Symbolika w opowiadaniu Wieża

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.08.2024 o 16:17

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 21.08.2024 o 16:01

Gustaw Herling-Grudziński to jedna z czołowych postaci literatury polskiej XX wieku, znany głównie ze swoich przejmujących relacji i opowiadań o rzeczywistości lagrów oraz wojennych tragediach. Urodzony w 1919 roku w Kielcach, był pisarzem, eseistą i krytykiem literackim, którego twórczość wywarła ogromny wpływ na literaturę polską. Jego życie pełne było zawirowań, a doświadczenia wojenne mocno wpłynęły na jego światopogląd i późniejszą działalność literacką. Po wojnie opuścił Polskę, a w 1956 roku osiadł we Włoszech. „Wieża”, jedno z jego najważniejszych opowiadań, po raz pierwszy została opublikowana w 1958 roku na łamach paryskiej „Kultury”.

„Wieża” jest dziełem, które w sposób przejmujący oddaje tematy samotności i cierpienia, będące uniwersalnymi doświadczeniami dla każdego człowieka. Narracja krąży wokół postaci Lebrosso, trędowatego, który za sprawą swojej choroby zostaje zmuszony do życia w izolacji na szczycie wieży. Jego egzystencja oraz symbolika otaczających go przedmiotów i rzeczywistości stają się kluczowe do zrozumienia głębszych warstw opowiadania. Symbolika, na której opiera się Herling-Grudziński, pozwala czytelnikowi odkryć niejednoznaczne znaczenia tych uniwersalnych ludzkich doświadczeń.

Jednym z najważniejszych symboli w opowiadaniu jest sama wieża. Stanowi ona łącznik pomiędzy niebem a ziemią, co nawiązuje do biblijnego obrazu, gdzie wieża jest symbolem kontaktu boskiego i ludzkiego. Dla Lebrosso wieża staje się przestrzenią odosobnienia, ale także miejscem, w którym symbolicznie zbliża się do Boga. W tej zamkniętej przestrzeni bohater zmaga się z własnymi myślami i cierpieniem, przypominając nam o innych wieżach z literatury i mitologii, które również pełniły funkcję miejsc medytacji, refleksji lub kary. Rola wieży jako świętego miejsca z jednej strony ukazuje pragnienie zbliżenia się do sacrum, z drugiej zaś – odnosi się do symboliki pychy i upadku, przypominając historię wieży Babel. W biblijnym kontekście wieża Babel była symbolem pychy ludzkiej, która prowadziła do katastrofy. U Herlinga-Grudzińskiego wieża, w której zamknięty jest Lebrosso, również nosi znamiona upadku – fizycznego, psychicznego i duchowego.

Krzyż i korona znajdujące się w celi Lebrosso stanowią kolejny ważny symbol. Krzyż jest tradycyjnie związany z cierpieniem i zbawieniem w chrześcijaństwie, a cel, w którym znajduje się zniszczony krzyż, symbolizuje dodatkowo rozpad ludzkiej nadziei i wiarę, które również uległy erozji. Krzyż, pełen rdzy i zniszczenia, oddaje wewnętrzny stan Lebrosso, jego duchową i fizyczną dezintegrację. Symbol Chrystusa jako trędowatego wprowadza czytelnika w głęboką refleksję nad ludzkim cierpieniem, które często przybiera formę męczeństwa. Zniszczona korona cierniowa powraca do biblijnego obrazu ukrzyżowanego Jezusa, będącego uosobieniem cierpienia i odkupienia. To martyrologiczne przedstawienie odnosi się nie tylko do biblijnej narracji, lecz także przypomina o uniwersalnych problemach ludzkich zmagań, poczucia winy, izolacji i próby znalezienia sensu w cierpieniu.

Choroba Lebrosso, trąd, jest używana przez Herlinga-Grudzińskiego jako metafora próby wiary i wytrwałości. Uosabia ona doświadczenie skrajnego cierpienia, które porównywalne jest do biblijnego Hioba, postaci będącej synonimem ekstremalnych prób i niewzruszonej wiary. Trąd, powoli konsumując ciało i życie Lebrosso, staje się metaforą duchowej i egzystencjalnej próby, która przypomina zmagania Hioba. Dzień śmierci Lebrosso, piątek, jest również symboliczny. W religii chrześcijańskiej piątek jest dniem ukrzyżowania Jezusa, co nadaje tym cierpieniom sakralnego wymiaru. Śmierć Lebrosso w piątek to nie tylko końcówka fizycznego cierpienia, ale też finalne połączenie się z doświadczeniem Jezusa, tworząc analogię między losem jednostki a losem boskim.

Zniekształcona i zniszczona rzeźba pielgrzyma świętokrzyskiego, którą spotyka Lebrosso, podkreśla fizyczne i duchowe zniszczenie ludzkiego istnienia. Pielgrzym, z jego zniekształconym ciałem wyrytym w kamieniu, przypomina o cierpieniach fizycznych, jakich doświadczał Lebrosso. Zniszczony kamień jest doskonałą analogią do chorego trądem ciała bohatera. Ikonografia pielgrzyma, z jego zniekształconą postawą, dodatkowo symbolizuje trud i nieustanne zmagania, które towarzyszą ludzkiej egzystencji. Nieustanny ruch i poszukiwanie sensu życia przez pielgrzyma staje się metaforą dla samego Lebrosso, który również poszukuje znaczenia i sensu w swoim cierpieniu. Rzeźba pielgrzyma stanowi odbicie walki Lebrosso, a także symbolizuje osamotnienie w tych zmaganiach. Pielgrzym, jak i Lebrosso, przechodzą przez swoje próby samotnie, przypominając nam, że w najgłębszych cierpieniach człowiek często pozostaje bez wsparcia, tylko z własnymi myślami i wiarą.

Podsumowując rozważania na temat symboliki w „Wieży,” możemy stwierdzić, że Gustaw Herling-Grudziński w swojej narracji umiejętnie korzysta z symboli chrześcijańskich, które nadają opowiadaniu głębszy wymiar duchowy i egzystencjalny. Wieża, krzyż, korona cierniowa oraz postać trędowatego i zniekształcona rzeźba pielgrzyma tworzą skomplikowaną sieć znaczeń, które ukazują uniwersalne problemy człowieka. Symbolika w „Wieży” nie tylko wzbogaca interpretację lektury, ale także pomaga w zrozumieniu ludzkiej kondycji, przypominając o wiecznych zmaganiach z samotnością, cierpieniem i poszukiwaniem sensu.

Symbole wykorzystane przez Herlinga-Grudzińskiego nie tracą na aktualności. Mimo upływu lat, uniwersalne problemy, które porusza w swojej twórczości, pozostają żywe i istotne. Cierpienie, samotność i poszukiwanie sensu to tematy, które są odwieczne i nadal inspirują do refleksji zarówno w kontekście literackim, jak i w codziennym życiu. Opowiadanie „Wieża” to nie tylko studium jednej jednostki, ale także przestroga i refleksja nad losem każdej istoty ludzkiej, która na pewnym etapie swojego życia musi zmierzyć się z pytaniami o znaczenie własnej egzystencji i sens cierpienia.