Realizm i fantastyka. Rozważ, jaką funkcję pełni przenikanie się konwencji realistycznej i konwencji fantastycznej w tym samym utworze literackim. W pracy odwołaj się do: wybranej lektury obowiązkowej, innych utworów literackich z dwóch różnych epok oraz

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.08.2024 o 14:23

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 30.08.2024 o 13:40

Przenikanie się konwencji realistycznej i konwencji fantastycznej w literaturze pełni funkcję głębszego przekazu ukrytego znaczenia oraz ilustracji skomplikowanej rzeczywistości. Elementy fantastyczne w literaturze, filmie czy innych aspektach kultury często mają na celu przyciągnięcie uwagi, pobudzenie wyobraźni czy też ilustrację pewnych prawd w bardziej przystępny sposób. Od starożytności po współczesność, fantastyka jest narzędziem, które pomaga literatom przekazywać niewyrażalne bezpośrednio prawdy. Różne formy literackie, takie jak dramaty, powieści czy baśnie, ukazują tę specyfikę przenikania się konwencji realistycznej i fantastycznej, co prowadzi do głębszego zrozumienia rzeczywistości przez odbiorców.

"I. Analiza "Wesela" Stanisława Wyspiańskiego

Stanisław Wyspiański w swoim dramacie "Wesele" osadził akcję w rzeczywistych wydarzeniach, które miały miejsce podczas wesela we wsi Bronowice. To wydarzenie przekształcił w wielowymiarowy dramat symboliczny. Na powierzchni, "Wesele" wydaje się być realistycznym opisem wiejskiego wesela, w którym uczestniczą znane postacie ówczesnej inteligencji i chłopstwa. Jednak już od początku widoczne są elementy fantastyczne, które przenikają się z realnymi wydarzeniami.

Elementy fantastyczne w "Weselu" odgrywają kluczową rolę. W utworze pojawiają się zjawiska i postaci takie jak Chochoł, Wernyhora czy Rycerz, które nie mają bezpośredniego związku z rzeczywistym światem. Wędrówka Chochoła przez scenę symbolizuje stagnację narodową, a postać Wernyhory, legendarnego wieszcza, nawiązuje do marzeń o odzyskaniu niepodległości. Symboliczne oddanie wewnętrznych przeżyć bohaterów, jak i skomplikowanych prawd społecznych i politycznych, jest możliwe właśnie dzięki elementom fantastycznym.

Elementy te nie tylko ukazują duchowe życie narodu, ale także projekcję wewnętrznych przeżyć bohaterów. Przykładowo, taniec chocholi nie jest tylko kaprysem fantazji autora, ale metaforą stagnacji narodowej. W ten sposób realne wydarzenia weselne stają się tłem dla ukazania skomplikowanej rzeczywistości narodowej i psychologicznej.

II. Analiza "Mistrza i Małgorzaty" Michaiła Bułhakowa

"Mistrz i Małgorzata" Michaiła Bułhakowa jest znakomitym przykładem powieści, w której realizm przeplata się z fantastyką. Akcja rozgrywa się w Moskwie lat 30. XX wieku, stolicy ZSRR, jednak obecność trupie Wolanda nadaje utworowi wymiaru metafizycznego. Postacie takie jak Woland, Korowiow czy Behemot reprezentują siły zła, które przenikają rzeczywistość Moskwy, kładąc na nią groteskowy cień.

Elementy fantastyczne, takie jak komiczne i absurdalne sceny, stanowią kontrast do rzeczywistości ZSRR, pełnej podłości i korupcji. Fantastyczne postaci, działając w ramach rzeczywistości Moskwy, uwydatniają prawdy o tej rzeczywistości. To, co wydaje się śmieszne i absurdalne, często okazuje się być realistycznym odzwierciedleniem międzywojennego ZSRR. Komedia, ironia i farsa stają się narzędziami krytyki społecznej, ukazującymi groteskowy wymiar totalitarnego systemu.

Wiele elementów fantastycznych w "Mistrzu i Małgorzacie" pełni funkcję kontrastu między złem ludzkim a złem metafizycznym. Sceny, w których Woland i jego świta wprowadzają chaos i komizm, nadają utworowi metafizycznego wymiaru. Jednocześnie kierują uwagę na wszechogarniającą zgniliznę społeczeństwa, ukazując, że realna rzeczywistość bywa czasem bardziej groteskowa niż najśmielsze fantazje.

III. Analiza "Kordiana" Juliusza Słowackiego

"Kordian" Juliusza Słowackiego jest przykładem romantycznego dramatu, który łączy w sobie elementy realistyczne i fantastyczne. Akcja toczy się w rzeczywistości XIX-wiecznej Polski, a zarazem przenosi czytelnika w sferę duchowych poszukiwań i ideowych wędrówek bohatera. Kordian, wędrując po świecie i przeżywając wewnętrzną walkę, styka się z postaciami fantastycznymi, takimi jak szatan przebrany za Doktora czy zjawiskami wizyjnymi na Mont Blanc.

