Realizm i fantastyka. Jaką funkcję pełni przenikanie się konwencji realistycznej i konwencji fantastycznej w tym samym utworze literackim

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 26.08.2024 o 16:49

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 24.08.2024 o 10:36

Temat przenikania się konwencji realistycznej i fantastycznej w literaturze jest niezwykle interesujący, ponieważ otwiera szereg możliwości interpretacyjnych. Realizm, jako metoda literacka, polega na wiernym odtwarzaniu rzeczywistości, przedstawianiu codziennych zdarzeń i prawdziwych miejsc. Natomiast fantastyka wykorzystuje elementy nadprzyrodzone, zjawiska niewytłumaczalne oraz świat wykreowany przez wyobraźnię autora. W literaturze połączenie tych dwóch konwencji otwiera drzwi do zgłębiania głębszych prawd, zakrytych warstw rzeczywistości oraz symbolicznego przedstawienia problemów społecznych czy indywidualnych konfliktów bohaterów. Celem tej pracy jest zrozumienie, dlaczego autorzy decydują się na tego rodzaju połączenie oraz jakie efekty literackie osiągają poprzez przenikanie się realizmu i fantastyki.

Przykład z literatury obowiązkowej: "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego

Jednakże to, co czyni "Wesele" unikalnym, to wprowadzenie do realistycznej historii elementów fantastycznych. Postaci takie jak Wernyhora - legendarny jasnowidz, Widmo, które przynosi prorocze sny, czy chocholi taniec, są elementami fantastycznymi, które niosą ze sobą głębsze, symboliczne znaczenia. Te zjawiska nadprzyrodzone odzwierciedlają duchowy stan narodu, ukazują jego wewnętrzne rozterki, a także polskie słabości i bezczynność. Przenikanie się rzeczywistości z fantastyką w "Weselu" jest narzędziem do ukazania wewnętrznych przeżyć bohaterów oraz społecznych problemów Polski pod zaborami.

Fantastyczne elementy kontrastują z realistycznym tłem, co pozwala Wyspiańskiemu stworzyć wielowarstwowy obraz polskiego społeczeństwa. Zjawiska nadprzyrodzone, takie jak chocholi taniec, symbolizują stagnację i marazm narodu. Wernyhora z kolei jest symbolem nadziei i przyszłej wolności. Przez pryzmat fantastyki autor ukazuje, że prawdziwa zmiana może zacząć się tylko od wewnętrznej przemiany ludzi.

Przykład z literatury innej epoki: "Mistrz i Małgorzata" Michaiła Bułhakowa

Realistyczny obraz Moskwy zdominowanej przez biurokrację, strach i moralny upadek społeczeństwa kontrastuje z fantastycznymi wydarzeniami związanymi z przybyciem Wolanda i jego świty. Fantastyczne postacie, takie jak diaboliczny Woland, jego kot Behemot czy Korowiow, mają nie tylko humorystyczny charakter, ale również stanowią krytykę społeczeństwa Związku Radzieckiego. Fantastyczne wydarzenia ukazywane w powieści pozwalają zobrazować absurdy i dewiacje życia codziennego w totalitarnym systemie.

Poprzez elementy fantastyczne autor demaskuje ludzkie wady, takie jak pycha, samolubstwo, korupcja i brak moralności. Fantastyczne interwencje Wolanda są często scenami groteskowymi, które uwypuklają degradację społeczną, a sceny paradoksalne ukazują absurdalność rzeczywistości. Przenikanie się konwencji realizmu i fantastyki w tej powieści jest więc środkiem artystycznym do krytyki politycznej i społecznej sytuacji, a także do ukazania duchowej kondycji indywidualnego człowieka w opresyjnym systemie.

Przykład z literatury innej epoki: "Kordian" Juliusza Słowackiego

"Kordian" to opowieść o młodym człowieku, który poszukuje sensu życia i swojego miejsca w świecie. Na jego drodze pełnej duchowych doświadczeń pojawiają się elementy fantastyczne, takie jak symboliczne widzenia i metafizyczne wędrówki, np. sabat czarownic na Mont Blanc. Te elementy fantastyczne są kontrastowane z realistycznymi doświadczeniami Kordiana, który zmaga się z wewnętrznymi konfliktami i rozczarowaniem światem.

Fantastyczne wizje i postacie w utworze symbolizują wewnętrzne rozterki i duchowe dylematy bohatera, pokazując jego ewolucję emocjonalną i intelektualną. Słowacki wykorzystuje fantastykę do ukazania transcendentnej rzeczywistości, której Kordian próbuje dotknąć, szukając oświecenia i prawdy. Fantastyczne elementy w utworze pełnią funkcję projekcji duchowej podróży i są nośnikiem głębszych filozoficznych i moralnych przesłań.

Przykład baśni: "Czerwony Kapturek" Charles’a Perraulta

Wilk w "Czerwonym Kapturku" symbolizuje realne zagrożenia i niebezpieczeństwa, z którymi dziecko może się spotkać w prawdziwym życiu. Poprzez postać wilka, bajka przekazuje moralne nauki dotyczące ostrożności i nieufności wobec nieznajomych. Fantastyczne elementy umożliwiają ukrycie tych prostych, ale ważnych nauk w formie atrakcyjnej dla dzieci. Dzięki temu historia staje się pamiętna i przejmująca, jednocześnie ucząc cennych wartości życiowych.

Podsumowanie

Realizm w literaturze odsłania codzienną rzeczywistość, natomiast fantastyka dodaje jej wymiaru metaforycznego, pozwalając czytelnikom na doświadczenie świata z nowych perspektyw. W "Weselu" Wyspiański ukazuje duchowe życie narodu, w "Mistrzu i Małgorzacie" Bułhakow krytykuje społeczeństwo poprzez groteskę, w "Kordianie" Słowacki przedstawia duchową ewolucję bohatera, a w "Czerwonym Kapturku" Perrault uczy podstawowych wartości moralnych.

Zachęcam do dalszych badań nad tym zjawiskiem i refleksji nad znaczeniem fantastyki w literaturze współczesnej, która odkrywa prawdę o człowieku przez pryzmat literackich metafor. Przenikanie się konwencji realistycznej i fantastycznej to nie tylko środek stylistyczny, ale również sposób na zrozumienie nas samych oraz otaczającego nas świata.