Polska po II wojnie światowej

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 15.05.2025 o 10:12

Rodzaj zadania: Wypracowanie z historii

Dodane: 11.05.2025 o 13:56

Po zakończeniu II wojny światowej Polska znalazła się w nowej rzeczywistości geopolitycznej, społecznej i gospodarczej. W wyniku konferencji jałtańskiej i poczdamskiej w latach 1945-1945 kraj został przesunięty na zachód. Polska utraciła Kresy Wschodnie na rzecz Związku Radzieckiego, zyskując rekompensacyjnie ziemie wschodnie Niemiec, tzw. Ziemie Odzyskane, które obejmowały m.in. Pomorze Zachodnie, Śląsk oraz część Prus. Przesunięcie granic wiązało się z koniecznością przeprowadzenia wymiany ludności; trwały przesiedlenia Polaków z Kresów Wschodnich na zachód, jednocześnie usuwano ludność niemiecką z nowo przyłączonych terenów.

Określeniem kształtu powojennej Polski zajęły się władze komunistyczne, które stopniowo, przy wsparciu Związku Radzieckiego, przejmowały kontrolę nad krajem. Już w 1944 roku powstał Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN), podporządkowany Moskwie, który w 1945 przekształcił się w Rząd Tymczasowy, a potem Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej. Mimo że formalnie uznawano pluralizm polityczny, to główni konkurenci polityczni – niepodległościowe stronnictwa, takie jak PSL z premierem Stanisławem Mikołajczykiem na czele – byli systematycznie marginalizowani.

4 lipca 1946 roku odbyło się referendum ludowe, które formalnie miało pozwolić Polakom na wypowiedzenie się na temat reform ustrojowych, jednak manipulacje przy liczeniu głosów zapewniły komunistom zwycięstwo. Wyniki referendum stały się początkiem końca walki o utrzymanie demokratycznych zasad. Kolejnym krokiem były sfałszowane wybory do Sejmu Ustawodawczego w styczniu 1947 roku, po których władzę objęła PPR, która w 1948 roku, w wyniku połączenia z PPS, przekształciła się w Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą (PZPR).

Pierwszy okres po wojnie to także intensywne działania związane z reformą rolną i nacjonalizacją przemysłu. Dekret o reformie rolnej z 1944 roku zmierzał do podziału wielkiej własności ziemskiej i przekazania ziemi chłopom. Z kolei już w 1946 roku nacjonalizowano najważniejsze gałęzie przemysłu ciężkiego, co miało kluczowe znaczenie w planowaniu centralnym państwa.

W sferze międzynarodowej Polska, jako jeden z satelitów ZSRR, stała się częścią bloku wschodniego. Podpisała układ wschodnich sojuszów, w tym wstąpiła do Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej i Układu Warszawskiego. Wszelkie niezależne inicjatywy polityczne i społeczne były tłumione, wolność słowa była silnie ograniczana, a opozycja polityczna nie miała szans na legalne działanie.

Lata 50. XX wieku to również okres głębokich przemian kulturowych i społecznych. Władze promowały idee socjalistyczne w każdej dziedzinie życia, a realizm socjalistyczny stał się dominującym nurtem w literaturze i sztuce. Okres stalinizmu w Polsce to także czas terroru, represji wobec opozycji i Kościoła, oraz procesów pokazowych.

Dopiero śmierć Józefa Stalina w 1953 roku dała początek stopniowym zmianom. W 1956 roku podczas odwilży politycznej doszło do odnowy w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W wyniku nacisku społecznego i robotniczych protestów Gomułka, więziony wcześniej przez własną partię, przejął władzę, co przyniosło pewne ulgi i złagodzenie polityki w kraju.

Dekady po 1956 roku przynosiły kolejne fale niezadowolenia społecznego powodowane m.in. trudnościami gospodarczymi, kartkowymi ograniczeniami w dostępie do towarów czy ograniczeniami politycznymi. Każda z tych sytuacji kończyła się interwencją sił porządkowych. W 1968 roku doszło do antysemickiej nagonki oraz protestów studenckich, w 197 roku do krwawo stłumionych strajków na Wybrzeżu, a w 1976 roku do wydarzeń w Radomiu i Ursusie.

Apogeum konfliktów i zmian nastąpiło w latach 80. XX wieku. W 198 roku narodziła się "Solidarność", pierwszy niezależny związek zawodowy, który szybko stał się ogólnokrajowym ruchem na rzecz reform. Strajki sierpniowe 198 roku zmusiły władze do podpisania Porozumień Sierpniowych, które dawały większe prawa pracownicze i społeczne. Jednak już rok później, 13 grudnia 1981 roku, gen. Wojciech Jaruzelski wprowadził stan wojenny, mający na celu zdławienie opozycji.

Przemiany lat 80-tych zakończyły się masowym ruchem społecznym, w wyniku czego w 1989 roku władze zgodziły się na rozmowy przy Okrągłym Stole, co doprowadziło do pierwszych częściowo wolnych wyborów i upadku systemu komunistycznego w Polsce. Powojenna historia Polski to złożona opowieść o narodzie, który w trudnych warunkach szukał drogi do suwerenności i demokracji.