Lata dziecięce oraz droga do zdobycia wykształcenia Andrzeja Radka i Marcina Borowicza.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 20.07.2024 o 21:21

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 20.07.2024 o 20:40

W XIX wieku Polska była podzielona między trzy zaborcze państwa – Rosję, Prusy i Austrię. Jednak najbardziej skomplikowaną sytuację mieli Polacy żyjący pod zaborem rosyjskim, gdzie system edukacji był silnie nastawiony na rusyfikację. Po upadku powstania styczniowego w 1864 roku władze rosyjskie zaostrzyły politykę represji wobec polskości. Wprowadzono obowiązkowy język rosyjski w szkołach, a wszelkie przejawy polskości były surowo karane. Edukacja miała na celu złamanie ducha narodowego Polaków i przekształcenie ich w lojalnych obywateli Imperium Rosyjskiego. Rodziny musiały płacić wysokie koszty za edukację dzieci, co było ogromnym wyzwaniem, zwłaszcza dla tych najbiedniejszych.

Marcin Borowicz przyszedł na świat w rodzinie ubogiej szlachty, która straciła swoje majątki po powstaniu styczniowym. Jego ojciec, Jan Borowicz, był zdeterminowany, aby syn zdobył dobre wykształcenie mimo trudnych warunków. Marcin rozpoczął swoją edukacyjną drogę w państwowej szkole w Owczarach, prowadzonej przez nauczyciela Wiechowskiego. W szkole tej dominował reżim rusyfikacyjny – wszyscy uczniowie byli podzieleni według wieku i musieli uczyć się rosyjskiego. Wiechowski również uczył chłopca prywatnie, lecz jego metody były surowe i podporządkowane rosyjskim nakazom.

W końcu Marcin trafił do gimnazjum w Klerykowie, gdzie został przyjęty po wręczeniu łapówki dyrektorowi Majewskiemu. Mieszkał tam u surowo traktującej uczniów osoby, nazywanej „Starą Przepiórzycą”. Warunki nauki w szkole były trudne; nauczyciele stosowali przemoc psychiczną, a lekcje odbywały się w języku rosyjskim. Marcin, początkowo podatny na rusyfikację, był pod wpływem inspektora Zabielskiego i chętnie uczestniczył w spotkaniach towarzyskich oraz wycieczkach do teatru organizowanych przez rusyfikatorów.

Jednak jego postawa zaczęła się zmieniać pod wpływem wydarzeń szkolnych, jak sprzeciw kolegi Waleckiego wobec nauczyciela, który obrażał katolickie siostry zakonne. Momentem przełomowym stał się dla Marcina odczyt „Reduty Ordona” przez Zygiera – ucznia, który z dumą mówił o polskości. Marcin zaczynał sobie uświadamiać krzywdę, jaką wyrządzała mu rusyfikacja. Zaczął uczęszczać na tajne zgromadzenia czytelnicze, gdzie zaczytywano się polską literaturą. Jego konflikt z Majewskim, który zakończył się obrzuceniem dyrektora błotem, oraz pomyślne zdanie matury były symboliczne dla drogi, jaką przeszedł – od narzuconej rusyfikacji do świadomej polskości.

Andrzej Radek, w przeciwieństwie do Marcina, pochodził z ubogiej rodziny wiejskiej. Jego edukacja zaczęła się dzięki wiejskiemu nauczycielowi Antoniemu Paluszkiewiczowi, który dostrzegł potencjał chłopca. Paluszkiewicz nauczał Andrzeja podstaw wiedzy na wsi, a później zostawił mu skromną spuściznę finansową na dalszą edukację.

Radek, pełen determinacji, pieszo podjął drogę do gimnazjum w Klerykowie, gdzie z trudem zdobył posadę asystenta w zamian za dach nad głową i wyżywienie. Mimo że napotykał liczne trudności, jak praca na własne utrzymanie w nocy czy upokorzenia związane z pochodzeniem, jego pracowitość i determinacja pozwalały mu pokonywać kolejne przeszkody. Jeden z decydujących momentów to bójka z klasowym prześmiewcą, która niemal kosztowała go wydalenie ze szkoły. Jednak jego wytrwałość i osiągnięcia edukacyjne pozwoliły mu ukończyć gimnazjum z dobrymi wynikami i zdać maturę.

Porównując losy obu bohaterów, można zauważyć pewne różnice i podobieństwa. Obaj chłopcy, Marcin i Andrzej, mieli trudne dzieciństwo i musieli zmagać się z systemem edukacyjnym nastawionym na ich wynarodowienie. Marcin, pochodzący z szlacheckiej rodziny, mimo początkowego wsparcia finansowego ze strony rodziny, przeżywał wzloty i upadki związane z rusyfikacją, aż w końcu odnalazł swoją polskość. Andrzej, z wiejskiego pochodzenia, od początku musiał zarabiać na swoje utrzymanie i walczyć z przeciwnościami losu, ale dzięki wsparciu nauczyciela oraz własnej determinacji, również osiągnął wykształcenie.

Obaj bohaterowie musieli stawić czoła licznym przeszkodom. Marcin Borowicz, z jednej strony, wykorzystywał możliwość łatwiejszego dostępu do edukacji przez wsparcie rodziny, a z drugiej strony przeszedł przez momenty zwątpienia i podatności na rusyfikację. Z kolei Andrzej Radek konsekwentnie walczył z biedą, musiał pracować, aby móc się uczyć, i pokonywał upokorzenia wynikające z jego wiejskiego pochodzenia. Mimo wszystkich przeciwności obaj bohaterowie zdali maturę, która otworzyła im drogę do lepszego życia.

Otoczenie miało olbrzymi wpływ na rozwój osobisty obu chłopców. Marcin Borowicz, początkowo skłonny do akceptacji rusyfikacji, dzięki wpływowi kolegów i wydarzeniom w szkole, zaczął odkrywać polskość i nauczył się cenić swoje dziedzictwo. Andrzej Radek, natomiast, od samego początku wykazywał się determinacją i pracowitością, chociaż również on skorzystał z pomocy życzliwej osoby – nauczyciela Paluszkiewicza.

Na przykładzie losów Marcina i Andrzeja można dostrzec ogromną rolę wykształcenia jako klucza do lepszego życia. Niezależnie od pochodzenia, zarówno Marcin, jak i Andrzej pokazali, że z wytrwałością i determinacją można osiągnąć zamierzone cele. Autor, Stefan Żeromski, podkreśla w swojej powieści niesprawiedliwość i trudności systemu edukacyjnego tamtych czasów, pełnego zakłamania, przemocy i niesprawiedliwości. Pomimo ogromnych różnic społecznych, jakie istniały między chłopcami, obaj bohaterowie dzięki determinacji i wsparciu otoczenia zdobyli to, co było im najbardziej potrzebne – wykształcenie, które stało się ich przepustką do lepszego życia.

Wnioski z analizy losów Marcina Borowicza i Andrzeja Radka są wielowymiarowe. Przede wszystkim ukazują, jak wielką wartość ma wykształcenie, zwłaszcza w trudnych czasach historycznych. Zarówno Marcin, jak i Andrzej pokazali, że z uporem i wytrwałością można pokonać wszelkie przeszkody. Żeromski zaś, poprzez pryzmat ich losów, krytykuje system edukacyjny zaborczych czasów, pełen zakłamania i niesprawiedliwości, jednocześnie celebrując ducha polskości i ludzką wytrwałość.