Opracowanie lektury: nowela Henryka Sienkiewicza „Sachem”: problematyka, plan treści, postaci

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 7.07.2024 o 7:21

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 7.07.2024 o 7:00

Henryk Sienkiewicz to jedna z najważniejszych postaci w historii polskiej literatury. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, autor takich dzieł jak „Krzyżacy”, „Ogniem i mieczem” czy „Quo Vadis”, znany jest również ze swoich nowel i artykułów publicystycznych. Jego twórczość na zawsze ukształtowała obraz polskiej literatury i kultury, tworząc monumentalne dzieła, które z jednej strony opiewają heroiczne czyny, a z drugiej strony refleksyjnie podchodzą do tematów trudnych i bolesnych. Jednym z takich utworów jest nowela „Sachem”, która skupia się na tematyce zagłady rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej przez europejskich kolonizatorów.

Nowela „Sachem” rozgrywa się w miasteczku Antylopa, które zostało założone na zgliszczach dawnej indiańskiej osady o nazwie Chiavatta. Akcja utworu jest osadzona w rzeczywistości, gdzie niegdyś istniała Indiańska osada, zniszczona przez niemieckich osadników. Tło historyczne odnosi się do realnych konfliktów między Indianami a europejskimi kolonizatorami, które były nieodłącznym elementem podboju Ameryki Północnej. Chiavatta, nieistniejąca już osada, symbolizuje wiele takich miejsc, które zniknęły z mapy na skutek brutalnej kolonizacji. Niemieccy osadnicy brutalnie wymordowali tubylczą ludność i założyli na tej ziemi nowe miasteczko – Antylopę, które szybko się rozwija dzięki wydobyciu srebra. To przytoczenie tła historycznego i geograficznego daje czytelnikowi wgląd w początkowe brutalności kolonizacji oraz jej długotrwałe i często tragiczne skutki.

Nowela zaczyna się opisem miasteczka Antylopa, które dynamicznie się rozwija dzięki wydobyciu srebra i staje się punktem, gdzie mieszkańcy starają się zapomnieć o tragicznej przeszłości Chiavatty. W rzeczywistości jednak duchy przeszłości nie pozwalają im na to zapomnienie, stając się swoistymi cieniami ich obecności. Sytuacja wydaje się wrzeć pod powierzchnią spokojnego życia mieszkańców. W tej właśnie scenerii do Antylopy przybywa cyrk z główną atrakcją – ostatnim potomkiem plemienia Czarne Węże, synem wodza tego plemienia. Dyrektor cyrku zapowiada show, bazując na przedrzeźnianiu indiańskich duchów oraz strachu mieszkańców przed gniewem Sachema, czyli potomka dawnego wodza Chiavatty.

Cała miejscowość przygotowuje się na wydarzenie, które ma przypomnieć im o dawnej tragedii oraz spotkać się z żywą pamiątką dawno wymordowanego plemienia. Na czele pochodu atrakcji stoi Sachem – przedstawiony przez dyrektora jako indianin pełen tajemniczości i siły, dysponujący pieśniami przodków. W trakcie występu Sachem wykonuje pieśń wojenną w języku niemieckim, co jest wyraźnym sygnałem zatracenia przez niego swojej pierwotnej tożsamości i dostosowania się do nowych realiów w sposób żenujący i hańbiący. Choć dumnie stoi przed publicznością, jego prośby o datki jasno pokazują jego upokorzenie i smutek, co jest jawnym kontrastem danej przeszłości plemienia Czarnych Węży.

Nowela Sienkiewicza nawiązuje do głębokich problemów związanych z kolonizacją i jej konsekwencjami. Kluczowym wątkiem jest losem rdzennych plemion, których kultura i społeczność zostały zniszczone przez bezlitosnych europejskich osadników. Wybicie Indian i zniszczenie ich spuścizny jest jednym z najbardziej trwałych i mrocznych szlaków historii, do których Sienkiewicz odnosi się z wyraźną krytyką. Europejscy kolonizatorzy przynoszący „cywilizację” często pozostawiali za sobą ślady krwi, łez i zagubionych kultur. Nowela pokazuje ironiczny aspekt tej hipokryzji, kiedy to mieszkańcy miasteczka Antylopa, dumni ze swojego postępu i dobrobytu zbudowanego na gruzach indiańskiego dziedzictwa, wspierają ostatniego Indianina datkami, nie rozumiejąc pełnej ironii i tragedii swojego postępowania.

Postać Sachema odgrywa kluczową rolę w noweli jako symbol zanikającej kultury i utraconego honoru. Jego zatracenie honoru i korzeni w dążeniu do przetrwania w nowym, europeizującym się świecie, stanowi bolesny obraz, który Sienkiewicz przedstawia z dużym taktem i głębią. Sachem, dawniej dumny syn wodza, teraz występuje w cyrku jako atrakcja, co pokazuje, do jakiego stopnia została zdewaluowana jego godność. Jego pieśń w języku niemieckim, a nie ojczystym, ujawnia, jak daleko odszedł od swej pierwotnej kultury – jest to cyrkowa interpretacja, daleka od rzeczywistych wartości i tradycji jego plemienia.

Sienkiewicz w noweli stosuje różnorodne strategie narracyjne, które wzmacniają przesłanie utworu. Narrator jest wszechwiedzący, ale jednocześnie pełen ironii i krytyki wobec moralności kolonizatorów. Opisuje wydarzenia z pewnym dystansem, co pozwala czytelnikowi dostrzegać sprzeczności między deklaracjami cywilizacyjnych osiągnięć a brutalną przeszłością tłoczoną w cienie. Ironia jest używana do przedstawienia sprzeczności, ponieważ cywilizacyjne osiągnięcia kolonizatorów są zakorzenione w brutalnych czynach, które konsekwentnie usuwają ślady tubylczych kultur. Symbolika również odgrywa kluczową rolę: Antylopa zbudowana na zgliszczach Chiavatty, to symbol zniszczonej kultury, a postać Sachema to personifikacja utraconej godności i zanikania rodzimych tożsamości.

Nowela „Sachem” niesie głębokie przesłanie o moralnym upadku cywilizacji Europejczyków, którzy w imię postępu i cywilizacji zniszczyli całe kultury. Sienkiewicz krytycznie ocenia proces kolonizacji, ukazując duchową i moralną degradację zarówno kolonizatorów, jak i kolonizowanych. Przesłanie utworu jest uniwersalne i nawołuje do refleksji nad losem rdzennych ludów oraz eksploatacji słabszych przez silniejszych.

„Sachem” to utwór, który do dziś pozostaje aktualny, przypominając czytelnikom o bolesnych aspektach historii oraz skłaniając do krytycznej refleksji nad konsekwencjami polityki kolonialnej. Sienkiewicz ukazuje złożoność i trudność zachowania wartości oraz kultury w obliczu brutalnych zmian i przekształceń, co jest głębokim przekazem dla współczesnych czytelników, którzy wciąż stają w obliczu problemów związanych z kolonializmem, eksploatacją oraz walką o tożsamość w zmieniającym się świecie.

W noweli „Sachem” Sienkiewicz ukazuje nam tragiczny obraz zagłady kultury indiańskiej przez europejskich kolonizatorów, a jednocześnie skłania do refleksji nad losem mniejszości i zagłady kultur. To swoisty głos wołający o pamięć i krytyczną refleksję nad przeszłością, która wciąż ma realne i bolesne skutki dla współczesności.