Ulegać emocjom czy kierować się rozsądkiem – jakiego wyboru dokonują bohaterowie powieści literackich? W argumentacji odwołaj się do wybranej lektury obowiązkowej oraz do innego utworu literackiego.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.08.2024 o 13:15

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 9.08.2024 o 12:29

---

I. Wprowadzenie

Teza: Człowiek jest istotą rozdarta między uczuciem a rozumem, co znajduje odzwierciedlenie również w literaturze.

Cel pracy: Analiza decyzji dwóch bohaterów literackich w kontekście wyboru między emocjami a rozsądkiem.

Definicja kluczowych pojęć: - Emocje: stan uczuciowy wywołujący silne reakcje psychiczne i fizyczne. - Rozsądek: umiejętność oceniania sytuacji w sposób rozważny i stosowny.

II. Analiza postaci Stanisława Wokulskiego

Stanisław Wokulski, bohater "Lalki" Bolesława Prusa, jest postacią o złożonej psychice. W jego postaci splatają się różnorodne cechy typowe zarówno dla romantyka, jak i pozytywisty. Wokulski jest człowiekiem zdolnym do wielkich uniesień serca, ale jednocześnie nie brakuje mu racjonalnych przemyśleń i dążenia do społecznego postępu.

B. Romantyczne uniesienia Wokulskiego

Wokulski w swojej miłości do Izabeli Łęckiej uwidacznia cechy typowe dla romantycznych bohaterów. Postrzega ją przez pryzmat wyidealizowanego obrazu kobiety, jakby była ucieleśnieniem wzorców mickiewiczowskich sonetów. Każde spotkanie z nią jest dla niego źródłem emocjonalnych wzlotów, a jego wewnętrzne dialogi często pokazują walkę między tęsknotą a rzeczywistością. Jego działania, takie jak nauka języków czy udział w aukcji kamienic, mają na celu zbliżenie się do ukochanej, co wyraźnie wskazuje na dominację uczuciowych impulsów nad rozsądkiem.

C. Pozytywistyczne wartości Wokulskiego

Mimo silnych emocji, Wokulski nie jest pozbawiony wartości pozytywistycznych. Jest człowiekiem pracowitym, dążącym do poprawy życia społecznego. Z zaangażowaniem realizuje ideę pracy organicznej i pracy u podstaw, co uwidacznia się w jego działaniach filantropijnych. Jest także zwolennikiem nauki i postępu technologicznego, co pokazuje poprzez swoje inwestycje w sklep. Analiza jego działań wskazuje na racjonalne przesłanki i chęć wprowadzenia zmian społecznych.

D. Konflikt emocji i rozsądku w życiu Wokulskiego

W życiu Wokulskiego emocje i rozsądek często walczą o dominację. Przykładami są jego starania o względy Izabeli, które z jednej strony są racjonalne (na przykład poprzez zdobycie majątku), a z drugiej – romantyczne. Mimo że podejmuje rozsądne kroki, by się do niej zbliżyć, w końcu emocje biorą górę, prowadząc go do decyzji o próbie samobójstwa. W tym przypadku wyraźnie widać, że uczucia uczyniły go niezdolnym do chłodnej oceny sytuacji.

III. Analiza postaci Cezarego Baryki

Cezary Baryka, bohater "Przedwiośnia" Stefana Żeromskiego, dynamicznie przechodzi ewolucję od porywczego młodzieńca do dojrzałego człowieka. Jego postać jest emblematycznym przykładem młodego Polaka, który musi pogodzić osobiste pragnienia z wymaganiami społecznymi. Baryka jest pełen wewnętrznych sprzeczności, co czyni go postacią interesującą z perspektywy analizy konfliktu między emocjami a rozsądkiem.

