"Zemsta Bolesława Prusa" - streszczenie i problematyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.08.2024 o 8:18

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 17.08.2024 o 7:46

I. Wstęp

Aleksander Głowacki, szerzej znany jako Bolesław Prus, jest jednym z najważniejszych polskich pisarzy pozytywizmu. Urodził się w 1847 roku, a swoją twórczość koncentrował głównie na literaturze obyczajowej oraz tematyce społecznej. Jego teksty są głębokim odzwierciedleniem przemian zachodzących w Polsce w drugiej połowie XIX wieku. Prus, jako zagorzały pozytywista, w swoich utworach propagował wartości takie jak praca u podstaw, edukacja dla wszystkich warstw społecznych oraz postęp technologiczny i naukowy.

Wielka narracja epoki pozytywizmu, w której aktywnie uczestniczył Prus, odchodziła od romantycznych mitów na rzecz realnych problemów społecznych i ekonomicznych. Twórczość Prusa często obejmowała historyczne i współczesne tematy, zagłębiające się w zawiłe losy Polski oraz jej społeczeństwa pod zaborami.

2. Cel wypracowania

Celem tego wypracowania jest przedstawienie i analiza opowiadania Bolesława Prusa "Zemsta". Opowiadanie to może wydawać się nietypowe w kontekście twórczości Prusa, bowiem zawiera wątki futurystyczne i fantastyczne, niemniej jednak jest głęboko zakorzenione w realiach epoki pozytywizmu. Pracując nad streszczeniem opowiadania, a także nad analizą jego problematyki, postaram się ukazać, jak Prus mierzył się z kwestią zemsty w kontekście walki o niepodległość Polski, ilustrując różnice w podejściu do tej kwestii przez różne postaci.

---

II. Zemsta – plan wydarzeń

Opowiadanie rozpoczyna się w paryskiej kawiarni, gdzie spotykają się trzej przyjaciele: Władysław Miler, Zygmunt Goldberg i Jan Czerski. W toku intensywnej dyskusji omawiają, jak najlepiej zemścić się na Prusach za ucisk i krzywdy wyrządzone Polsce. Każdy z nich prezentuje inną filozofię zemsty, co staje się punktem wyjścia dla dalszych wydarzeń.

2. Opinie bohaterów o zemście

Zygmunt Goldberg jest zwolennikiem radykalnych metod, wierzy w konieczność używania przemocy oraz działania sabotażowe. Dla Goldberga przemoc jest jedynym skutecznym narzędziem walki z zaborcą.

Jan Czerski przedstawia inne podejście, zorientowane na rozwój cywilizacyjny, mądrość, pracowitość i cnotę. Uważa, że Polska odzyska niepodległość poprzez moralne i intelektualne przewyższenie swojego wroga.

3. Spotkanie Milera z Ahamkarą

Miler, trawiony dylematem, spotyka tajemniczego mężczyznę o imieniu Iswar Ahamkara, który zaprasza go do rozmowy. Ahamkara, będący hinduskim mędrcem, proponuje Milerowi sprzedaż duszy w zamian za 20-letnią zdolność do wyrządzania krzywdy. Przez tę umowę Miler miałby możliwość siania zamętu i zniszczenia pruskich sił okupacyjnych.

4. Wizja przyszłości

Ahamkara pokazuje Milerowi wizję przyszłości: upadek zaboru pruskiego oraz rozwój Polski. Miler jest świadkiem scen, w których Polska kwitnie jako nowoczesne, dynamicznie rozwijające się państwo. Jednakże, ceną za tę przyszłość jest ogromne cierpienie i śmierć wielu ludzi. Wizja ta konfrontuje Milera z efektami jego upragnionego odwetu.

5. Budzenie się Milera

Na koniec wizji Miler odrzuca propozycję Ahamkary. W tym momencie doświadcza śmiertelnej kary, jednak budzi się nagle w kawiarni. Całość okazuje się snem – głęboko poruszającym doświadczeniem, które radykalnie zmienia jego podejście do zemsty.

---

III. Zemsta – streszczenie

Opowiadanie rozpoczyna się wzajemnym dialogiem trzech bohaterów w paryskiej kawiarni. Władysław Miler, Zygmunt Goldberg i Jan Czerski dyskutują o metodach walki przeciwko pruskim zaborcom. Goldberg swoją agresywną retoryką przypomina rewolucjonistę gotowego posunąć się do największych okrucieństw. Czerski natomiast opowiada się za pokojową drogą – akcentuje potrzebę samorozwoju i pracowitości, widząc w tych wartościach przyszłość Polski.

