartości, które sam ceni. Ich relacja jest pełna miłości i wzajemnego wsparcia.

Cechy charakteru Mendla to przede wszystkim obowiązkowość i pracowitość. Mendel poświęca się codziennym obowiązkom z wielką starannością, unika konfliktów i próbuje żyć w zgodzie z otaczającym go światem. Jest także niezwykle żywotny i energiczny, mimo swojej zaawansowanej starości. Jego siwe włosy i zmarszczki symbolizują doświadczenie i mądrość, które zdobył przez lata. Jednocześnie wciąż zachowuje radość życia i chęć do pracy, co jest godne podziwu.

Duma i świadomość przynależności to kolejne ważne cechy charakteru Mendla. Jest on świadomy swojej tożsamości jako Żyda, ale również jako obywatela Warszawy. Pamięta, ile dobrego zrobił dla społeczności, w której żyje, i ma świadomość swojej wartości. Przypomina wnukowi Jakubowi o ich narodowej i religijnej tożsamości, ucząc go, że najważniejsza jest moralna i etyczna postawa, bez względu na pochodzenie. Mendel dzieli ludzi na dobrych i złych, a nie na podstawie ich narodowości czy wiary.

Wrażliwość Mendla ujawnia się w drobnych gestach, takich jak pragnienie odkupienia zgubionej przez wnuka czapki. Przeżywa głęboko ból związany z pogromem i zdradą, jakie go spotkały. Te emocje są dla niego tym silniejsze, że nie mógł uwierzyć, że coś takiego może się wydarzyć w społeczności, z którą miał tak dobre relacje.

Kiedy dochodzi do pogromu, Mendel początkowo nie wierzy, że może to dotknąć jego samego. Jest przekonany o swojej pozytywnej roli w społeczności i sądzi, że jest chroniony przed prześladowaniami dzięki swojej uczciwości i pracowitości. Mimo to, kiedy staje twarzą w twarz z narastającym tłumem, demonstruje odwagę, konfrontując się z zegarmistrzem i broniąc swojej polskości oraz żydowskiej tożsamości. Jego determinacja i odwaga są imponujące, zwłaszcza w obliczu narastającej groźby.

Relacja Mendla z miastem i społecznością jest skomplikowana. Mendel kocha Warszawę, w której przeżył większość swojego życia. Jego przywiązanie do tego miejsca jest głębokie, a on sam odgrywa istotną rolę w lokalnej społeczności. Jednak pogrom przynosi bolesne przeżycia. Zdrada ze strony sąsiadów jest dla niego ciosem, po którym długo nie może się otrząsnąć. Miłość do miasta zamienia się w rozgoryczenie i żal, które przeżywa jak osobistą stratę.

Mendel przeżywa również swoiste niezrozumienie swoich uczuć przez osoby z zewnątrz, takie jak student broniący Żydów. Pomimo że student stara się bronić społeczności żydowskiej, nie jest w stanie w pełni zrozumieć głębokiego bólu i skomplikowanych emocji, które towarzyszą Mendelowi w obliczu niesprawiedliwości i odrzucenia.

Podsumowując, Mendel Gdański to postać o wyjątkowych cechach charakteru. Jest wzorowym obywatelem, pełnym spokoju i pracowitości. Jego silne wartości rodzinne i duchowe kierują jego życiem, a mimo prześladowań, stara się zachować dumę i wierność swoim ideałom. Pogrom, który go dotyka, ma jednak ogromny wpływ na jego relacje z otaczającym go światem. Mendel traci miłość do miasta, które go odrzuciło, oraz poczucie przynależności do społeczności, która go zdradziła. Postać Mendla Gdańskiego staje się symbolem nieuzasadnionej nienawiści wobec inności, pokazując, jak niesprawiedliwość i nietolerancja mogą dotknąć nawet najbardziej prawych ludzi.

Znaczenie postaci Mendla Gdańskiego w literaturze i społeczeństwie jest nie do przecenienia. Jego historia to przestroga dla przyszłych pokoleń, aby walczyć z antysemityzmem i nietolerancją. Współczesne formy nienawiści i nietolerancji wciąż istnieją, a nauka wynikająca z postawy Mendla pokazuje, jak ważne jest zachowanie wytrwałości w obronie własnej tożsamości i wartości. Nowela Marii Konopnickiej przypomina o znaczeniu miłości, zrozumienia i szacunku w społecznościach, podkreślając, że walka z uprzedzeniami i niesprawiedliwością jest nieustająca.