O roli swobody wypowiedzi – czy „nie ma rozpusty gorszej niż myślenie"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.08.2024 o 11:50

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 26.08.2024 o 11:29

Swoboda wypowiedzi i wolność myślenia to zagadnienia niezwykle istotne w życiu społecznym i politycznym. Wielu pisarzy i poetów podejmowało te tematy, często w obliczu systemów opresyjnych, które usiłowały ograniczać wolność jednostki. W kontekście polskiej literatury, wiersz Wisławy Szymborskiej „Głos w sprawie pornografii” wydaje się być szczególnie celny w analizie tych kwestii. Szymborska, laureatka Nagrody Nobla, swoim wnikliwym i ironicznie prowokacyjnym stylem, ukazuje myślenie jako zjawisko niepożądane w oczach systemów totalitarnych, co prowadzi do kluczowego pytania: czy rzeczywiście „nie ma rozpusty gorszej niż myślenie”?

Wisława Szymborska otrzymała Literacką Nagrodę Nobla w 1996 roku, co było ogromnym wyróżnieniem nie tylko dla niej, ale i dla całej polskiej literatury. W twórczości Szymborskiej nie chodzi tylko o piękno języka, ale przede wszystkim o głęboko ukryte znaczenia i zrozumienie kondycji ludzkiej. Jej poezja często odnosi się do spraw codziennych, ale zawsze z drugiego dna, z ironią i humorem, które obnażają hipokryzję oraz absurdy rzeczywistości.

Wiersz „Głos w sprawie pornografii” to doskonały przykład lirycznego majstersztyku, w którym Szymborska używa ironii i prowokacji, by skomentować rzeczywistość polityczną i społeczną. Rozpoczyna się on od słów: „Nie ma rozpusty gorszej niż myślenie. Pleni się ta swawola jak wiatropylny chwast.” To zestawienie myślenia z pornografią jest genialnym zabiegiem, który pokazuje, jak władza postrzega samodzielne myślenie jako coś, co musi być zakazane i tłumione. Myślenie, w oczach cenzorów, jest dzikie, nieobliczalne i niebezpieczne, ponieważ prowadzi do kwestionowania autorytetów i podważania oficjalnej propagandy.

Systemy totalitarne, takie jak PRL, działały na zasadzie ścisłej cenzury, gdzie każdy przejaw wolnej myśli i krytyczne spojrzenie na rzeczywistość mogły być zagrożeniem dla władzy. Kontrola ludzkiej myśli i kultury była kluczowa dla utrzymania porządku społecznego. Cenzorzy próbowali manipulować ludźmi, zaszczepiając w nich zasadę absolutnego posłuszeństwa i niekwestionowania władzy. Jednak, jak pokazuje historia, zawsze znajdą się jednostki, które będą dążyły do prawdy i swobody wypowiedzi.

Styl wypowiedzi Szymborskiej jest niezwykle zróżnicowany. W wierszu "Głos w sprawie pornografii" zastosowała potoczne wyrażenia oraz wyrafinowaną grę słów, która podkreśla absurdalność cenzury. Przykłady takie jak "zuchwałe nazywanie rzeczy po imieniu, rozwiązłe analizy, wszeteczne syntezy" ukazują, jak myślenie, nawet analiza i synteza, jest postrzegane jako groźne i niemoralne. Szymborska, używając humoru i ironii, demaskuje hipokryzję władzy, która próbuje ukryć swoje lęki przed wolną myślą.

Swobodne myślenie, zwłaszcza w społeczeństwach zunifikowanych przez systemy totalitarne, jest postrzegane jako zagrożenie, bo podważa jednolitość ideologiczną. Myślenie prowadzi do zadawania pytań, kwestionowania oficjalnych wersji rzeczywistości, co może prowadzić do destabilizacji systemu. Wolność intelektualna stoi w kontrze do medialnej propagandy i płaskich idei, którym systemy totalitarne hołdują. Dla manipulującej władzy myślenie jest jak pornograficzny akt wyuzdania, ponieważ odsłania ono prawdę, obnaża kłamstwa i rzuca światło na ukryte mechanizmy kontroli.

Wiersz odnosi się też do bardziej intymnych mechanizmów życia społecznego w czasach PRL-u. Spotkania intelektualistów, którzy dyskutowali i wymieniali myśli w konspiracji, były na porządku dziennym. Te "niecne praktyki myślenia" stanowiły rzeczywiste zagrożenie dla władzy. Myślący ludzie, zdolni do krytycznej analizy rzeczywistości, byli trudniejsi do manipulowania. W czasach PRL-u intelektualiści często znajdowali się pod baczną obserwacją służb bezpieczeństwa, a konspiracja była jedynym sposobem na wymianę swobodnych myśli.

Uniwersalność przesłania Szymborskiej polega na tym, że jej wiersz nie stracił na aktualności. W każdym okresie historycznym, w którym władze próbują ograniczyć wolność intelektualną, znajdą się głosy podnoszące ten problem. Wolność myślenia jest nie tylko prawem, ale i koniecznością dla rozwoju społeczeństwa. Dlatego tak ważne jest, aby walczyć o jej zachowanie, mimo że systemy totalitarne wciąż mogą próbować ją tłumić.

Podsumowując, Wisława Szymborska poprzez swój ironiczny i prowokacyjny styl w wierszu „Głos w sprawie pornografii” ukazuje, jak myślenie i swoboda wypowiedzi są fundamentalnymi wartościami społecznymi, które muszą być bronione. Jej poezja przypomina nam o konieczności walki o wolność intelektualną i o wartości niezależnych myślicieli we współczesnym świecie. Szymborska, poprzez swój wiersz, daje nam nie tylko przestrogi, ale także narzędzia do zrozumienia, dlaczego myślenie jest tak potężne i niezbędne.