Noc listopadowa - streszczenie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.08.2024 o 19:59

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 30.08.2024 o 19:24

Stanisław Wyspiański, jeden z czołowych polskich dramatopisarzy, malarzy i autorów wielu wybitnych dzieł literackich, stworzył utwór "Noc listopadowa", który stanowi ważne dzieło w kanonie polskiej literatury. Dramat ten, napisany w latach 1901-1904, nawiązuje bezpośrednio do wydarzeń Powstania Listopadowego, które wybuchło w listopadzie 1830 roku w Warszawie jako polskie powstanie narodowe przeciw Rosji. Premiera dzieła miała miejsce 28 listopada 1908 roku, po śmierci autora.

Akcja dramatu rozpoczyna się w Warszawie, w Szkole Podchorążych Piechoty, gdzie bogini Pallas (Atena) zapowiada bohaterską walkę Polaków przeciwko carskiej tyranii. Piotr Wysocki daje sygnał do rozpoczęcia powstania, co staje się katalizatorem dla dalszych wydarzeń dramatycznych. W następnej scenie, w Belwederze, wielki książę Konstanty, dowodzący wojskami rosyjskimi, ignoruje pierwsze doniesienia o zamieszkach w mieście. Jednak powstańcy zdobywają Belweder, co stanowi istotny moment powstania i wzbudza niepokój wśród rosyjskich dowódców.

Dramat kontynuuje swoje narrację w teatrze, gdzie powstańcy, inspirowani inscenizacją „Fausta” Goethego, starają się zorganizować dowództwo. Generał Józef Chłopicki, cieszący się ogromnym autorytetem, odmawia przyjęcia dowództwa, co dodatkowo komplikuje sytuację. Na ulicach Warszawy wybuchają walki, w których ginie wielu Polaków i Rosjan. Powstanie zyskuje nowy wymiar, kiedy Pallas przepowiada odzyskanie niepodległości przez Polskę, choć nie bez dalszych ofiar.

W końcowej części dramatu zjawiska nadprzyrodzone, takie jak dusze poległych zabierane przez Hermesa, dodają utworowi mistycznego kolorytu. Pallas otrzymuje rozkaz od Zeusa, aby się wycofać, co symbolicznie oznacza, że walka o niepodległość Polski będzie długa i ciężka.

Przystępując do szczegółowego streszczenia, drama zaczyna się od sceny w Szkole Podchorążych Piechoty, wieczorem 29 listopada 1830 roku, na krótko przed wybuchem powstania. Pallas przybywa do Warszawy i rozdaje polecenia boginiom, przygotowując je na nadchodzące wydarzenia. Wysocki, pełen zapału i determinacji, nawołuje podchorążych do walki, przedstawiając taktyczne plany powstania. Pod pomnikiem Jana III Sobieskiego gromadzą się studenci i literaci, oczekując sygnału do działania. Tym razem to także Ares, bóg wojny, pojawia się w Warszawie, podkreślając wagę nadchodzących wydarzeń.

W salonie Belwederu, wielki książę Konstanty oraz jego żona Joanna Grudzińska są świadkami zapowiedzi nadchodzących zamieszek. Generał Kuruta i Gendre informują o narastającym niepokoju, lecz Konstanty, przekonany o swojej potędze, ignoruje te ostrzeżenia. Zdenerwowana Joanna mdleje, a pojawienie się Makrota, agenata cara, tylko potwierdza lekceważące nastawienie członków dworu. Konstanty, widząc zamieszanie, decyduje się na sen, bagatelizując powagę sytuacji.

Pod pomnikiem Jana III Sobieskiego, powstańcy czekają na sygnał od Wysockiego, obnażając różne spojrzenia na nadchodzącą walkę. W międzyczasie Demeter i Kora, boginie związane z płodnością i odrodzeniem, wizytują scenę, oferując symboliczne przesłania o losie i śmierci jako wiecznym cyklu natury. Powstańcy, zdeterminowani, ruszają na Belweder, gotowi stawić czoła wrogowi.

Gdy powstańcy wkraczają do Belwederu, sytuacja przybiera na intensywności. W trakcie walk giną Gendre oraz Lubowidzki, a Konstanty wydaje dramatyczne rozkazy zniszczenia Warszawy. Joanna wskazuje powstańcom drogę, symbolicznie wspierając ich działania.

W Teatrze Rozmaitości trwa przedstawienie inspirowane „Faustem” Goethego. Satyrowie wyśmiewają Konstantego, a Nike nawołuje do walki z bronią w ręku, symbolizując patriotycznego ducha narodu. Chłopicki początkowo dowodzi, lecz później podchorążowie zwracają się ku Dąbrowskiemu. Nike przepowiada ucieczkę Konstantego i dalszą walkę o niepodległość, co staje się przewodnią myślą powstania.

Joachim Lelewel, historyk i polityk, w swoim mieszkaniu zmaga się z wewnętrznymi dylematami, odmawiając zwołania rządu. Hermes, boski posłaniec, przynosi wieści o zmarłym ojcu Lelewela, pogłębiając jego zmartwienia. Nike wzywa Lelewela do działania, podkreślając wagę jego decyzji dla przyszłości narodu.

W kolejnym etapie dramatycznych wydarzeń, na Krakowskim Przedmieściu, dochodzi do konfliktu między Wysockim a Potockim, ilustrującego różnorodność opinii na temat udziału w powstaniu. Walki z rosyjskim patrolem kończą się tragicznie dla Potockiego i młodego Gendre’a, podkreślając brutalność i chaos.

W Parku Łazienkowskim Ares triumfuje, a Joanna, zakochana w Aresie, słucha przepowiedni Kory o przyszłej wolności Polski. Joanna popada w rozpacz, jednak nadzieja na przyszłość staje się wyraźnym przesłaniem dramatu.

Scena przenosi się do Teatru Stanisława Augusta, gdzie dusze poległych zbierają się, aby zostać zabrane przez Hermesa na łódź Charona. Pallas otrzymuje rozkaz od Zeusa, aby się wycofać, co symbolizuje długotrwałą walkę o wolność.

W Alejach Ujazdowskich, wielki książę Konstanty wydaje dalsze rozkazy, a Joanna majaczy o Aresie, w stanie skrajnego wycieńczenia. Generał Wincenty Krasiński pragnie zakończyć rozlew krwi, natomiast wielki książę i Łukasiński starają się symbolicznie przesłuchać, przechodząc przez symboliczne procesy. Łukasiński, pełen nadziei na przyszłość, walczy o swój sen o odzyskaniu niepodległości, podczas gdy rosyjscy żołnierze wkraczają do Warszawy, pieczętując tym samym klęskę powstania.

Podsumowując, „Noc listopadowa” jest dramatycznym zapisem losów powstańców listopadowych, pełnym symboliki i nawiązań mitologicznych. Wyspiański zręcznie łączy historię z mitem, ukazując dramatyczny los powstańców, ich bohaterstwo i poświęcenie. Stworzył dzieło pełne wzruszeń, które do dziś jest niezastąpionym elementem literatury narodowej, przypominając o ważnych wydarzeniach w historii Polski oraz podkreślając uniwersalną walkę o wolność i sprawiedliwość.