Dlaczego według Wyspiańskiego inteligencja nie potrafiła odegrać rzeczywistej roli przywódczej w społeczeństwie?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.08.2024 o 11:36

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 18.08.2024 o 10:45

Dramat "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego to jedno z najważniejszych dzieł polskiej literatury, które wnikliwie przedstawia relacje między różnymi warstwami społecznymi przełomu XIX i XX wieku. Akcja dramatu rozgrywa się w podkrakowskiej wsi Bronowice, gdzie ślub młodopolskiego poety Lucjana Rydla z chłopką Jadwigą Mikołajczykówną staje się okazją do spotkania dwóch odmiennych środowisk: krakowskiej inteligencji i małopolskich chłopów. Główna oś fabuły opiera się na dialogach i interakcjach między przedstawicielami obu grup oraz na licznych symbolicznych i alegorycznych scenach. Poprzez analizę tych interakcji Wyspiański pokazuje, dlaczego inteligencja nie mogła odegrać przywódczej roli w społeczeństwie tamtych czasów.

Teza głosi, iż Wyspiański ukazuje słabość i niezdolność inteligencji do przywództwa poprzez różne aspekty ich życia i działania. Dramat staje się metaforą narodowej przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, a każda z postaci i sytuacji odzwierciedla głębsze prawdy o polskim społeczeństwie.

Podziały społeczne są jedną z głównych przyczyn, dla których inteligencja nie była w stanie odegrać przywódczej roli. Krakowska inteligencja, wywodząca się często ze szlachty, nosiła w sobie poczucie wyższości nad chłopami. Choć na pozór fascynowała się ludowością i chłopomanią, była to jedynie powierzchowna fascynacja. Przykładem jest postać Pana Młodego, który ożenił się z chłopką, ale jego decyzja była raczej kapryszeniem niż rzeczywistym krokiem ku zjednoczeniu społeczności. Małżeństwa z wiejskimi dziewczętami, jak te ukazane w dramacie między Gospodarzem a jego żoną, oraz Panem Młodym i Panną Młodą, nie wynikają z prawdziwego zrozumienia czy miłości, ale raczej z romantycznego wyobrażenia i powierzchownego zainteresowania chłopami.

Brak chęci do działania oraz marazm artystyczny to kolejna przyczyna, dla której inteligencja nie mogła odegrać znaczącej roli. Postać Poety, marzyciela i artysty, idealnie ilustruje ten problem. Poeta pragnie stworzyć wielkie dzieło, głęboko patriotyczne, które poruszyłoby serca Polaków, jednak zamiast realizować swoje plany, ucieka w picie i flirty. Jego marzenia i ambicje pozostają jedynie w sferze wyobrażeń. Symboliczne spotkanie z Rycerzem, Zawiszą Czarnym, ukazuje pustkę w sercach Polaków. Pusta zbroja Rycerza staje się metaforą narodowej bezsilności, pozornego patriotyzmu bez odwagi i gotowości do działania. Poeta, będący symbolem dekadencji i marazmu, nie jest w stanie wyzwolić narodu z letargu.

Dekadencka postawa inteligencji to kolejny aspekt ukazany przez Wyspiańskiego. Dekadentyzm, charakterystyczny dla końca XIX wieku, zakładał przekonanie o nadchodzącym końcu świata i upadku wartości. Skutkowało to poczuciem bezsensu działania, które doprowadziło wielu przedstawicieli inteligencji do ucieczki w pijaństwo, narkotyki i romanse. Dziennikarz jest przykładem osoby, która utraciła wiarę w wartość swojego zawodu. Przyzwyczajony do rutyny pracy, pozbawiony poczucia misji, nie wykorzystywał swoich możliwości, by wpłynąć na losy kraju. W spotkaniu ze Stańczykiem, najbardziej ironiczną postacią XVIII-wiecznej Polski, Dziennikarz otrzymuje kaduceusz – symbol zdolności do komentowania i wpływania na kraj. Jednak, jak pokazuje dramat, brakuje mu odwagi i inicjatywy, by uczynić z tego użytek.

Podsumowując, Wyspiański w "Weselu" ukazuje, że inteligencja nie mogła odegrać przywódczej roli w społeczeństwie z powodu swojego poczucia wyższości, powierzchownego zainteresowania chłopami, braku chęci do działania oraz dekadenckiej postawy. Inteligencja, zamiast być siłą napędową zmian społecznych, stała się grupą, która mimo swojego potencjału, z różnych przyczyn nie była w stanie zjednoczyć narodu i poprowadzić go do walki. "Wesele" pozostaje przestrogą i przypomnieniem o konieczności przełamywania podziałów społecznych oraz o potrzebie rzeczywistego zaangażowania w sprawy narodowe, jeżeli mamy wspólnie budować przyszłość. Wyspiański ukazał pewną diagnozę społeczeństwa, która mimo upływu lat w niektórych aspektach pozostaje aktualna.

Dramat zwraca uwagę na potrzebę współpracy i zrozumienia między różnymi grupami społecznymi jako podstawy do budowy silnego, zjednoczonego narodu. Bez tego inteligencja, mimo swojego potencjału intelektualnego i artystycznego, pozostanie tylko grupą oderwaną od rzeczywistości, niezdolną do skutecznego działania na rzecz dobra publicznego. Poprzez "Wesele" Wyspiański apeluje o refleksję i przemianę społeczną, która wymaga zarówno intelektu, jak i rzeczywistej woli działania.