Tomasz Judym i Cezary Baryka - charakterystyka porównawcza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.08.2024 o 8:17

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 29.08.2024 o 7:56

Literatura polska obfituje w wyraziste postaci, które są nośnikami głębokich wartości i refleksji nad kondycją człowieka w różnych okresach historycznych. Stefan Żeromski, jeden z najważniejszych polskich pisarzy przełomu XIX i XX wieku, stworzył dwie takie postacie w swoich powieściach: Tomasza Judyma w „Ludziach bezdomnych” oraz Cezarego Barykę w „Przedwiośniu”. Obaj bohaterowie mimo różnic w pochodzeniu, doświadczeniach i charakterach, są ambasadorami idei społecznego zaangażowania i poszukiwania swojego miejsca w świecie. Ich losy są mocno zakorzenione w kontekście historycznym swoich czasów, co jeszcze bardziej uwydatnia różnice i podobieństwa między nimi.

Akcja „Ludzi bezdomnych” rozgrywa się w latach 90. XIX wieku, w okresie dynamicznych przemian społeczno-ekonomicznych. To czas, gdy Polska, rozdarta pod zaborami, dopiero zaczyna marzyć o niepodległości. Tomasz Judym działa w rzeczywistości naznaczonej biedą, zaniedbaniem oraz brakiem dostępu do podstawowych usług medycznych i edukacyjnych. Z kolei „Przedwiośnie” obejmuje lata 1914-1919, czyli okres I wojny światowej oraz rewolucji bolszewickiej, kończąc na początkach niepodległej Polski. Cezary Baryka, młody bohater powieści, żyje w czasach ogromnych nadziei, chaosu społecznego, przemocy i odkrywania nowych form rządzenia i organizacji życia społecznego.

Tomasz Judym pochodzi z ubogiej rodziny warszawskiego szewca. Jego dzieciństwo było naznaczone ubóstwem, chorobą matki i alkoholizmem ojca. Dorastając w wilgotnej suterenie, Judym z bliska widział ludzkie cierpienie i nędzę, co głęboko wpłynęło na jego późniejsze wybory. Relacje z bratem Wiktorem, który kontynuował rodzinny fach, także były trudne, pełne napięć związanych z różnicą ich społecznych aspiracji i życiowych wyborów. W odróżnieniu od Tomasza, Cezary Baryka wywodził się z rodziny szlachecko-inteligenckiej, żyjącej w dostatku w Baku, które wówczas należało do Rosji. Dorastał w luksusach, ciesząc się swobodą, zwłaszcza pod nieobecność ojca, który walczył na froncie. Relacje z nadopiekuńczą matką, pełne miłości i troski, różniły się diametralnie od surowego i trudnego dzieciństwa Judyma.

Edukacja była dla obu bohaterów kluczowa, choć droga do niej była odmienna. Tomasz Judym, mimo przeciwności losu, z niebywałą determinacją dążył do wykształcenia. Był ambitny, a jego droga przez trudne dzieciństwo, złe traktowanie przez ciotkę, aż po pomoc ze strony studenta-lokatora, ukazuje jego upór i pragnienie wyjścia z ubóstwa. Ukończył szkołę średnią i studia medyczne oraz odbył praktyki w Paryżu, co było jego ogromnym osiągnięciem. Z kolei Cezary Baryka, mimo że miał wszelkie możliwości, w młodości nie przykładł się do nauki. Dopiero po burzliwych wydarzeniach rewolucji bolszewickiej oraz wsparciu swojego ojca Seweryna, odzyskał poczucie celu i postanowił studiować medycynę w Polsce.