B. Emocjonalne uniesienia Cezarego

Początkowo Cezary jest pełen młodzieńczych emocji, które skłaniają go do fascynacji socjalizmem. Jest podatny na wpływy rewolucyjnej propagandy, czemu sprzyja jego młodzieńcza wrażliwość na niesprawiedliwość społeczną. Przykładem jest jego entuzjazm związany z rewolucją w Baku, gdzie uczestniczy w rozruchach i podejmuje decyzje pod wpływem chwilowej euforii i zapału.

C. Proces dorastania i dojrzewania rozsądku Baryki

Jednak dorosłość przynosi Cezary'emu coraz więcej doświadczeń, które umożliwiają mu dojrzewanie i rozwinięcie rozsądku. Pobyt w Polsce i konfrontacja z rzeczywistością społeczną zmuszają go do refleksji nad własnymi ideami. Spotkania z różnymi środowiskami, od obozu reformatorskiego po rewolucjonistów, pozwalają mu zobaczyć skomplikowaną rzeczywistość, która wymaga bardziej racjonalnego podejścia. Doświadczenia z Baku oraz Chłodka stanowią fundament jego przyszłego światopoglądu.

D. Wybór między emocjami a rozsądkiem u Baryki

Cezary, w odróżnieniu od Stanisława Wokulskiego, ostatecznie dojrzewa do próby harmonijnego połączenia emocji i rozsądku. Jego mowę przed robotnikami można uznać za skutek świadomych działań wynikających z analizy społecznej sytuacji, co pokazuje jego rozsądek, ale i głęboką empatię - emocjonalny aspekt jego natury. Baryka zdaje się imitować klasycznego bohatera rozdartym między dwoma wartościami, lecz ostatecznie świadomie angażuje się w życie społeczne, starając się zachować balans między uczuciem a zdrowym rozsądkiem.

IV. Porównanie Wokulskiego i Baryki

Obie postacie, Wokulski i Baryka, zmagają się z trudnym wyborem między emocjami a rozsądkiem. Są to bohaterowie rozdarty między pragnieniem działania zgodnie z uczuciami a koniecznością podejmowania racjonalnych decyzji. Jednak ich dojrzewanie i przemiany emocjonalne rozwijają się na różne sposoby.

B. Wnioski z analizy

Stanisław Wokulski często pozwala emocjom dominować nad rozsądkiem, co prowadzi go do tragicznych decyzji. Przykłady z jego życia pokazują, że uczucia nierzadko przejmują kontrolę, czyniąc go niezdolnym do chłodnej oceny sytuacji. Z kolei Cezary Baryka ewoluuje w stronę harmonijnego połączenia emocji i rozsądku, co pozwala mu na świadome uczestnictwo w życiu społecznym. W efekcie, podczas gdy Wokulski daje się ponieść emocjom, Baryka zdobywa umiejętność wyważonego działania.

V. Zakończenie

Literatura często ukazuje ludzkie dylematy i rozterki, obrazując wewnętrzne walki bohaterów między emocjami a rozsądkiem. Analiza postaci Stanisława Wokulskiego i Cezarego Baryki pokazuje, że człowiek jest istotą złożoną, a jego wyborów nie da się łatwo sklasyfikować w kategoriach "rozsądne" lub "emocjonalne". Wokulski zazwyczaj kieruje się uczuciami, co prowadzi do jego tragicznych decyzji, natomiast Baryka dojrzewa do zrównoważonego działania.

B. Refleksja końcowa

Człowiek, podobnie jak bohater literacki, nie jest ani całkowicie racjonalny, ani całkowicie emocjonalny. Decyzje, które podejmuje, są wynikiem zarówno rozsądku, jak i emocji, co sprawia, że każda osoba jest unikalna. Literatura odzwierciedla życie w jego pełni, pokazując, że te dwie siły często współistnieją, nadając kierunek i sens działaniom jednostki. W ten sposób uczymy się, że zarówno emocje, jak i rozsądek mają swoje miejsce w naszym życiu, a ich zrozumienie i pogodzenie może prowadzić do mądrych i zrównoważonych wyborów.