Czy zemsta może śmieszyć współczesnego czytelnika? Kłamstwo nie popłaca: odwołania do "Zemsty" Fredry oraz innych lektur.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 23.04.2025 o 17:44

Rodzaj zadania: Wypracowanie z historii

Dodane: 11.04.2025 o 20:59

Aleksander Fredro to jeden z najważniejszych polskich dramatopisarzy, którego utwory do dziś są czytane i wystawiane na scenach zarówno w Polsce, jak i za granicą. Jednym z jego najbardziej znanych dzieł jest komedia „Zemsta”. Utwór ten, napisany w XIX wieku, łączy w sobie elementy komedii, dramatu i satyry, zachwycając czytelników swoją wartkością akcji, żywymi dialogami oraz głęboką psychologią postaci. Zastanówmy się zatem, czy zemsta opisana przez Fredrę może śmieszyć współczesnego czytelnika i jakie pouczenia płyną z tej opowieści w kontekście prawdy i kłamstwa.

Historia przedstawiona w „Zemście” to opowieść o dwóch zwaśnionych szlachcicach, Rejencie Milczku i Cześniku Raptusiewiczu, którzy toczą ze sobą odwieczny spór o mur graniczny. Ich konflikt jest na pozór błahy, ale oba rody podchodzą do niego z gorliwością i zaciętością, które zadziwiają i bawią jednocześnie. Fredro ukazuje tu w humorystyczny sposób absurditet sytuacji oraz małostkowość bohaterów, którzy nie potrafią dojść do porozumienia z powodu własnej dumy i uporu. Komizm sytuacyjny oraz językowy, charakterystyczny dla Fredry, sprawia, że mimo powagi pewnych sytuacji, czytelnik nie może powstrzymać się od śmiechu.

Zemsta w komedii Fredry przybiera formę groteskową. Bohaterowie posługują się intrygami, drobnymi złośliwościami i fortelami, nie dostrzegając własnej śmieszności. Przykładem jest tutaj chociażby postać Papkina, którego chęć zemsty i zdobycia ręki Podstoliny prowadzona jest w sposób tak nieporadny i prześmieszny, że wzbudza śmiech. Fredro potrafi doskonale wyważyć elementy satyryczne, które nawet dziś potrafią śmieszyć czytelnika. Współczesny odbiorca jest świadomy, że podobne konflikty, przesadzone reakcje i duszpasterstwo małych wojenek są nadal obecne w życiu społecznym, politycznym czy nawet osobistym.

Jednak w „Zemście” nie tylko humor i śmiech pełnią ważną rolę. Utwór niesie ze sobą uniwersalne przesłanie dotyczące prawdy i kłamstwa. Bohaterowie, zwłaszcza Cześnik i Rejent, posługują się nieprawdą, intrygami i zmanipulowanymi wiadomościami, by osiągnąć swoje cele. W ten sposób Fredro odsłania przed czytelnikiem niebezpieczeństwa, jakie niesie za sobą kłamstwo i manipulacja. Przykład Papkina, który chwali się swoimi wymyślonymi osiągnięciami i przygodami, pokazuje, że kłamstwo nigdy nie jest skutecznym środkiem do osiągnięcia trwałego sukcesu. Ostatecznie, jego intrygi i kłamstwa prowadzą do tego, że staje się pośmiewiskiem dla innych postaci.

Kłamstwo ma również negatywne skutki w innych literackich dziełach, na przykład w „Balladynie” Juliusza Słowackiego. W tej tragedii główna bohaterka, Balladyna, posuwa się do morderstwa i kłamstwa, by zdobyć władzę i status społeczny. Jej działania, choć chwilowo przynoszą sukces, w końcu prowadzą do jej upadku i śmierci. Słowacki, podobnie jak Fredro, pokazuje, że kłamstwo ma swoją cenę, a prawda, choć czasami trudna do przyjęcia, zawsze wychodzi na jaw, często z tragicznymi skutkami dla kłamcy.

Zarówno w „Zemście” Fredry, jak i w „Balladynie” Słowackiego, kłamstwo jest centralnym tematem, który prowadzi do różnych sytuacji, często komicznych, ale i tragicznych. Obaj autorzy przekazują czytelnikom uniwersalne przesłanie o sile prawdy i destrukcyjnym działaniu kłamstwa. Dla współczesnego czytelnika te lekcje pozostają wciąż aktualne, pokazując, że choć czasy się zmieniają, natura ludzka pozostaje taka sama.

Podsumowując, zemsta w ujęciu Fredry wciąż może śmieszyć współczesnego czytelnika, mimo upływu czasu i zmian społecznych. Elementy komediowe, które Fredro z taką maestrią wprowadza do swojej sztuki, sprawiają, że jest ona uniwersalna i ponadczasowa. Jednocześnie „Zemsta”, podobnie jak inne utwory literackie, wskazuje na niebezpieczeństwa kłamstwa i manipulacji, ucząc, że prawda jest nieodłącznym elementem każdej zdrowej relacji międzyludzkiej.