Przyczyny powstania NSZZ „Solidarność” oraz 21 postulatów sformułowanych przez ten ruch

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.01.2026 o 16:47

Rodzaj zadania: Wypracowanie z historii

Dodane: 24.03.2025 o 14:58

Powstanie NSZZ „Solidarność” stanowiło jedno z kluczowych wydarzeń w historii Polski XX wieku. Wydarzenie to miało znaczący wpływ na bieg dziejów Europy Wschodniej, przekładając się na stopniowe osłabienie reżimów komunistycznych w całym bloku wschodnim. Aby zrozumieć, dlaczego „Solidarność” stała się tak ważnym ruchem społecznym i politycznym, konieczne jest przyjrzenie się jego genezie, a także analizie 21 postulatów, które członkowie tego związku zawodowego sformułowali w kluczowym momencie swojego istnienia.

Przyczyny powstania NSZZ „Solidarność” są złożone i wielowymiarowe. Można je podzielić na społeczno-gospodarcze, polityczne oraz kulturowe. W latach 70. XX wieku Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) borykała się z poważnymi problemami gospodarczymi: inflacja, niedobór towarów oraz rosnący dług zagraniczny przyczyniały się do pogarszających się warunków życia Polaków. Reformy gospodarcze Edwarda Gierka, początkowo przyjęte z entuzjazmem, szybko okazały się nieskuteczne, a zadłużenie kraju rosło. Społeczeństwo było coraz bardziej sfrustrowane brakiem perspektyw oraz ciągłym obniżaniem się poziomu życia.

Jednak sytuacja gospodarcza nie była jedynym czynnikiem napędzającym niezadowolenie społeczne. System polityczny PRL charakteryzował się brakami w zakresie wolności obywatelskich oraz represjami wobec przeciwników politycznych. Władza komunistyczna nie tolerowała sprzeciwu, a wprowadzona w 1976 roku nowelizacja Konstytucji wzmocniła władzę Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), co dodatkowo zaostrzyło napięcia w kraju. Do najbardziej brutalnych represji doszło podczas protestów robotniczych w latach 197 oraz 1976, kiedy to użyto siły przeciwko protestującym, co doprowadziło do licznych ofiar wśród robotników.

Podłożem kulturowym dla powstania „Solidarności” była także odnowa życia religijnego i społecznego w Polsce. Kościół Katolicki, będący instytucją z dużymi tradycjami i autorytetem, odegrał ważną rolę jako ostoi wartości moralnych i społecznych. Wybór kardynała Karola Wojtyły na papieża w 1978 roku (jako Jana Pawła II) dał Polakom nadzieję i poczucie dumy narodowej, wzmacniając dążenia ku zmianom społecznym.

W sierpniu 198 roku, w Stoczni Gdańskiej, rozpoczął się strajk, który szybko przerodził się w falę protestów obejmujących całe terytorium Polski. Strajkujący robotnicy, na czele z Lechem Wałęsą, sformułowali 21 postulatów, które stały się podstawą dla negocjacji z rządem. Owe postulaty objęły szeroki zakres żądań, które można podzielić na kilka kategorii. Po pierwsze, postulaty dotyczące praw pracowniczych i związkowych: robotnicy domagali się m.in. prawa do tworzenia wolnych i niezależnych związków zawodowych oraz prawa do strajku. U podstaw tych żądań leżała potrzeba zabezpieczenia pracowników przed bezprawnymi działaniami pracodawców oraz konieczność wywalczenia godnych warunków pracy.

Druga grupa postulatów odnosiła się do kwestii społeczno-ekonomicznych. Robotnicy domagali się poprawy warunków życia poprzez wprowadzenie gwarancji minimalnej płacy, poprawę zaopatrzenia w towary codziennego użytku oraz zapewnienie godziwych emerytur. Wymagali także skrócenia czasu oczekiwania na mieszkania oraz ulepszenia opieki zdrowotnej.

Trzecia, kluczowa grupa żądań, dotyczyła wolności słowa i reform politycznych. Solidarność domagała się uwolnienia więźniów politycznych, likwidacji cenzury oraz zapewnienia wolności słowa. Żądano również, by wybory miały rzeczywiście demokratyczny charakter, co oznaczało głęboką reformę systemu politycznego.

21 postulatów stało się symbolem walki o wolność i demokratyzację kraju. We wrześniu 198 roku, po intensywnych negocjacjach, władze zgodziły się na ich realizację, co doprowadziło do zalegalizowania NSZZ „Solidarność” jako pierwszego w bloku wschodnim niezależnego związku zawodowego. Stało się to fundamentem dla przemian politycznych, które ostatecznie doprowadziły do upadku władz komunistycznych w Polsce i rozpoczęcia procesu demokratyzacji.

Podsumowując, powstanie NSZZ „Solidarność” było bez precedensu wynikiem skumulowanej frustracji społecznej, politycznej i gospodarczej. 21 postulatów reprezentowało szeroki wachlarz żądań, które odpowiadały na głęboką potrzebę zmian w społeczeństwie polskim. Ruch ten, pomimo wielu przeszkód, przyczynił się do przełomowych zmian w Polsce, mając tym samym ważne miejsce w podręcznikach historii jako przykład siły zorganizowanego społeczeństwa w walce o własne prawa i wolność.