Jak sądzisz, czy o wartości człowieka decydują uczucia i czyny czy też religia? Rozważ to na podstawie ,,Kamizelki" i ,,Mendla Gdańskiego"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 2.04.2024 o 16:42

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

W czasach pozytywizmu, kiedy Polska znajdowała się pod zaborami, literatura nosiła wyraźne piętno zaangażowania społecznego. W tych trudnych dla narodu czasach pisarze często podejmowali tematykę wartości moralnych, wychodząc z założenia, że czyny i uczucia mogą być fundamentem oceny człowieka, a nie religia, narodowość czy pochodzenie. Do takich refleksji skłaniają dwie ważne nowele: „Kamizelka” Bolesława Prusa oraz „Mendel Gdański” Marii Konopnickiej.

W „Kamizelce” Prusa mamy okazję obserwować głębokie uczucie jakim jest miłość, łączące małżonków, którzy w obliczu choroby i ubóstwa wykazują się niezwykłym poświęceniem. Żona głównego bohatera, pomimo własnego niedostatku, potrafi zrezygnować z własnej ciepłej kamizelki, by ratować męża przed śmiercią z zimna. To czyn, który mówi więcej niż słowa – przejaw głębokiej empatii i solidarności z drugą osobą. Postawa małżonków, zwłaszcza żony, której gest zostaje odkryty dopiero po jej śmierci, jest wyrazem prawdziwej wartości człowieka, pokazuje, jak uczucia mogą przełożyć się na konkretny, pełen poświęcenia czyn.

„Mendel Gdański” to opowieść o Żydzie, który próbuje asymilować się z polskim społeczeństwem, lecz napotyka na przeszkody w postaci antysemityzmu. Mendel, mimo że postrzegany przez pryzmat swojej wiary i tradycji, które mógłby odrzucić dla lepszego statusu społecznego, pozostaje wierny swoim przekonaniom. Zdarzenie antysemickie, podczas którego Mendel zostaje niesprawiedliwie oskarżony o profanację figury Matki Bożej, pokazuje, jak uprzedzenia mogą wpłynąć na postrzeganie wartości jednostki. Jednak postawa Mendla, jego godność i ostateczna decyzja, aby jednak nie zrywać ze swoją tożsamością, nadaje mu rangę człowieka pełnowartościowego.

Analizując te dwie postaci i sytuacje, nasuwa się przede wszystkim kontrast pomiędzy ich wyborami. W „Kamizelce” jest to wybór w imię miłości i poświęcenia dla drugiej osoby, podczas gdy w „Mendlu Gdańskim” jest to wybór tożsamości, wbrew społecznemu odrzuceniu. Uczucia i działania bohaterów budują obraz ich wartości jako ludzi – w jednym przypadku to serce i miłosierdzie, w drugim – honor i wierność własnej tożsamości. Religia, choć ważny aspekt ich życia, nie jest decydująca w ocenie ich jako ludzi o wysokiej wartości moralnej.

Podsumowując, zarówno czyny, jak i uczucia wydają się mieć uniwersalne znaczenie w określaniu wartości moralnej człowieka. To, jak postępujemy i co czujemy w stosunku do innych, jest ostatecznym wyznacznikiem naszej ludzkiej godności. Religia, mimo że integralna część tożsamości, nie powinna być tym, co stanowi o wartości jednostki w społeczeństwie. Należy pamiętać, że empatia, miłość i tolerancja to fundamenty zdrowego współżycia społecznego, które powinniśmy pielęgnować i rozwijać. Opisywane w lekturach sytuacje mogą być odniesienie do współczesnych realiów, gdzie również należy uczyć się solidarności i szacunku dla drugiego człowieka.

Właściwie każdy z nas zostaje postawiony wobec wyboru: być człowiekiem wartościowym poprzez nasze czyny i uczucia, czy też poddać się osądowi na podstawie religii czy też innych zewnętrznych etykiet. Jak napisała Konopnicka: „I tych parę słów odmieniało wszystko”, słowa mogą zmienić nasze postrzeganie człowieka, ale to czyny i uczucia mają moc definiowania jego prawdziwej wartości. Kończąc, warto pochylić się nad refleksją, jak w naszym codziennym życiu oceniamy innych i co wybieramy jako miarę wartości ludzkiej.