„Antygona” Sofoklesa: tragedia o losach ludzkich i postawach ludzi wobec życia

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 3.04.2024 o 12:08

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Tragedia Sofoklesa „Antygona” to arcydzieło literatury światowej, które od wieków porusza swoim przekazem i aktualnością. Jest to dramat o nieuchronności losu, konflikcie praw i wartości, a także o postawach ludzi wobec życia.

Termin "tragedia" wywodzi się z czasów starożytnej Grecji i związany jest z obrzędami dionizyjskimi, religijnymi świętami w czasie których oddawano cześć Dionizosowi, bóstwu winnej latorośli i ekstatycznego uniesienia. W obrzędach tych odegrały ważną rolę chóry dytirambów – pieśni chwalące tego boga – które później przekształciły się w tragedię.

„Antygona” jest doskonałym przykładem struktury tragedii greckiej z prologiem, węzłem dramatycznym i perypetiami, tak istotnymi dla dramaturgii. W tragedii tej obserwujemy jedność czasu, akcji i miejsca, czyli warunki niezbędne dla dramatu antycznego. Elementem rysującym budowę dzieła są epeisodia (odpowiadające dzisiejszym aktom) oraz stasimony (pieśni chóru pełniące funkcję komentarza do akcji).

Aby móc zrozumieć „Antygonę”, niezbędne jest zapoznanie się z historią przedakcją, która wynika z dziejów Edypa i przekleństwa ciążącego nad rodem Labdakidów. Decyzje Edypa dotyczące władzy w Tebach pociągnęły za sobą skutki, których konsekwencje obserwujemy w „Antygonie”.

Antygona, tytułowa bohaterka dramatu, jest postacią tragiczną. Wykazuje ona niezachwianą wiarę w prawa boskie, stawiając je ponad ludzkimi prawami, które są dla niej drugorzędne. Konflikt z Kreonem, władającym Tebami po śmierci braci Antygony, ukazuje starcie nieustępliwego poszanowania tradycji z surową, czasem bezduszną, logiką państwa. Symboliczne pochowanie brata przez Antygonę, wbrew rozkazom Kreona, stanowi punkt kulminacyjny dramatu. Śmierć dziewczyny podkreśla jej determinację i gotowość przyjęcia najwyższej ofiary.

Postać Kreona jest antytezą Antygony. Kreon stara się chronić porządek państwowy, opierając swe rządy na prawodawstwie ludzkim. Wewnętrzny konflikt Kreona, między ojcowskimi uczuciami a obowiązkami władcy, ukazuje jego tragiczną naturę. Jego decyzje prowadzą do utraty najbliższych – syna Hajmona i żony Eurydyki, co stanowi ostateczny upadek Kreona.

Postaci poboczne, takie jak Hajmon i Eurydyka, odgrywają ważne role w tragedii, ukazując konsekwencje postępowania Kreona. Samobójstwo Hajmona, a potem Eurydyki, wpływają na obraz Kreona jako ojca i władcę, którego surowe decyzje obróciły się przeciw niemu.

W „Antygonie” nie może zabraknąć również motywu fatalizmu wyrażonego przez fatum, które z góry determinuje losy bohaterów. Próby uniknięcia przeznaczenia są skazane na porażkę, co tylko potęguje dramatyzm sytuacji.

Katharsis, czyli emocjonalne oczyszczenie doznawane przez widzów, stanowi ważną funkcję tragedii. Odbiorcy, dzięki identyfikacji z bohaterami, przeżywają uczucie litości oraz strachu, co prowadzi do oczyszczenia emocjonalnego.

Podsumowując, „Antygona” ukazuje nam różne postawy wobec życia – od absolutnego posłuszeństwa wobec bogów, przez poszanowanie zasad społecznych, po konsekwencje rozwijającego się konfliktu. Kreon i Antygona stają się symbolem konfliktów moralnych i społecznych nadal aktualnych w naszym życiu. Tragizm losu bohaterów, ich walka z przeznaczeniem i moralne dylematy sprawiają, że tragedia ta pozostaje wiecznym przykładem konsekwencji decyzji jednostki w zbiorowości. Dzieło Sofoklesa nie straciło na aktualności, ponieważ zadaje pytania o uniwersalne prawa i granice posłuszeństwa wobec prawa – czy to boskiego, czy ludzkiego.