„Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego - wiadomości o lekturze

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 26.08.2024 o 17:18

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 24.08.2024 o 16:07

Stefan Żeromski, autor książki „Syzyfowe prace”, znany również pod pseudonimami Maurycy Zych i Józef Katerla, urodził się 14 października 1864 roku w Strawczynie. Był wybitnym polskim pisarzem i dramaturgiem, który swoje życie poświęcił zarówno literaturze, jak i działalności społecznej, będąc aktywnym uczestnikiem życia kulturalnego Polski przełomu XIX i XX wieku.

Stefan Żeromski pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej. Młodość spędził w Ciekotach, w malowniczych Górach Świętokrzyskich, gdzie doświadczenia z dzieciństwa i młodości silnie wpłynęły na jego późniejszą twórczość literacką. Jego ojciec brał czynny udział w Powstaniu styczniowym, co zapewne miało wpływ na patriotyczne i społeczne postawy Żeromskiego w dorosłym życiu.

Edukacja Stefana Żeromskiego rozpoczęła się w szkole początkowej w Psarach w latach 1873–1874. Młody Stefan pomagał finansowo rodzinie, dając korepetycje, co pozwoliło mu na kontynuowanie nauki. W 1886 roku rozpoczął naukę w Szkole Weterynaryjnej w Warszawie, którą musiał przerywać z powodu braku środków finansowych. Zanim na dobre zajął się pisarstwem, podjął pracę jako bibliotekarz w Muzeum Narodowym Polskim w Rapperswilu w Szwajcarii w 1892 roku. W tym okresie powrócił do Polski i wydał „Syzyfowe prace” (1897), który to utwór zyskał uznanie i poczytność.

Żeromski ożenił się z Oktawią Rodkiewiczówną, z którą miał syna, Adama, urodzonego w 1899 roku, w tym samym czasie Żeromski publikował swoją kolejną powieść – „Ludzi bezdomnych”. Okres ten obfitował w różne wydarzenia, m.in. pracował w Bibliotece Ordynacji Zamoyskich w Warszawie od 1897 do 1903 roku. Pobyt w Paryżu i powrót do Zakopanego w latach 1909–1912 były również kluczowe dla jego życia i twórczości.

Działalność literacka Stefana Żeromskiego obejmowała również wpływy kulturalne i inicjatywy literackie w Warszawie, jak założenie Związku Zawodowego Literatów Polskich oraz uczestnictwo w polskim Pen-Clubie. Mieszkał w Konstancinie oraz na Zamku Królewskim, gdzie aktywnie uczestniczył w życiu literackim i społecznym. Wśród wielu nagród literackich, jakie otrzymał, wyróżnia się państwowa nagroda za „Wiatr od morza” (1922) oraz uznanie za powieść „Przedwiośnie” (1924), która stała się kanonem literatury polskiej. Zadebiutował literacko na łamach Tygodnika Powszechnego w 1889 roku.

Wśród kluczowych utworów Stefana Żeromskiego, które wzbogaciły literaturę polską, znajdują się takie dzieła jak „Rozdziobią nas kruki, wrony” (1895), „Syzyfowe prace” (1897), „Ludzie bezdomni” (1899), „Popioły” (1904), „Dzieje grzechu” (1908), „Wiatr od morza” (1922) oraz „Przedwiośnie” (1924). Każdy z tych utworów porusza ważne kwestie społeczne, patriotyczne i filozoficzne, ukazując złożoność ludzkiej natury i historię Polski.

Powieść „Syzyfowe prace” ukazała się po raz pierwszy na łamach gazety „Nowa Reforma” w 1897 roku pod pseudonimem Maurycy Zych. Utwór ten głęboko związany jest z własnymi doświadczeniami Żeromskiego, który w swojej młodości zetknął się z realiami szkolnictwa w rosyjskim Królestwie Polskim. Tematyka utworu obejmuje nie tylko obraz szkoły i jej mechanizmy rusyfikacyjne, ale także dorastanie, niepokoje światopoglądowe i świadomość społeczną młodzieży.

„Syzyfowe prace” to historia Marcina Borowicza, wywodzącego się z rodziny zubożałej szlachty. Marcin, po trudnych początkach w szkole w Owczarach, uczęszcza do gimnazjum w Klerykowie, gdzie intensywność rusyfikacji jest ogromna. Początkowo młody Borowicz ulega procesowi rusyfikacji, ale spotkanie z innymi uczniami, w szczególności z Andrzejem Radkiem i Bernardem Zygierem, przyczynia się do jego przemiany i przebudzenia patriotycznego. Andrzej Radek pochodzi z chłopskiej rodziny, a dzięki swojej pracowitości w nauce staje się bliskim przyjacielem Marcina. Bernard Zygier z kolei, poprzez swoje patriotyczne postawy i recytację „Reduty Ordona”, inspiruje młodzież do działania i walki z rusyfikacją.

Żeromski umiejętnie wplata w powieść własne wspomnienia z życia szkolnego, co dodaje autentyczności i emocjonalnego ładunku opowieści. Postacie i wydarzenia przedstawione w „Syzyfowych pracach” ukazują nie tylko walkę młodzieży z rusyfikacyjnym systemem, ale także ich dojrzewanie i budzenie się świadomości narodowej.

Tytuł powieści „Syzyfowe prace” ma głębokie znaczenie symboliczne. Nawiązując do mitologii greckiej, Syzyf symbolizuje tu zarówno daremność wysiłków rusyfikatorów, jak i nieugięty upór polskiej młodzieży. W tym kontekście powieść nabiera uniwersalnego wydźwięku, podkreślając, że choć proces rusyfikacji był intensywny, to jednak nie zdołał złamać ducha polskiej młodzieży.

Wpływ „Syzyfowych prac” na odbiór literatury polskiej był ogromny. Krytycy podkreślali talent Żeromskiego w tworzeniu naturalistycznych obrazów, zmysłowość jego opisu i głębokie umiłowanie patriotyzmu. Artur Hutnikiewicz, historyk literatury, chwalił Żeromskiego za umiejętność łączenia faktów historycznych z literacką fikcją, podkreślając znaczący wkład powieści w polską literaturę.

Rola „Syzyfowych prac” w dorobku literackim Żeromskiego jest nieoceniona. Utwór ten nie tylko przedstawia zmagania młodzieży z rusyfikacją, ale także odzwierciedla osobiste doświadczenia autora, będąc dokumentem epoki.

Obraz szkolnictwa w „Syzyfowych pracach” jest surowy i realistyczny. Szkoła w Owczarach, z jej nauczycielem Wiechowskim, oraz gimnazjum w Klerykowie, z surowymi zasadami i represjami, ukazują rzeczywiste metody rusyfikacji, takie jak zakaz używania języka polskiego czy likwidacja polskich instytucji.

Podsumowując, powieść „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego to niezwykle ważny utwór literacki, który ukazuje walkę młodzieży z rusyfikacją, dojrzewanie patriotyczne oraz znaczenie literatury w budowaniu świadomości narodowej. Powieść ta, będąc dokumentem epoki, zachowuje aktualność także dla współczesnego odbiorcy, ukazując, jak ważne jest zachowanie tożsamości narodowej i walka o swoje przekonania.