Elementy fantastyczne w "Kordianie" mają na celu ilustrowanie wewnętrznych konfliktów bohatera i jego duchowych poszukiwań. Szatan jako Doktor symbolizuje kuszenie i wewnętrzną walkę między dobrem a złem, natomiast widziadła na Mont Blanc to ukazanie wyniesienia się ponad rzeczywistość ku większym ideom. Fantastyka w tym przypadku staje się środkiem do ukazania wewnętrznych przeżyć bohatera, które w realistycznym ujęciu mogłyby pozostać niewidoczne.

Walce dobra ze złem, obecnej w "Kordianie", towarzyszą metafizyczne elementy, które podkreślają dramatyzm tych starć. Przenikanie się tych konwencji umożliwia Słowackiemu ukazanie skomplikowanej rzeczywistości duchowej, a także nadanie utworowi uniwersalnego wymiaru.

IV. Analiza bajki "Czerwony Kapturek" Charles’a Perraulta

"Czerwony Kapturek" Charles'a Perraulta jest klasycznym przykładem baśni, która łączy elementy realistyczne z fantastycznymi. Choć akcja rozgrywa się w prostym, realnym świecie, obecność gadającego wilka wprowadza element fantastyczny, który ma głębsze znaczenie symboliczne i dydaktyczne.

Fantastyczny wilk nie tylko nadaje baśni dramatyzmu, ale pełni również funkcję ostrzeżenia przed niebezpieczeństwami czyhającymi na młode osoby. Jest on symbolem drapieżnika, przedstawiającego realne zagrożenia w sposób przystępny i zrozumiały dla dzieci. Archetyp wilka odwołuje się do ludzkiej instynktownej ostrożności, a baśń jako nośnik społecznych i moralnych wartości staje się narzędziem nauczania o życiowych niebezpieczeństwach.

Wilk w "Czerwonym Kapturku" to także typowy przykład postaci, której obecność wprowadza elementy grozy i napięcia, co sprawia, że historia jest bardziej wciągająca dla młodego czytelnika. Dzięki obecności fantastycznych elementów, baśń nie tylko bawi, ale i uczy.

V. Porównanie współczesnej fantastyki

Współczesna fantastyka, zarówno w literaturze, jak i w filmie, często wykorzystuje przenikanie się elementów realistycznych i fantastycznych w celu głębszego zrozumienia prawd o ludzkości. Przykłady współczesnych utworów w tej konwencji to filmy o herosach, hobbitach czy gigantycznych potworach. Często te opowieści ukazują świat w sposób odbiegający od realiów, by lepiej zobrazować uniwersalne prawdy o ludzkiej naturze.

Funkcja elementów fantastycznych we współczesnych utworach jest różnorodna. Przede wszystkim umożliwiają one odkrywanie prawd o ludzkości w bardziej przystępny i atrakcyjny sposób. Przeplatanie rzeczywistości z fantazją ułatwia kontrastowanie realnych problemów z wyimaginowanymi sytuacjami, co może prowadzić do głębszego zrozumienia istoty tych problemów.

Rola mitu i symboliki w zrozumieniu świata i siebie nie traci na znaczeniu, a nawet zyskuje nowe formy ekspresji. Mitologiczne elementy, takie jak herosi czy potwory, często symbolizują ludzkie cechy lub problemy społeczne, a ich obecność w literaturze i filmie fantastycznym pomaga odbiorcom lepiej zrozumieć skomplikowaną rzeczywistość.

VI. Podsumowanie

Przenikanie się konwencji realistycznej i fantastycznej w literaturze pełni kluczową funkcję - pomaga na głębsze zrozumienie rzeczywistości, umożliwiając autorom przekazanie skomplikowanych prawd w bardziej zrozumiały i przystępny sposób. Omówione utwory "Wesele", "Mistrz i Małgorzata", "Kordian" i "Czerwony Kapturek" pokazują, że elementy fantastyczne mogą wzbogacić symbolikę dzieła, ukazać wewnętrzne przeżycia bohaterów oraz zilustrować konkretną rzeczywistość społeczną i polityczną.

Fantastyka, będąc narzędziem literackim, od starożytności po współczesność, pomaga w przekazywaniu tego, co niewyrażalne bezpośrednio: ukrytych znaczeń, prawd moralnych i społecznych problemów. Dzięki niej dzieła literackie stają się bardziej zrozumiałe i głęboko oddziałują na odbiorcę, łącząc w sobie elementy realistyczne i fantastyczne w sposób, który skłania do refleksji i zastanowienia się nad głębią przedstawionej rzeczywistości.