Cele życiowe Tomasza Judyma były jasno zdefiniowane: walka z materializmem i obojętnością na los ubogich. Pragnął spłacić "dług wobec społeczeństwa" poprzez poprawę warunków życia najbiedniejszych. Jego życie zawodowe i osobiste były podporządkowane tej misji. Judym nieustannie zmagał się z przeciwnościami, zarówno ze strony środowiska medycznego, jak i społecznego. Ideał pracy organicznej i pracy u podstaw stanowiły trzon jego działań, czego dowodem jest jego praca w uzdrowisku w Cisach, gdzie walczył o usprawnienie warunków sanitarnych dla biedoty. Cezary Baryka z kolei przechodził przez różne fazy poszukiwań własnego miejsca w świecie. Po traumatycznych przeżyciach rewolucji w Baku, przybył do Polski pełen nadziei na lepsze życie. Jednak rzeczywistość powojenna przyniosła mu rozczarowanie. Przez swoje kontakty z różnymi ideologiami i ludźmi, przechodził przemianę z naiwnego rewolucjonisty w odpowiedzialnego młodzieńca, poszukującego nowego światopoglądu i miejsca w odradzającej się Polsce.

Rozwój osobowości Tomasza Judyma był bardziej statyczny, w sensie że od początku był dojrzałym mężczyzną z wyraźnie określonymi celami i wartościami. Był gotów poświęcić swoje osobiste szczęście dla realizacji ideałów. Natomiast Cezary Baryka to dynamiczny bohater, który z niedojrzałego chłopca staje się odpowiedzialnym, ale rozczarowanym mężczyzną. Jego zmienność w poglądach i ciągłe poszukiwania nowego światopoglądu czynią go postacią pełną sprzeczności, odbijającą skomplikowaną rzeczywistość swojego czasu.

Kwestie miłości i relacji międzyludzkich także ujawniają istotne różnice między bohaterami. Tomasz Judym zakochał się w Joasi Podborskiej, ale jego wybory życiowe wprowadziły komplikacje w ich relacji. Miłość do Joasi była dla Judyma ważna, ale ostatecznie zdecydował się na rozstanie, uznając, że osobiste szczęście musi ustąpić przed jego misją społeczną. Cezary Baryka z kolei doświadczał miłosnych perypetii przede wszystkim w Nawłoci, gdzie wplątał się w skandaliczne i nieodpowiedzialne związki z trzema kobietami: Wandą, Karoliną i Laurą. Jego relacje były pełne flirtów i namiętności, ale także braku dojrzałości i odpowiedzialności, co prowadziło do licznych konfliktów i tragedii.

Mimo wielu różnic, Tomasza Judyma i Cezarego Barykę łączą pewne wspólne cechy. Obaj wyrażają swoje opinie bez względu na reakcje otoczenia, co często prowadzi do ich izolacji społecznej. Zarówno Judym, jak i Baryka, odczuwają również brak stabilnego miejsca, które mogliby nazwać domem. Motywy tułaczki i poszukiwania swojego miejsca w świecie są kluczowe w narracji obu powieści. Bohaterowie Żeromskiego, choć różni pod względem doświadczeń i celów, są w gruncie rzeczy poszukiwaczami, którzy próbują znaleźć sens i kierunek w życiu w obliczu dynamicznych i często nieprzyjaznych warunków historycznych.

Podsumowując, Tomasz Judym i Cezary Baryka to bohaterowie, którzy mimo różnic, pokazują dwie strony tego samego medalu: zmagania jednostki z rzeczywistością społeczną i historyczną swoich czasów. Judym, z wyraźnie ukształtowaną osobowością, działa z ideologicznym zaangażowaniem, gotów poświęcić swoje osobiste szczęście dla wyższego celu. Baryka, dynamicznie rozwijający się charakter, przechodzi przez różne etapy poszukiwań i rozczarowań, starając się odnaleźć swoje miejsce w nowej rzeczywistości powojennej Polski. Obaj bohaterowie, choć różni, symbolizują metaforyczny „brak domu”, będący centralnym motywem powieści Żeromskiego. To właśnie ten element – nieustanne poszukiwanie tożsamości, stabilności i sensu – czyni ich postaciami uniwersalnymi i ponadczasowymi.