2. Spotkanie z Ahamkarą

Władysław Miler, pełen niepokoju i wątpliwości, kończy rozmowę w kawiarni i opuszcza lokal. Po drodze natrafia na Ahamkarę, tajemniczego mężczyznę, który wprowadza go do swojego świata. Ahamkara oferuje Milerowi 20-letnią zdolność do wyrządzania krzywd w zamian za jego duszę. Wraz z tą propozycją, hinduski mędrzec prezentuje mu wizję przyszłości – zarówno upadku pruskiego zaborcy, jak i rozkwitu Polski.

3. Reakcja Milera i zakończenie snu

Widząc skutki destrukcyjnej zemsty, Miler odrzuca ofertę Ahamkary. Natychmiast w wizji zostaje uśmiercony, co budzi go z głębokiego snu w kawiarni. Ten koszmar przemienia Milera – z agresywnego zwolennika przemocy przemienia się w człowieka przekonanego o wadze pokojowego i stopniowego rozwoju.

---

IV. Zemsta – bohaterowie

Władysław Miler to główny bohater, inicjator rozmowy o zemście. Przeżywa on głęboką przemianę w toku opowiadania. Na początku pragnie zemsty za wszelką cenę, gotów posłużyć się przemocą. Wizja przyszłości, ukazana przez Ahamkarę, zmienia jego podejście, wprowadzając nowe zrozumienie moralności i wartości społecznych.

2. Zygmunt Goldberg

Goldberg prezentuje radykalne, ekstremistyczne podejście do zemsty. Jest silnym zwolennikiem przemocy i sabotowania pruskiego zaborcy. Jego postać kontrastuje z bardziej umiarkowanym i realistycznym Czerskim, odzwierciedlając różnorodność podejść do walki o niepodległość w epoce pozytywizmu.

3. Jan Czerski

Jan Czerski jest przedstawicielem pozytywistycznych wartości. Wierzy w rozwój cywilizacyjny, pracę u podstaw oraz mądrość i cnotę jako narzędzia do walki z okupantem. Jego postać wnosi do opowiadania perspektywę, która zachęca do myślenia o długoterminowych rozwiązaniach i głębszych zmianach społecznych.

4. Iswar Ahamkara

Iswar Ahamkara to postać symboliczna, reprezentująca mądrość i duchową potęgę. Jako hinduski mędrzec, pełni rolę przewodnika poprzez świat wizji. Jego rola jest kluczowa w przemianie Milera, ukazując mu realne konsekwencje działań opartych na zemście przez przemoc.

---

V. Zemsta – problematyka

W opowiadaniu Bolesława Prusa znajdują się dwa skrajne podejścia do walki o niepodległość: przemoc i rozwój cywilizacyjny. Goldberg propaguje przemoc i sabotaż jako jedyną skuteczną metodę, podczas gdy Czerski podkreśla znaczenie edukacji, pracowitości i moralności. Poprzez te dwie postacie Prus kreśli szerszy kontekst ideologicznych debat swojej epoki.

2. Przesłanie utworu

Prus krytykuje zemstę przez przemoc jako rozwiązanie krótkoterminowe i ostatecznie nieskuteczne. Poprzez przemianę Milera pokazuje, że długotrwały rozwój społeczny i cywilizacyjny jest bardziej opłacalną i moralnie uzasadnioną drogą. Utwór promuje pozytywistyczne wartości, zachęcając do rozważania o długoterminowych konsekwencjach działań.

3. Odzwierciedlenie idei pozytywizmu

Opowiadanie jest głęboko zakorzenione w ideach pozytywizmu, takich jak praca u podstaw, rozwój nauki i edukacji oraz etyka pracy i moralność. Przez złożoność tematyki i psychologiczne napięcia, Prus pokazuje, jak problematyczna jest walka o niepodległość oraz jak ważne są w niej fundamentalne wartości ludzkie.

---

VI. Podsumowanie

"Zemsta" Prusa, choć nietypowa na tle innych jego dzieł, wyróżnia się futurystycznymi elementami w kontekście XIX wieku. Opowiadanie wzbudza refleksję nad moralnością, sposobem kształtowania się społeczeństw oraz różnymi środkami walki o niepodległość. Prowokuje do dyskusji oraz stanowi ważny element dorobku literackiego Prusa.

2. Przesłanie moralne

Opowieść niesie moralne przesłanie, które podkreśla, że rozwój cywilizacyjny i korzystanie z intelektu są bardziej efektywnymi i moralnie właściwymi drogami do pokonania wrogów niż przemoc. To przekonanie pozostaje aktualne nawet w dzisiejszych czasach, kiedy świat zmaga się z różnymi formami przemocy i konfliktów.

3. Znaczenie utworu w kontekście twórczości Prusa

"Zemsta" jest ważnym elementem twórczości Prusa, która, mimo że przeważnie koncentrowała się na realistycznych opisach obyczajowych, nie unikała trudnych problemów społecznych i moralnych. Opowiadanie to pokazuje wszechstronność autora i jego umiejętność poruszania szerokiego spektrum tematów, od trzeźwej rzeczywistości aż po futurystyczne wizje.