Henryk Sienkiewicz „Krzyżacy”- charakterystyka postaci, fabuła, świat przedstawiony

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.07.2024 o 11:33

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 21.07.2024 o 10:50

Henryk Sienkiewicz, znany polski pisarz, urodził się 5 maja 1846 roku w Woli Okrzejskiej. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, przeszedł do historii jako autor epickich powieści historycznych, które nie tylko dostarczały czytelnikom unikalnych postaci i historii, ale również wspierały ducha narodowego w trudnych czasach zaborów. Jednym z jego najważniejszych dzieł są "Krzyżacy", powieść, która powstała z myślą o krzepieniu serc Polaków. Sienkiewicz pragnął pielęgnować narodową tożsamość, przypominając o świetności rycerstwa polskiego i tradycjach, które definiowały narodowego ducha.

„Krzyżacy” to dzieło pełne barwnych postaci, zarówno fikcyjnych, jak i autentycznych. Jednym z centralnych bohaterów jest Zbyszko z Bogdańca. Zbyszko, na początku powieści, jawi się nam jako młody, narwany rycerz. "Bardzo urodziwy, o pięknej, jeszcze dziewczęcej twarzy i długich, płowych włosach" – tak opisywana jest jego postać. Z biegiem akcji widzimy jego ewolucję – od niedojrzałego młodzieńca, pełnego brawury i gwałtownych namiętności, do dojrzałego rycerza, który potrafi zapanować nad swoimi emocjami. Jego uczucia są intensywne, a miłość do Danusi Jurandówny staje się jednym z głównych motorów jego działań. Charakterystyczne dla Zbyszka są jego odwaga, wierność oraz silne poczucie honoru.

Danusia Jurandówna, młoda dziewczyna, w której zakochuje się Zbyszko, już od pierwszego spotkania zwraca na siebie uwagę swym wyglądem: "Na głowie miała wianeczek, włosy puszczone po ramionach, suknię niebieską i czerwone trzewiki z długimi końcami." Jest symboliczne wręcz eteryczna i niewinna, ale jednocześnie odważna i gotowa do poświęceń. Przez większość powieści jest traktowana jako maskotka dworu, jednakże na końcu staje się tragiczną ofiarą konfliktu z Krzyżakami.

Zupełnym przeciwieństwem Danusi jest Jagienka ze Zgorzelic. „Jędrne kształty, żywy temperament, zdrowie i siła witalna” – to pierwszy opis tej bohaterki. Jagienka reprezentuje zdrowie, ziemskość i praktyczność. Jest odważna, zaradna i gotowa poświęcić się dla innych. W pewnym momencie staje się drugą miłością Zbyszka, oferując mu nie tylko miłość, ale i stabilizację po burzliwych wydarzeniach związanych z Danusią.

Jednym z najbardziej skomplikowanych bohaterów jest Jurand ze Spychowa, ojciec Danusi. Opisany jako "wielki, przerażający, w późniejszym okresie cierpiący na kalectwo", Jurand przechodzi głęboką przemianę. Na początku powieści jawi się jako mściwy i zapiekły wojownik, którego życie skupia się na zemście za krzywdy wyrządzone mu przez Krzyżaków. Kiedy jednak sam zostaje okaleczony i upokorzony, jego duchowa przemiana jest ogromna – z mściwego wojownika staje się pokornym, miłosiernym człowiekiem.

Maćko z Bogdańca, wuj Zbyszka, jest opiekunem młodego rycerza. „Pleczysty, niemal ogromny, lecz wychudły” – tak go opisuje Sienkiewicz. Maćko jest przedstawicielem starszego pokolenia rycerzy, nosicielem tradycyjnych wartości – honoru, troski o rodzinę, ale również chciwości i zaradności.

Pan de Lorche, rycerz z Lotaryngii, przynajmniej początkowo jest postacią ambiwalentną. Przybywa do Polski jako potencjalny sojusznik Krzyżaków. Jednak jego wizja zmienia się – od początkowego wroga staje się ostatecznie sojusznikiem Polaków, ukazując, że honor i wartości rycerskie potrafią przekroczyć granice narodowe.

Obok postaci fikcyjnych, "Krzyżacy" pełne są również postaci autentycznych, które wzmocniły historyczny kontekst powieści. Władysław Jagiełło, król polski, opisany jest jako "nieurodziwy, lecz majestatyczny, czarnowłosy, o intensywnym spojrzeniu". Jako bohater powieści, Jagiełło jest mądrym i pobożnym władcą, zdolnym do podejmowania odważnych decyzji, które prowadzą jego kraj do zwycięstwa pod Grunwaldem.

Jadwiga Andegaweńska, wzór pobożności i poświęcenia dla Polski, ukazana jest jako postać o "ruchach anielskich, pełnych spokoju, nieziemskiej urodzie". Jej rola w dziejach nie jest tylko symboliczna – odgrywa ona kluczową rolę w zbliżeniu Polski i Litwy, co miało ogromne znaczenie dla późniejszej historii.

Anna Danuta, żona księcia Janusza Mazowieckiego, jest żywiołową kobietą o wielkim sercu. "Żywiołowa, pełna energii, ochotniczka na polowania" – tak opisuje ją Sienkiewicz. Jak księżna, pełni ona również rolę opiekunki Danusi, będąc symbolem aktywnej i pobożnej władczyni, która potrafi pogodzić dwie sprzeczne natury.

Powieść Sienkiewicza zaczyna się w karczmie "Pod Lutym Turem", gdzie spotykają się Maćko i Zbyszko z Bogdańca, Anna Danuta i jej dwórki, w tym Danusia. To moment, w którym Zbyszko zakochuje się w Danusi i ślubuje jej zdobycie krzyżackich czubów, co stanowi zapowiedź jego późniejszych działań i poświęceń.

Kluczowym wydarzeniem jest atak Zbyszka na krzyżackiego posła Kuno Lichtensteina, za co zostaje skazany na śmierć w Krakowie. Danusia ratuje jego życie, powołując się na starodawny zwyczaj, co nie tylko wzmacnia ich uczucie, ale również wprowadza dramatyczne napięcie do fabuły.

Zaręczyny Zbyszka i Danusi napotykają trudności, a Jurand początkowo nie zgadza się na małżeństwo. Powstają kolejne intrygi krzyżaków, które prowadzą do porwania Danusi. Jurand i Zbyszko wyruszają na jej poszukiwania, co prowadzi do dramatycznych wydarzeń w zamku Szczytno.

Jednym z najbardziej emocjonujących momentów powieści jest tortura i przemiana Juranda. Mając na celu jego upokorzenie, krzyżacy okaleczają go, ale nie złamią jego ducha. Przemiana Juranda od zapiekłego w nienawiści wojownika do miłosiernego pokutnika dodaje historii głębi i dramatyzmu.

Kulminacyjnym momentem powieści jest bitwa pod Grunwaldem, gdzie polskie i litewskie siły zjednoczone prowadzą do wielkiej wiktorii nad Krzyżakami. To wydarzenie symbolizuje sukces militarny oraz moralny, wzmacniając narodowego ducha Polaków.

Zbyszko znajduje pocieszenie u boku Jagienki, a Maćko planuje rozbudowę Bogdańca. Nowe pokolenie, reprezentowane przez dzieci Zbyszka i Jagienki, symbolizuje kontynuację tradycji i wartości.

Sienkiewicz w swojej powieści dokładnie opisuje różnice między rycerstwem polskim a krzyżackim. Rycerze polscy są uosobieniem honoru, wierności, odwagi i miłości do ojczyzny. Symbolizują jasność i cnotliwość, podczas gdy rycerze krzyżaccy są przedstawieni jako obłudni, zdradliwi, chciwi i brutalni. To porównanie podkreśla moralny upadek Krzyżaków i wspaniałość polskiego rycerstwa.

Polska tradycja i obyczaje są ważnym elementem powieści. Sienkiewicz opisuje święta, turnieje i obrzędy rycerskie, które podkreślają bogactwo kulturowe i tożsamość narodową Polaków. Przez pryzmat tych tradycji autor ukazuje, jak ważne jest pielęgnowanie historycznych wartości dla budowania narodowej tożsamości.

Podsumowując, "Krzyżacy" Sienkiewicza to powieść, która zachwyca nie tylko fabułą, ale również głęboko rozwiniętymi postaciami, symbolicznym znaczeniem i historycznym kontekstem. Dla Polaków w czasach zaborów była to książka niosąca pokrzepienie i przypominająca o głębokich wartościach, które wciąż są aktualne dla współczesnych czytelników. Sienkiewicz, przez pryzmat historycznych wydarzeń, ukazał waleczność i wartości, które definiują polskiego ducha.